Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

A dor en España

A dor causa máis gasto en atención socio-sanitaria que as enfermidades cardiovasculares ou o cancro

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 15 de Xaneiro de 2016
img_dolor cronico t listg

A dor é unha experiencia desagradable, asociada a un dano real ou potencial. As súas consecuencias van máis aló dos efectos físicos que ocasiona, e teñen un gran impacto negativo na calidade de vida do afectado e da súa contorna. A pesar de que é unha causa recorrente nas consultas médicas e os servizos de urxencias, poucos centros sanitarios están preparados para tratalo de maneira adecuada. No seguinte artigo descríbese que é a dor, advírtese dos seus efectos se este non se aborda, explícase como se clasifican os distintos tipos de dor e detállase de que maneiras pódese tratar, unidades da dor incluídas.

Img dolor cronico t art
Imaxe: michaeljung

No noso país, a dor é a causa máis común de absentismo laboral e, en caso da dor crónica, provoca máis gasto en atención socio-sanitaria que as enfermidades cardiovasculares ou o cancro, segundo datos da Sociedade Española da Dor (SEDE). A dor é o síntoma principal das consultas en Atención Primaria e aos especialistas e da metade das visitas a servizos de urxencias; ademais, aumenta de forma substancial o número de días de hospitalización. Con todo iso, non é de estrañar que teña unhas implicacións económicas importantes: adxudícaselle ata un 3% do PIB en Europa polos seus efectos directos (recursos humanos e materiais, ingresos, fármacos, etc.) como indirectos (absentismo laboral, baixas ou diminución produtividade).

A dor: os efectos da súa persistencia

A dor en si é un signo de alerta e permite coñecer que hai algo que non funciona no organismo. “Con todo, unha vez feita a alerta, non tratalo non serve para nada, tanto se é agudo como crónico”, advirte Concepción Pérez Hernández, xefe da Unidade da Dor do Hospital Universitario da Princesa de Madrid.

A dor é o síntoma principal das consultas en Atención primaria e aos especialistas e da metade de visitas a servizos de urxencias

Considérase dor crónica cando se padece de forma continua durante polo menos seis meses. Esta sensación, por exemplo, nunha artrose de xeonllo debido á dexeneración do tecido, pode impedir á persoa andar. “Isto non ten ningún sentido e hai que evitalo. Sufrilo de maneira continuada produce determinadas alteracións no cerebro que provocan que se cren circuítos cerebrais anómalos e altérense outras funcións”, expón a Dra. Pérez.

Pero hai máis. “As persoas que teñen dor crónica teñen maior probabilidade de sufrir depresión, ansiedade ou enfermidades cardiovasculares. E mesmo se evidenciou que lles diminúe a sustancia gris, que é a parte do sistema nervioso central, formada por corpos neuronais e os seus dendritas sen mielina, cuxa función se relaciona co procesamiento de información. Por iso, o seu tratamento é fundamental”, apunta esta especialista. Segundo datos da SEDE, unha de cada cinco persoas en España sofren a forma crónica, sobre todo mulleres e persoas maiores de 60 anos.

Doutra banda, está a dor aguda que se dá nun momento puntual, como “a dor abdominal que avisa dunha apendicitis”, ejemplifica a Dra. Pérez, quen tamén é portavoz da SEDE. E aínda que a súa finalidade é de alerta, tamén hai que tratalo, “se non se fai, provoca unha alteración das funcións inmunológicas, entre outros efectos. Sábese que padecelo no postoperatorio está asociado a maior risco de sufrir infección no período seguinte á intervención e diminúe a velocidade de recuperación. Pero tamén aqueles pacientes cun postoperatorio doloroso teñen maior probabilidade de manifestar delirio e demencia despois da intervención cirúrxica”, apunta. E, por suposto, aumenta os custos sanitarios. O 10% de todos os pacientes que se operan en España sofre dor aguda.

A dor non é só un síntoma

A dor, ademais de por a súa duración, pode clasificarse polas alteracións que provoca nas funcións do organismo. Pode ser nociceptivo e, á súa vez, somático (cando emana da pel, músculos, articulacións, ligamentos ou ósos) ou visceral (cando provén dos órganos internos, como o corazón nunha dor torácica ou o páncreas no caso dunha pancreatitis, etc.). Tamén é posible que sexa neuropático, cando está producido por un nervio danado. Datos da SEDE sinalan que esta clase de dor afecta a entre o 8% e o 10% da poboación española. Na actualidade, máis de 1.500 pacientes cada día son atendidos nas unidades da dor españolas pola súa causa. “Este tipo non se acomete con tratamento convencional, senón con outro tipo de fármacos como antidepresivos, anticonvulsivos, opioides, toxina botulínica -máis coñecida como Botox- entre outros”, puntualiza a experta.

Sexa como for, desde 2010 a dor é considerado unha entidade clínica propia, unha enfermidade en si mesma. E é fundamental tratalo canto antes. Aínda que dependendo do tipo que sexa faise difícil erradicalo, é mellor que se trate canto antes para alivialo. “En España, o 20% da poboación sofre dor crónica. E deles, o 6% padece dor intensa que fai imprescindible unha abordaxe multidisciplinar coa actuación de todos os actores: médicos de Atención Primaria, especialistas, enfermeiras, psicólogos, fisioterapeutas, terapeutas ocupacionais e traballadores sociais, incluíndo ao propio paciente, a quen se lle deben ofrecer as ferramentas necesarias para que sexa capaz de xestionalo e facerlle fronte”, engade a Dra. Pérez. Por iso é fundamental o autocuidado.

Loitar contra a dor sen perder tempo

Ante un episodio de dor, o primeiro que hai que facer é acudir ao médico de Atención Primaria para, se é posible, deter a causa que o provoca. Se non é viable, hai que instaurar un tratamento de menos a máis, segundo a súa intensidade. “Pero non todas as persoas necesitan o mesmo tratamento especializado; só o máis complexo é o que ten que ser derivado ás unidades da dor”, aclara a especialista.

En España, só hai 188 unidades da dor censadas, das que 19 son de alta complexidade

Con todo, hai que concretar. Na dor neuropático, como o de neuralgia do trigémino, non hai que perder o tempo. “É unha dor complexa, polo que demorar a súa atención nunha unidade especializada só consegue que se faga refractario ao tratamento. A dor herpétigo -provocado por un herpes zóster- ou o que sofren as persoas con hemiplejia e que non responde o tratamento tamén deberían ser prioritarios, igual que as persoas con procesos oncolóxicos: o 20% da dor en cancro é resistente ao tratamento e, por iso, a súa derivación debería ter preferencia. Tamén deberían ser tratados de inmediato os pacientes postoperados de cirurxía de costas que seguen con dor”, detalla a Dra. Pérez.

As opcións de tratamento son múltiples e variadas. Aplícanse infiltracións para queimar os nervios que reciben a sensación dolorosa do tumor ou se usan fármacos administrados vía epidural, cun efecto máis potente que se se toman por vía oral. De igual forma, utilízase a radiofrecuencia ou a estimulación con eléctrodos para producir unha sensación de hormigueo que faga reducir ou aliviar a dor nunha zona determinada.

Poucas unidades de dor en España

Os datos de prevalencia da dor en España non están en consonancia coas unidades que existen para tratalo. Na actualidade, só hai 188 unidades da dor censadas en todo o país, das que 19 son de alta complexidade. “A situación idónea é que houbese unha unidade especializada en cada un dos 800 hospitais españois“, asevera Concepción Pérez. “Cada vez prodúcense máis melloras, pero segue sen haber a suficiente coordinación nos distintos niveis de atención sanitaria para mellorar na súa abordaxe. Queda moito camiño por percorrer, falta moita educación sobre este tema aínda. De feito, non hai ningunha materia obrigatoria sobre a dor na carreira de medicamento, e iso reflíctese na práctica asistencial”, advirte esta especialista.

Segundo datos da Sociedade Española da Dor, de todas as unidades que funcionan en España, o 40% faino desde hai 20 anos, case a metade pertencen a hospitais de grandes dimensións (máis de 300 camas) e o 80% son públicas. Con todo, só o 60% ten Comité da Dor, encargado da atención multidisciplinar ao paciente e que é un órgano obrigatorio por lei noutros países da Unión Europea. A espera media en España para ser tratado nunha Unidade da Dor é duns 100 días en función do lugar onde se viva, xa que hai menos cobertura a medida que un se aparta das grandes capitais de provincia.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións