Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Investigación médica

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

A investigación do cancro ten nome de muller

Só 2 de cada 10 postos de alta responsabilidade na investigación do cancro están ocupados por mulleres, a pesar de que elas representan o 60 % dos científicos que traballan neste campo

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 30 de Outubro de 2019
investigacion_laboratorio Imaxe: jarmoluk

A investigación é vital para o desenvolvemento humano e da sociedade. Lembrábano no seu manifesto os mozos científicos que reclamaban este mes un Pacto de Estado pola Ciencia cunha marcha histórica. E viámolo dun modo máis palpable hai pouco, no Día Internacional do Cancro de Mama. Sen o traballo de miles de científicos, a esperanza para as persoas con este tumor non sería a que é hoxe en día: o 85 % dos casos teñen curación. Moitos destes investigadores, en cancro de mama ou outros tipos de cancro, son mulleres, en concreto un 60 %, pero apenas teñen o seu recoñecemento. Nas seguintes liñas expomos máis datos sobre iso, contamos algunhas causas e avanzamos unha iniciativa para comezar a cambiar as cousas.

A oncóloga Ana Lluch está na súa especialidade entre os médicos de mellor reputación de España, segundo o primeiro Monitor de Reputación Sanitaria (MRS). Estes días, con motivo do Mes de Sensibilización sobre o Cancro de Mama, o seu nome resoou máis do habitual. Con 70 anos, esta catedrática de Medicamento na Universitat de València segue en activo no Hospital Clínico valenciano e lanzaba unha mensaxe de optimismo, instando as mulleres que padecen esta enfermidade a “quitar o medo” porque se pode curar no 80-85 % e animando a participar nos programas de screening que son clave para a detección precoz.

Pero tamén recentemente resaltouse o labor das biólogas María Blasco e Ángela Neto. A primeira é a directora do Centro Nacional de Investigacións Oncolóxicas (CNIO) e lidera un equipo de científicos que logrou, sen recorrer á manipulación xenética, crear ratos que viven máis e con mellor saúde, sen cancro nin obesidade, como explican nun traballo publicado en Nature Communications. Mentres, coñecíase que Ángela Neto, Premio Nacional de Investigación 2019 “Santiago Ramón e Cajal” de Bioloxía, está á fronte dun dos proxectos máis innovadores que a Asociación Española Contra o Cancro (AECC) financia este ano: o que esta doutora en bioloxía molecular dirixe no Instituto de Neurociencias de CISC-UMH de Alacante co fin de descubrir os sinais que “guían” as células tumorales para iniciar a metástasis e desta maneira deseñar mellores terapias que a preveñan.

Todas elas aparecían nos medios por motivos diferentes, pero teñen algo en común: son mulleres científicas co cancro como o centro das súas investigacións. As investigacións son un “alicerce fundamental para avanzar no medicamento de precisión e ofrecer o tratamento máis adecuado a cada paciente”, comentaba polo Día Internacional do Cancro de Mama Ana Lluch, quen tamén é coordinadora do Grupo de Investigación de Bioloxía de Cancro de Mama do Instituto de Investigación Sanitaria INCLIVA. “Se hoxe parásese a investigación, en 2030 en España habería un novo caso de cancro cada 1,8 minutos e un falecemento cada 3,8 minutos”, lembraba a AECC no Día Mundial da Investigación en Cancro na súa aposta por seguir pedindo un Plan Nacional de Investigación en Cancro co que alcanzar o 70 % de supervivencia media a cinco anos no ano 2030.


Imaxe: Cristianosoy

A muller na investigación do cancro

Neste presente e futuro das investigacións sobre cancro as mulleres teñen moito que dicir, aínda que haxa trabas. E é que só dous de cada dez postos de alta responsabilidade na investigación en cancro están liderados por mulleres, a pesar de que o 60 % dos científicos que traballan neste campo son mulleres. Estes datos aparecen un informe recente de ASEICA (Asociación Española de Investigación sobre Cancro), realizado xunto coa AECC e a Fundación A Caixa. En ‘Comprometidos coa investigación en cancro. Primeiro informe sobre a investigación e innovación en cancro en España’ tamén se revelan datos “igualmente preocupantes a nivel clínico”, recoñece ASEICA. Entre eles está que máis do 50 % de colexiados médicos son mulleres, pero menos do 8 % chega a postos de liderado, xerencias e decanatos.

En cambio, o número de mulleres neste ámbito non parou de aumentar, pasando do 37 % ao 54 % do total entre 2000 e 2016. Na actualidade, un 71 % dos médicos menores de 35 anos son mulleres e 50 anos é a idade media das investigadoras líderes. O informe tamén sinala un incremento no número de investigadoras no conxunto de sectores e notablemente, na industria farmacéutica, onde representan o 60 % do persoal investigador. E cita ao ‘Informe Mulleres Investigadoras’ de 2018 do CSIC (Consello Superior de Investigacións Científicas) que indica que, na súa área de Bioloxía e Biomedicina, un 59 % dos investigadores predoutorais e un 53 % dos postdoctorales son mulleres. Con todo, isto contrasta coa proporción de mulleres entre o persoal científico funcionario, un 34 %.

Outro dos inconvenientes aos que se enfrontan estas mulleres é o financiamento e mesmo os premios e recoñecementos. Como comentan desde ASEICA, son xeralmente de menor contía se se comparan cos que reciben os homes, xa que elas adoitan concentrarse en postos de maior carga de traballo, pero con menor visibilidade e capacidade de decisión ou liderado.

Pero tamén hai outras limitacións socioeconómicas. E a maternidade é a que máis inflúe para que a muller abandone a carreira relacionada coa ciencia. En consecuencia, e aínda cando na universidade e en estudos de doutoramento de ciencias da saúde as mulleres superan o 50 %, “estas cifras diminúen invariablemente segundo progrésase na carreira investigadora”. Ademais, a muller recibe menos atención en revistas científicas e nos medios de difusión que os homes.

Obxectivo: visibilizar ás mulleres en investigación do cancro

Ante esta realidade nos organismos e centros de investigación de España, ASEICA creou un grupo de traballo que trata de reverter esta situación. “Consideramos como un asunto prioritario acometer a problemática do asunto de xénero, tanto no que se refire a a defensa da igualdade de oportunidades como á promoción de novo talento”, sinala Xosé Bustelo, o seu presidente.

O novo grupo colaborativo, ASEICA Muller, quere visibilizar o talento e os éxitos destas e outras investigadoras que traballan en cancro no noso país. “As barreiras que aínda existen e, en xeral, a perda de talento feminino levounos a constituílo. Non podemos seguir pasivos, habemos de pasar á acción para lograr cambios reais que recoñezan o éxito das mulleres”, confesa Arkaitz Carracedo, un dos seus membros e parte do centro de investigación CIC bioGUNE. E iso que en 2008 xa premiou a Ana Lluch co “ASEICA Woman Researcher Award”, polasúa  traxectoria científica e polo seu impacto no desenvolvemento profesional das mulleres na Ciencia, e a Ángela Neto co “ASEICA Cancer Research Award” por investigadora con mellor traxectoria.


Imaxe: fernandozhiminaicela

Este grupo pioneiro coordinado pola investigadora do CNIO Marisol Soengas ofrece recursos dixitais e presenciais para o público xeral e científico. Unha das súas iniciativas máis recentes foi organizar en Bilbao as xornadas “Desde a formación ao liderado”. Nelas participaron, a través de diversos talleres formativos e sesións divulgativas, destacadas mulleres do País Vasco e doutras autonomías do ámbito da ciencia, a oncoloxía, a docencia ou a divulgación. María Muñoz Cafarell, investigadora de Ikerbasque no grupo de Oncoloxía Molecular do Instituto de Investigación Sanitaria Biodonostia, Margarita Majem, vogal da Sociedade Española de Oncoloxía Médica (SEOM) ou Marta Puyol, directora de Investigación na AECC foron algunhas delas.  Pero hai moitas máis.

A cantas mulleres coñeces que traballan para frear o cancro?

 “Fixemos a proba entre xente próxima e a maioría tivo que recorrer a Internet para contestar. Isto é frustrante porque, de feito, somos moitas”, explica Soengas. Por iso, desde ASEICA Muller impulsaron a campaña #MujeresLideresCancer para tratar de “pór cara” ás profesionais que contribúen a frear o avance do cancro.

Na súa primeira entrega destacan en formato vídeo a 60 mulleres que lideran a investigación en oncoloxía en España desde o laboratorio e a clínica. Entre elas, hai dirixentes á cabeza de organismos e centros de investigación referentes en España e tamén a nivel internacional, como Rosa Menéndez (presidenta do CSIC), Raquel Yotti (directora do Instituto Carlos III), Perla Wahnón (presidenta da Confederación de Sociedades Científicas de España), Ruth Beira (presidenta da SEOM), Candea Cale (directora do Instituo Catalán de Oncoloxía) ou a mesma María Blasco (CNIO).

Tamén aparecen expertas en diferentes tipos tumorales, así como distintas patoloxías hematológicas. Do mesmo xeito, inclúen a investigadoras que abordan o estudo e o tratamento do cancro desde células individuais, mostras de tecido e biopsia líquida ou desde grandes análises epidemiolóxicas e de big data. En próximas entregas falarán de moitas máis.

Etiquetas:

cancro mujer-gl

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións