Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Prevención

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A quen afecta o cambio de hora

Os enfermos afectados de trastornos neurológicos e as persoas de condutas diúrnas son os que máis van sufrir o adianto do reloxo deste fin de semana

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Domingo, 25deMarzode2007

Este fin de semana o reloxo empeza a cumprir co horario de verán. A perda dunha hora de soño, que se xustifica cun aforro de ata o 8% nos fogares españois, adoita verse acompañada de pequenas molestias que ocasionalmente poden levar a trastornos. As persoas que padecen hemicrania e jaquecas son as que máis frecuentemente ven afectadas. Pero non só elas. Entre a poboación sa as persoas de conduta diúrna, en contraposición coas vespertinas, son quen maiores problemas de adaptación presentan con respecto ao novo horario.


Na madrugada de sábado a domingo os reloxos avanzaron, como cada ano por estas datas, unha hora. Así vén ocorrendo nos países da Unión Europea desde 1974 cando, en plena crise do petróleo, a entón Comunidade Económica Europea decidiu ensaiar a adaptación da hora oficial ás de maior insolación no continente. O aforro enerxético conseguido coa medida, que se sitúa entre o 5% e o 8% segundo a fonte consultada, así como a constatación de que non se ve afectado negativamente o ritmo natural de persoas e actividades, animaron ás institucións a mantela de forma indefinida nos calendarios: o último domingo de marzo éntrase no chamado «horario de verán» para volver ao «horario de inverno» o último fin de semana de outubro.

Sen efectos saudables?

Os expertos sempre esgrimiron que os efectos sobre a saúde do cambio de hora son practicamente imperceptibles e que, salvo contadas excepcións, a adaptación aos novos horarios é rápida e non problemática, en especial a que anuncia a chegada do verán.

A opinión máis estendida é que o cambio horario achega «máis beneficios que problemas», e non só desde o punto de vista económico. O alcance da actual medida fundamentouse nun estudo publicado en 1999 pola consultora belga Research Voor Beleid por encargo da UE.

Reaxustar gradualmente os tempos de comidas e de soño uns días antes do adianto horario compensa os posibles efectos negativos
O informe sinala, entre os beneficios, os asociados con «o aforro, a saúde, a mellora nas condicións de traballo ou os diferentes modos de vida». En particular, o documento fai referencia a «as industrias do lecer, o turismo e a saúde pública» como o conxunto de sectores que se benefician de forma máis ou menos directa.

O adianto horario «fomenta as actividades ao aire libre», pode lerse no citado informe. Dese fomento inférese unha maior dispoñibilidade para actividades de lecer que contribúen a un mellor estado de saúde xeral, especialmente entre sectores de poboación sensibles ás baixas temperaturas que durante o inverno ven obrigados a recluírse nos seus fogares. Enfermos crónicos e persoas maiores son os que maior beneficio sacan das temperaturas máis agradables de primavera e verán e do maior tempo de insolación.

A outra cara da moeda

Pero non todo son parabéns ao adianto horario. Diversos estudos, que arrincan practicamente desde os inicios da directiva comunitaria de 1974, sinalan as dificultades de adaptación que supón mover o reloxo. A maioría, no entanto, deixan entrever problemas menores asociados a trastornos temporais do ritmo biolóxico rexido pola insolación que, ocasionalmente, poden derivar en alteracións hormonais.

Este tipo de alteracións adoita compensarse aos poucos días de producirse o adianto horario, de modo que os ritmos de luz solar e o reloxo interno que intervén na liberación de hormonas que participan do ciclo soño-vixilia tenden a compasarse. E, polo que se está vendo, máis rapidamente en lactantes e nenos pequenos que en adultos. Probablemente, como rezan varios estudos, pola menor madurez dun sistema nervioso que aínda non axustou os seus parámetros á influencia da luz solar.

Entre os adultos quen maiores problemas de adaptación presentan son os que manifestan condutas diúrnas en contraposición cos que a súa conduta tende a vespertina. A conduta diúrna correspóndese con suxeitos que se levantan temperán e o seu estado de vixilia axústase mellor aos horarios de luz natural. Os factores ambientais, como unha maior exposición lumínica e a niveis de ruído máis altos, exercen unha influencia negativa.

Unha influencia que, por outra banda, parece estar mediada tamén polos xenes. Unha investigación conducida por Adrian Williams, da Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust, achou en 2003 que as condutas diúrnas e vespertinas dependen da activación dun determinado grupo de xenes.

En calquera caso, considera Williams, a perda dunha hora de soño ten un efecto transitorio que se traduce nun maior cansazo a medida que vai avanzando o día. Especialmente tras o xantar, cando a maior demanda enerxética da dixestión resulta unha tentación demasiado grande para quen gustan da sesta.

Solucións hixiénicas para os máis prexudicados

Img sueno
Aínda que os expertos coinciden en sinalar que os efectos do adianto horario son menores, de carácter transitorio e que en poucos días a gran maioría da poboación logrou reaxustar o seu ritmo biolóxico, non todos os casos liquídanse con celeridade. Os enfermos con problemas neurológicos, en particular os que se asocian con dores de cabeza, jaquecas ou hemicrania, adoitan ter maiores problemas de adaptación. O mesmo ocorre con pacientes bipolares ou con tendencia a depresión.

Na maior parte dos casos o efecto máis notable é unha agudización temporal dos síntomas. Esta fase aguda, no entanto, remite aos poucos días e raramente considérase grave.

Para previr estas fases agudas e, en xeral, para lograr unha mellor adaptación aos novos horarios os expertos recomendan unhas poucas medidas hixiénicas. As máis efectivas, segundo unha guía publicada pola Academia Americana de Medicamento do Soño, consisten en modificar lixeiramente a hora de deitarse (con 15 minutos no catro días previos basta), reaxustar o horario de comidas, evitar as sestas, comer de maneira apropiada, beber moita auga e manterse fisicamente activo, ter coidado ao conducir o día do cambio de horario, e evitar recorrer á cafeína pola mañá e ao alcol pola noite.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións