Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Investigación médica

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

A relación entre graxa abdominal e cancro de colon

Investigadores alemáns recorreron á maior base de datos sobre nutrición e hábitos de vida para buscar indicadores do risco de padecer cancro de colon e recto

img_gordo_portada

O índice de masa corporal (IMC) é unha medida antropométrica utilizada para relacionar o peso dunha persoa en relación coa súa altura. A pesar de que non fai distinción entre os compoñentes grasos e non grasos da masa corporal total, este é o método máis habitual para calcular o grao de risco asociado coa obesidade, e só predí o risco de padecer cancro de colon en homes. Pero un estudo recente xa corroboraba a relación entre un exceso de cintura e os problemas cardiovasculares. Quizais as paradigmas estean a cambiar; un estudo levado a cabo por investigadores alemáns suxire que tamén podería existir unha relación entre a existencia de graxa acumulada nesta parte do organismo e a aparición de certos tipos de cancro.

Como afecta a dieta no cancro? Pode previrse o desenvolvemento de tal ou cal cancro comendo determinados alimentos? Son preguntas ‘do millón’. Dado que tanto os tipos de cancro como os alimentos son moitos, e que nesta enfermidade interveñen ademais outros factores ambientais e por suposto xenéticos, a única maneira de que a investigación entre cancro e dieta arroxe resultados válidos é dispor dunha mostra moi ampla. De aí o estudo EPIC (siglas en inglés de Investigación Prospectiva Europea sobre Nutrición e Cancro), con datos de 521.000 persoas en dez países europeos: Alemaña, Dinamarca, España, Francia, Grecia, Italia, Noruega, Reino Unido, Países Baixos e Suecia.

Espérase que os mellores resultados de EPIC aparezan dentro duns anos, pero xa hai algunhas conclusións. Unha delas foi publicada hai unhas semanas por un grupo alemán e fai referencia á relación entre a medida da cintura e o cancro de colon: a maior obesidade abdominal, maior risco de cancro de colon. Os autores do traballo, do Instituto Alemán de Nutrición Humana Postdam Rehbrücke (DIfE), analizaron a relación entre diversas medidas antropométricas e o risco de cancro de colon e recto en 368.277 participantes no estudo EPIC. Durante o seis anos de seguimento realizado a estas persoas, 984 delas desenvolveron cancro de colon, e 586 de recto. As súas conclusións, publicadas en Journal of the National Cancer Institute (5 de xullo), indican que «non hai relación entre as medidas do organismo investigadas e o risco de cancro de recto». Si as hai, en cambio, para o cancro de colon.

Entre a cintura e a cadeira

Os investigadores acharon que a medida da cintura en relación á da cadeira (WHR, siglas en inglés) sirve como indicador do risco de cancro de colon tanto en homes como en mulleres. As mulleres cun WHR superior a 0,85 tiñan un 52% máis risco de desenvolver cancro de colon que aquelas con un WHR inferior a 0,73. En homes os resultados eran similares: o risco era 51% maior naqueles cun WHR alto. O WHR áchase dividindo a medida da cintura (en calquera unidade) entre a da cadeira.

A obesidade masculina asóciase a unha maior incidencia de anomalías metabólicas

Con todo, curiosamente, o Índice de Masa Corporal (IMC), que é a magnitude habitualmente empregada para medir a obesidade e que non ten en conta onde se acumula a graxa, só predí o risco de padecer cancro de colon en homes, non en mulleres. Os homes cun IMC superior a 29,4 teñen un risco 55% superior de desenvolver cancro de colon que os homes delgados, cun IMC inferior a 23,6%. En mulleres, o risco aumenta en só un 6%. O IMC áchase dividindo o peso en quilos pola talla en metros elevada ao cadrado; un IMC entre 20-25 considérase normal.

«Os nosos resultados apoian a hipótese de que a graxa abdominal é especialmente importante para o desenvolvemento do cancro de colon», declara Heiner Boeing, coordinador do proxecto EPIC en Potsdam. «Isto coincide coa nosa observación de que o IMC é bastante inapropiado para predicir o cancro de colon en mulleres. Isto podería deberse a que os homes gañan peso principalmente a base de acumular graxa na zona abdominal, mentres que as mulleres acumúlana tamén noutras partes do corpo», engade o experto.

Homes e mulleres

É sabido que homes e mulleres difiren na súa composición corporal. En homes a graxa representa polo xeral un 20% do corpo masculino, mentres que en mulleres a cifra ascende ao 30%. A relación entre o peso corporal e a distribución da graxa tamén varía en ambos os sexos. En mulleres hai máis tecido adiposo en glúteos e pernas, mentres que en homes un maior peso asóciase con máis graxa na metade superior do organismo. Este tipo de obesidade masculina xa se asociou a unha maior incidencia de anomalías metabólicas.

Pero descoñécese o motivo da relación entre graxa abdominal e cancro de colon. Boeing lanza unha hipótese: «A obesidade abdominal asóciase á resistencia á insulina, que redunda en máis insulina circulando no sangue. Isto podería xogar un papel». Os investigadores volveron agora á base de datos de EPIC para investigar o posible rol da insulina e outras hormonas. Sospeitan tamén, explica Boeing, da leptina e a adiponectina. A leptina é unha hormona inhibidora do apetito que segregan as células de graxa; ten un papel importante na regulación do metabolismo da graxa corporal e estimula o crecemento das células epiteliales do colon. A adiponectina tamén é unha hormona segregada polas células de graxa; ten actividade antitumoral e inhibe o crecemento de vasos sanguíneos.

Outro resultado deste traballo é que as persoas altas, tanto homes como mulleres, tamén teñen un maior risco de desenvolver cancro de colon. Unha posible razón, apuntan os investigadores, é o maior número de células: cantas máis células, máis posibilidade de mutacións. Ademais, os altos están probablemente máis expostos a hormonas reguladoras do crecemento, como a propia hormona do crecemento ou a insulina, que se sabe están relacionadas co desenvolvemento do cancro.

RESULTADOS EPIC

EPIC é o maior estudo xamais emprendido para relacionar dieta, estado nutricional, estilo de vida e factores ambientais coa incidencia de cancro e outras enfermidades crónicas, como a diabetes ou as cardiovasculares. Os factores xenéticos tamén están a ser incluídos en EPIC, a medida que se avanza no seu coñecemento. EPIC recolle datos duns 521.000 europeos de 10 países, de máis de 20 anos.

O recrutamento dos participantes realizouse entre 1992 e 1999. Realizáronselles detalladas enquisas sobre hábitos nutricionais e estilo de vida, e tomáronselles medidas e mostras de sangue, posteriormente preservada en nitróxeno líquido. Espérase que este estudo proporcione unha gran cantidade de información sobre o efecto da dieta na saúde a longo prazo. Ata o ano 2004 (incluído) déronse 26.094 casos de cancro na poboación EPIC.

Entre os resultados obtidos ata agora por EPIC cabe destacar os relativos ao cancro de colon, mama e próstata, o tres máis frecuentes. Así, confírmase que comer moita fibra e moito peixe (factores independentes entre si) reduce o risco de cancro colorectal; pola contra, comer moita carne vermella e procesada aumenta o risco. «A combinación deste catro factores dietéticos -fibra, peixe, carnes vermellas e procesadas- xoga un papel principal na etiología do cancro colorectal, ademais da inxesta de alcol, a obesidade e a pouca actividade física», afírmase nas páxinas de EPIC. En cambio nos cancros de mama e próstata non se atopou ningunha relación co alto ou baixo consumo de froitas e verduras.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións