Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Prevención

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A saúde, en risco ante temperaturas extremas

Os efectos da calor no organismo poden paliarse se se seguen as recomendacións das autoridades sanitarias

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Domingo, 18deXullode2010
Img abanicarse Imaxe: Zsolt Dreher

Non hai dúbidas. Un novo estudo confirma que as temperaturas extremas asócianse a riscos importantes para a saúde e a un aumento da taxa de mortalidade. O traballo, levado a cabo polo Centro de Investigación en Epidemiología Ambiental, de Barcelona, achega datos preliminares dun seguimento de 24 anos das mortes nos días de maior calor de cada ano. As persoas maiores e os nenos menores dun ano son os máis fráxiles e en quen se deben extremar as precaucións. Ademais, demostrouse que seguir os plans de prevención contra as ondas de calor diminúe o número de falecementos.

ImgImagen: carthesian

Os termómetros volveron a dispararse este verán. As autoridades sanitarias de varias comunidades autónomas españolas emitiron un aviso de alerta. O Estudo sobre os Efectos das Temperaturas Extremas en Cataluña (ETEC), levado a cabo polo Centro de Investigación en Epidemiología Ambiental (CREAL), de Barcelona, demostra que estas advertencias deben tomarse en serio. Este traballo, aínda inédito, realizou un seguimento da taxa de mortalidade rexistrada en Cataluña do 15 de maio ao 15 de outubro entre os anos 1983 e 2006 e a súa relación coas ondas de calor.

Para establecer esta relación, os investigadores tomaron como referencia o 5% dos días máis calorosos en cada zona de toda a comunidade catalá, grazas aos datos obtidos a partir de 69 estacións climáticas e, aínda que os días máis calorosos varían dunha área a outra, neste estudo consideráronse temperaturas extremas as situadas ao redor dos 30 graos centígrados, segundo informou Xavier Basagaña, investigador do CREAL. Sábese, por outros estudos, que as temperaturas superiores a 25 graos xa representan un risco para a saúde e que, a medida que estas soben, aumenta a taxa de mortalidade.

Mortalidade e subida de temperaturas

Os datos preliminares deste estudo, que analiza un período de 24 anos, revelaron que a taxa de mortalidade aumenta ao redor dun 20% máis durante as xornadas de temperaturas extremas e que esta se distribúe en tres días. “No mesmo día caloroso aumenta un 4%, ao día seguinte, un 10%, e ao cabo de dous días, un 8%. Isto débese a que hai persoas que poden sufrir un ataque de corazón e falecer un par de días despois”, sintetiza Basagaña.

As autoridades sanitarias insisten en pedir á poboación que beba auga en abundancia, sobre todo, os anciáns

As defuncións non sempre se deben ao temido golpe de calor, hai moi poucas que se relacionen directamente con esta causa. De maneira habitual, ocorre que a calor actúa como o detonante da morte por outras causas, xa sexan enfermidades cardiovasculares, respiratorias ou cerebrovasculares previas. As persoas máis fráxiles son as maiores, a partir de 65 anos, e quen teñen problemas de saúde. “Nelas, o organismo ten unha maior tensión para manter a temperatura constante e hai un maior risco de sufrir un episodio cardiovascular. Parece que os bebés tamén son fráxiles e que poden ter máis problemas debido para os efectos da calor. En cambio, non hai diferenzas por sexos”, declara o investigador.

Interrogantes abertos

Que é máis perigoso ante a calor extrema: vivir nunha cidade ou nun pobo? Que actividades profesionais teñen máis risco de falecer pola calor? Coñécese ben o perfil dos afectados? Estes son algúns interrogantes que os investigadores aínda deben estudar e resolver, admite Basagaña. De momento, o estudo confirma os resultados doutros traballos europeos e españois, aínda que cabe destacar que moitos deles realizáronse sobre unha soa cidade.

Con todo, a dispoñibilidade dos datos dunha autonomía enteira permitirá chegar a conclusións de maior calado. Unha análise máis pormenorizada dos resultados do traballo permitirá saber se a distribución das cifras de mortalidade é homoxénea en todo o territorio ou se difiren en función do tipo de área: urbana ou agrícola. No entanto, xa se lanzan algunhas conclusións.

Soportar a calor nas zonas húmidas é peor que nas secas. Un dos mecanismos do corpo para “perder” a calor é a evaporación da suor. Pero cando a humidade do aire é alta, a evaporación non sucede e, por moito que se súe, o organismo apenas elimina calor. Neste caso, o risco de deshidratarse é maior, xa que se perden líquidos e saes moi importantes coa sudoración. Esta é a razón pola que as autoridades sanitarias insisten en pedir á poboación que beba auga en abundancia. Esta medida preventiva é fundamental, sobre todo, entre os anciáns, xa que coa idade diminúe a sensación de sede, expón Basagaña.

A prevención funciona

Outra conclusión importante da investigación realizada polo CREAL é que os plans de prevención contra as ondas de calor funcionan. Despois da onda de calor histórica do ano 2003, varias autonomías instauráronos. Cataluña puxo en marcha o seu Plan de actuación para previr os efectos sobre a saúde (POCS) no ano 2004. Tras analizar a taxa de mortalidade na comunidade catalá unha vez aplicado este plan, constatouse que a rexistrada no período 2004-2006 decreceu un 7,7% respecto da acaecida entre os anos 2001 e 2003.

Segundo o Departamento de Saúde catalán, este resultado é compatible co feito de aplicar o POCS nos grupos máis vulnerables. De novo este verán, entre o 1 de xuño e o 15 de setembro, este plan volveuse a activar.

Respecto ao descenso da taxa de mortalidade, Basagaña revela que, “talvez, a poboación estea agora máis concienciada e tómese as recomendacións máis en serio. No entanto, hai que estudalo en detalle e engadir dous anos máis (chegamos ata 2006) á investigación”. Se se teñen máis características de cada ano, poderase certificar mellor o impacto das medidas preventivas na redución das cifras de mortalidade.

MEDIDAS ANTICALOR PARA NON ESQUECER

As temperaturas excesivas constitúen un serio perigo para a saúde dos grupos considerados de risco: persoas maiores, nenos, persoas con discapacidade física ou mental, enfermos mentais, quen viven sós ou en situacións precarias, quen realizan unha actividade laboral ou física intensa ao aire libre, os pacientes que toman certas medicacións e quen teñen enfermidades crónicas. A calor extrema provoca a perda de líquidos e salgues como o potasio, o sodio ou o cloro, indispensables para o organismo humano que, á súa vez, causa deshidratación ou esgotamento extremo, informa o Departamento de Saúde catalán. Por esta razón, elaboráronse carteis con recomendacións para a poboación, a fin de concienciar de certas medidas protectoras.

No domicilio, aconséllase manter as xanelas pechadas e as persianas baixadas durante o día e abrilas durante a noite para airear o fogar, utilizar o aire acondicionado ou o ventilador, permanecer nas estancias máis frescas, beber con frecuencia e refrescarse con duchas e toallas molladas.

Na rúa, recoméndase evitar saír e realizar exercicio nas horas centrais do día, de maior sol e calor, levar gorras e un botello de auga para beber con frecuencia, mollarse a cara, pasear por zonas umbrías e vestir roupa de algodón fina e folgada. Tamén se desaconsella ir en coche durante as horas de máis calor e advírtese da importancia de non deixar aos nenos no interior do vehículo coas portas pechadas. Como medidas xerais, insístese na necesidade de beber auga, evitar as dietas moi quentes e con moito achegar calórico e limitar a actividade, así como saír á rúa, nas horas de máis insolación.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións