Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

A sesta

Un pracer recomendable que pode ser contraproducente si prolóngase demasiado
Por EROSKI Consumer 13 de Maio de 2003

A sesta é reparadora até o punto de aumentar o rendemento laboral, descargar a ansiedade e desbloquear a mente, aínda que convén non prolongala demasiado, xa que un excesivo descanso vespertino podería alterar o ciclo normal do soño. Canto tempo é o recomendable? Que consecuencias ten no noso organismo se se prolonga? Os especialistas recomendan sestas de entre 10 e 20-30 minutos diarios e nunca máis de 40. Con todo, nin sequera chega ao 10% dos españois que ten a oportunidade de gozar dese ratito paira combater o sopor que nos invade ao mediodía, fronte ao 22% dos alemáns ou o 16% dos italianos. Coñeza as vantaxes que leva descansar despois de comer e como facelo da maneira correcta.

Unha paréntese na xornada

Descansar un intre despois de comer é una costume antigo. A procedencia etimológica da palabra “sesta” e do verbo “sestear” está na chamada pola romanos “hora sexta”, ao redor das 14,00 e 16,00 horas. Tradicionalmente a sesta practícase entre ese período de tempo, polo que da expresión “hora sexta” derivou a palabra “sesta”.

Ninguén dubida de que o soño ocupa un lugar relevante dentro da nosa calidade de vida e inflúe no noso estado da saúde. Por iso, os expertos repiten continuamente o importante que é durmir o suficiente. Pero, independentemente das horas de descanso nocturno, ao redor do mediodía o corpo delata certa somnolencia. A que se debe, entón?

“Non é pola comida, como adoita pensarse, é que o cerebro pide un parón”, afirma Vitoria de la Fuente, psicóloga especialista en alteracións do soño da Unidade de Alteracións do Soño do Institut Dexeus de Barcelona, quen asegura que é por iso que tomamos bebidas estimulantes despois de comer como o café ou o té. “A sesta é un período no que o cerebro precisa dun breve descanso (entre as dúas e as catro de tárdea). Por iso temos soño neste período de tempo. A dixestión produce un pequeno estado de soño que se une á sesta”, afirma o coñecido neurofisiólogo Eduard Estivill.

Duración da sesta

Respecto da pregunta de si este costume latino é recomendable, o doutor Estivill afirma tallante: “paira os nenos até os cinco anos é imprescindible, paira os adultos é recomendable, pero sempre curta. Non máis de vinte ou trinta minutos.”

Na duración exacta da sesta os expertos non se pon de acordo. A psicóloga Vitoria de la Fuente, que tamén considera moi recomendable a sesta, fixa a súa duración entre dez e vinte minutos mentres explica que ese tempo “é suficiente, paira quedarnos nos primeiros banzos do soño e non interferir na vixilia”. Na mesma liña, César Escalante, psicólogo clínico da Unidade de Saúde Mental do Hospital Reina Sofía de Córdoba e estudioso da sesta por encargo do Colexio de Psicólogos de Andalucía, recomenda sestas de entre dez e corenta minutos, xa que un soño máis longo “pode producir o contrario do que buscamos. Ao exceder o tempo de non vixilia saímos con malhumor, temos dificultade paira espertar e a sensación de non descansar”.

Esa sensación de modorra e mal xenio tras a sesta prodúcese cando o descanso se prolonga en exceso “porque profundamos demasiado no soño e entramos na etapa de movemento rápido dos ollos coñecida como soño REM (Rapid Eyes Movement) e xa non nos resulta tan fácil espertar”, comenta Vitoria de la Fuente.

A medida que o soño avanza vaise producindo un bloqueo na recepción da información sensorial que facilita o durmir. O bloqueo sensorial e a parálise muscular, que impide que representemos aquilo que soñamos, fanse máis intensos canto máis profundo é o soño. Esa é a razón de que un espertar durante o soño profundo, sobre todo se xa se entrou na fase REM, que é na que se producen os soños en forma de narración, provoca gran desorientación e confusión.

Por esta razón o ideal- segundo o doutor Estivill- é una sesta “cada día, de vinte minutos e no sofá, non na cama”. Un hábito que o doutor considera desaconsejable “só paira os insomnes graves”.

Nos nenos, segundo Vitoria de la Fuente, una sesta evita que algúns pequenos estean cara ás sete de tárdea “tan irritados e inquietos, así como episodios de sonambulismo e terrores nocturnos”.

Hábito mediterráneo?

Esa cabezadita despois de comer, ese duermevela no sofá xunto á televisión, constitúe un pracer reparador ao que o Senado concedeu carta de natureza: a Comisión de Agricultura, Gandaría, Pesca e Alimentación, na súa sesión de 28 de outubro de 2002, aprobou un informe paira a difusión da dieta mediterránea en cuxo texto pode lerse: “Os estudos científicos asocian as virtudes da dieta mediterránea non só á inxesta dos produtos que a integran senón a un ‘estilo de vida’ multifactorial que se vincula á vida familiar, cun alto grao de afectividad e lecer compartido, a hábitos como a lactación materna e a costumes como a sesta e o exercicio físico”.

Con todo e, como adoita dicirse, contra todo prognóstico, o costume da sesta está máis estendida noutras partes de Europa que na área mediterránea. Un estudo do Instituto paira a Investigación do Soño e o Medicamento de Regensburg (Alemaña), promovido pola revista ‘Neurology’, descubriu que case uno de cada catro alemáns bota una cabezadita despois de comer. O mesmo estudo, baseado nunha ampla enquisa telefónica realizada entre 19.000 cidadáns en cinco países europeos, sorprendeu aos seus autores, xa que non se esperaban que os alemáns fosen os máis celosos de “a cultura da sesta”, por diante dos italianos (16%), os británicos (15%), os españois (9%) e os portugueses (8%). Segundo o estudo os alemáns dormen máis a sesta porque se levantan moi cedo, sobre as seis da mañá.

O resultado non significa que aos españois non lles guste botarse a sesta. De feito, se facemos unha pequena sondaxe ao noso ao redor sobre cal sería descanso ideal paira afrontar a xornada laboral de tárdea, a preferencia da sesta sobre o deporte, o paseo ou as compras é abafadora. Talvez sexa por iso que se practica máis durante vacacións e días de descanso, até o punto que os problemas de soño aumentan considerablemente tras os períodos vacacionais debido a que se alteran os ciclos soño-vixilia por hábitos irregulares.

A sesta e o traballo

Outra das vantaxes é que facer un alto na xornada laboral paira durmir pode incrementar o rendemento dos traballadores. E como ao 22% da poboación xermana gústalle durmir en horario laboral, segundo o estudo da Universidade de Regensburg, a pequena cidade de Vechta, ao suroeste de Hamburgo, decidiuse a permitir aos seus funcionarios botar una cabezada no despacho ou marcharse a casa durante 20 minutos tras a comida paira descansar ou relaxarse dalgunha outra maneira.

Ao parecer, estes empregados, que nun principio acolleron a medida con escepticismo, tras un tempo comezaron a traballar mellor, aumentando o seu rendemento diario. E paira Vitoria de la Fuente a consecuencia é totalmente lóxica, xa que á súa entender o rendemento intelectual, a capacidade de concentración e atención, así como a alerta cerebral e a súa capacidade de reacción, melloran tras un tempo de repouso. A opinión do psicólogo César Escalante é coincidente: “a sesta potencia a memoria e a concentración, despexa o limiar de conciencia e permite iniciar novas fases de actividade cerebral dun modo máis esperto e relaxado”. O mesmo cre o doutor Estivill e é a opinión xeneralizada da maioría dos especialistas que, ademais, están convencidos de que grazas a este intervalo, ao reactivarse o estado de alerta e a concentración, os índices de accidentes e erros cometidos por falta de soño ou repouso, baixan.

Por iso, cada vez son máis as empresas que decidiron incorporar ao seu persoal os beneficios da sesta e paira iso moitas han decido habilitar salas para que os seus empregados poidan relaxarse en cómodas cadeiras de brazos. Están a porse de moda as salas de descanso ou “nap lounges”. É una tradución moderna do que sucede nas salas de televisión dos hostais de estrada onde pairan os camioneiros a repor forzas.

E mentres este descanso a media tarde, “nunca despois do as cinco”, segundo Vitoria de la Fuente-, pode servir a unha gran parte da poboación paira “repor forzas”, paira outros pode significar moito máis, dependendo da capacidade de atención que requira o seu traballo e o risco que leve. Sirva como exemplo a estatística da Dirección Xeral de Tráfico (DXT) que apunta como causa do 31% dos accidentes mortais que se produciron nas estradas españolas nos meses de verán do ano 2000 á distracción ou somnolencia do condutor. Durante este período producíronse polo menos 232 accidentes que causaron case 300 mortos. Ao longo de todo o ano 2000 producíronse por esta causa máis de 35.000 accidentes con vítimas. O soño provoca case o mesmo número de mortes que o alcol.

Pola súa banda, outro dos grandes defensores da sesta, o doutor Jim Horne, do Centro paira a Investigación do Soño na Universidade Loughborough no Reino Unido, asegura que no seu país a maioría dos accidentes de tránsito ocorren entre as dúas e as cinco de tárdea. O doutor Horne considera que cando o soño asalta a un condutor, estacionar e toma una sesta pode salvar a súa vida.

Paira non cometer erros

Paira poder beneficiarnos da sesta sen riscos, nin sentirnos culpables por practicar o que algúns chamarían o “ioga hispánico” polo seu poder de desconxestionamento do cerebro, convén ter en conta algúns aspectos, avalados polos diferentes expertos consultados.

  • A sesta é recomendable paira todos.
  • O repouso a media tarde é especialmente beneficioso paira os nenos.
  • Desaconséllase a sesta paira as persoas que padecen insomnio ou teñen problemas cos ciclos soño-vixilia (como os traballadores nocturnos).
  • A duración ideal da sesta pódese situar ao redor da media hora. Dez minutos poden ser suficientes.
  • Exceder os corenta minutos de sesta distorsiona os efectos positivos deste hábito porque entramos nun soño profundo do que nos custa espertar.
  • É mellor o sofá ou una butaca cómoda paira repousar que a cama, así se asegura una duración máis próxima á ideal aconsellada polos expertos.
  • Una sesta non é una perda de tempo, xa que contribúe a mellorar o rendemento cando se renova a actividade e reduce os riscos aos que nos expomos na nosa actividade laboral debido a que con ela se aumenta a agudeza mental.