Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Investigación médica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A transmisión vertical da obesidade

O sobrepeso e malos hábitos alimentarios e de índole cultural durante o embarazo contribúen a un maior número de bebés obesos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 30deAgostode2006

Pode parecer obvio que unha nai obesa dea a luz un fillo obeso. Pero os mecanismos que levan a ese punto e que condicionan que cada vez nazan máis bebés obesos non o son en absoluto. E menos aínda as súas consecuencias. Ademais de sobrepeso ou obesidade, os investigadores falan xa de diabetes gestacional ou da influencia do tabaquismo no peso do recentemente nado.


De non facer nada, que a actual taxa de obesidade de Estados Unidos ascenda ao cento por cento, que non quedase ningún cidadán estadounidense con talla normal, podería ser só cuestión dunhas poucas décadas. O malo é que ninguén é obeso por vontade propia nin ninguén pode ser privado do dereito á reprodución. E hoxe xa ninguén pon en dúbida que un embarazoso conxunto de malos hábitos culturalmente asimilados e leis biolóxicas incontestables coloca á obesidade no candelero da peor epidemia do século XXI.

Un equipo de científicos da Universidade de Harvard (Boston, Massachusetts), dirixido por Matt Gillman, investigou a 120.000 recentemente nacidos durante seis meses e certificou que a proporción de bebés obesos no país é un 60% máis elevada que hai dúas décadas. «Na actualidade, o 14% dos bebés nados en EEUU ven abocados á obesidade con independencia dos factores ambientais ou educativos que ata hoxe día tíñanse por principal desencadenamento do problema», sinalan os investigadores.

Para Gillman, a etapa do embarazo é crucial á hora de predisponer unha obesidade desde o parto. «Debemos convencer ás nais que os quilos de máis gañados durante o embarazo, os que escapan ao desenvolvemento normal do feto, van a predisponer a obesidade do fillo ou da filla de bo principio», asegura o experto, primeiro asinante dun artigo sobre esta cuestión que aparece no último número da revista Obesity.

As nais tamén

A proporción de bebés obesos en Estados Unidos é un 60% maior que dúas décadas atrás

Considérase que a nai esta obesa cando ao iniciar o seu embarazo o seu índice de masa corporal atópase por encima de 25. Existen, por outra banda, unha serie de factores que inflúen de maneira sobresaliente na ganancia de peso durante o embarazo: o peso da nai no momento de quedar embarazada, factores xenéticos, unha redución brusca da actividade física, excesivo consumo de calorías, peso do feto, tamaño da placenta, volume de líquido amniótico e retención de líquidos por parte da nai.

A muller obesa ten unha predisposición a padecer hipertensión arterial durante o embarazo; ademais, o exceso de graxa corporal fai moito máis difícil a correcta visualización do feto mediante ultrasonografía, dificulta a amniocentesis diagnóstica, complica a elección da técnica anestésica, aumenta o risco de complicacións cirúrxicas, multiplica a rega de infeccións por ferida e subxuga o tratamento antibiótico das infeccións urinarias por vía ascendente.

No traballo levado a cabo na Universidade de Harvard sublíñase que a ganancia dun peso excesivo durante o embarazo tamén pode dar lugar a unha diabetes gestacional da nai. Estudos paralelos deste trastorno en ratas de laboratorio demostraron que a diabetes gestacional ocasiona que os niveis de insulina das ratas recentemente nadas sexan patológicamente elevados, circunstancia esta que activa un apetito salvaxe nos animais por medio dun estímulo hipotalámico que lles leva a comer sen control.

Os científicos teñen motivos para pensar que algo así pode suceder tamén en humanos.
De forma un tanto máis sutil, a obesidade tanto do pai como da nai condiciona a información acumulada no ADN do bebé resultante, con secuencias alteradas que poden predisponer a unha «obesidade xenética». Con todo, nada hai probado neste sentido. Os expertos, neste caso, andan aínda moi confusos.

A lactación como factor de protección

Poucas parecen as circunstancias capaces de pór freo a unha avalancha de obesidades, pero algunhas hai. Demostrouse que os bebés recentemente nados alimentados con leite materno gañan menos peso que os alimentados con lactación artificial. En parte, debido a que a composición é distinta.

Nos días iniciais tras o parto o bebé nútrese sobre todo de calostro, unha sustancia que contén gran cantidade de factores inmunes e pouco alimento, mentres que o leite graxa aparece en días posteriores. En cambio, a proporción nutritiva dos leites maternizadas mantense sempre constante, variando só a cantidade consumida.

Pero hai un factor conductual aínda máis interesante: os bebés alimentados a peito exercen un control maior sobre a comida que os alimentados de maneira artificial.
Tim Cole, do Instituto de Saúde Infantil de Londres, Reino Unido, asegura que «o bebé alimentado de maneira artificial aprende de inmediato que a cantidade a inxerir non é a que lle pide o corpo senón a que os adultos predeterminan, polo que un importantísimo mecanismo de control do apetito queda deste xeito desprogramado».

CIGARROS COMPROMETEDORES

Img
En Australia, un equipo de científicos deu cunha causa insospeitada de obesidade relacionada co embarazo: o hábito tabáquico. Un artigo publicado leste mesmo mes na revista “American Journal of Epidemiology”, asinado por Abdullah Ao Mamun, da Universidade de Queensland, sentencia que fumar durante o embarazo aumenta o risco de que os fillos crezan cunha predisposición á obesidade na adolescencia. No estudo, os adolescentes de 14 anos cuxas nais fumaran durante o embarazo foron máis propensos a padecer sobrepeso ou obesidade que os fillos de mulleres non fumadoras. A relación achada foi independente de factores como o nivel económico familiar, o nivel educativo das nais, a dieta e a actividade física dos fillos.

Ao Mamun conclúe que o tabaquismo prenatal materno exerce un «efecto directo» no peso futuro dos fillos. De acordo co seu estudo, no que se consideraron máis de 3.000 mulleres, máis dun terzo das nais fumara no embarazo e os seus fillos destas mulleres tiveron menos oportunidades de ser aleitados, tenderon a ter unha dieta menos saudable na infancia e a mirar máis televisión que os mozos das nais que non fumaran durante o embarazo. Máis aínda, os adolescentes expostos ao tabaquismo prenatal foron un 30% máis propensos a padecer sobrepeso ou obesidade.

«Dada a gran cantidade de sustancias químicas presentes no fume do tabaco, resultaría complicado explicar por que a exposición prenatal tería efectos a longo prazo sobre o peso dos fillos», sinalan os autores. «É coñecido, en cambio, que fumar durante o embarazo pode provocar que os bebés presenten baixo peso ao nacer, o que puidese causar un crecemento acelerado de recuperación durante a infancia», engaden. Semellante recuperación exercería entón efectos metabólicos que favorecerían a tendencia a sumar quilos de máis. Os investigadores tamén especulan con que a nicotina poida interferir no desenvolvemento do cerebro fetal ata o punto de influír no control do apetito para sempre.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións