Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Aerofagia

Este molesto problema físico produce intensas dores abdominais e situacións moi incómodas
Por miren 10 de Decembro de 2003

Comer rápido, abusar das bebidas gasosas, realizar comidas copiosas con excesivos hidratos de carbono e, especialmente, os estados de nerviosismo e ansiedade acaban orixinando aerofagia, é dicir, a inxesta excesiva de aire que se traduce en gases no aparello dixestivo. Este molesto problema físico produce intensas dores abdominais, pero, ademais, xera una enorme tensión a quen o sofre: os episodios de aerofagia pódense presentar no momento máis inoportuno e poden alterar a vida laboral e social de quen padece este trastorno. Paira acabar co problema non é preciso recorrer a medicamentos. A solución é tan sinxela como modificar eses hábitos alimenticios pouco saudables e tomarse as cousas con máis tranquilidade.

Que é a aerofagia e que a causa?

O aumento da inxesta de aire denomínase aerofagia (aeros de aire e fagein de tragar), que se traduce nunha presenza excesiva de gases no aparello dixestivo. O gas que hai no intestino procede do que se inxere ao tragar ou deglutir e do que producen normalmente as bacterias da flora intestinal. Todos sufrimos de gases en maior ou menor grao, aínda que algunhas persoas son moito máis susceptibles que outras.

Con frecuencia o exceso de gas vai unido a comer rápido, dado que entón trágase demasiado aire. Isto ocórrelles especialmente ás persoas que atravesan situacións de tensións. Tamén pode deberse ao consumo excesivo de alimentos ricos en hidratos de carbono (arroz, pasta, pataca, pan, cereais…), verduras flatulentas (coliflor, espinacas…), bebidas gasosas, etcétera.

A pesar de que pode chegar a ser moi molesta, a aerofagia non é una enfermidade. Trátase máis ben, como afirma o presidente electo da Sociedade Española de Patoloxía Dixestiva e responsable do Servizo de Aparello Dixestivo do Hospital Xeral Universitario Vall d’Hebron de Barcelona, Juan Ramón Malagelada, de “un tic nervioso, que se acentúa comendo rápido ou mascando e tragando continuamente”.

Síntomas

En que síntomas tradúcese a aerofagia? Segundo o representante da Sociedade Española de Patoloxía Dixestiva, en “dor abdominal e opresión por distensión do estómago”. A pesar de poder ser moi molesta, “só en casos moi esaxerados -sinala o doutor- acódese ao médico”. E é que se opta máis por tratamentos naturais, como sinala o propietario da herboristería Málaga Natura, Francisco Javier Souvirón, quen asegura que moitas persoas se achegan ao seu establecemento buscando una solución aos molestos gases, sobre todo nos últimos anos nos que o modo de vida caracterízase máis polas présas.

Cando os gases aparecen o alivio lógrase só expulsándoos. Pode facerse de forma natural -a través do ano ou da boca- e sen axuda, ou recorrendo a algún remedio que facilite o labor. As infusións de certas plantas, como o hinojo ou o anís estrelado, axudan a ventosear, e os medicamentos que conteñen dimeticona, tamén.

A necesidade de expulsar os gases pode xurdir en calquera momento, dando lugar a situacións ‘incómodas’, sobre todo si trabállase en espazos pechados e rodeado de xente. Si quen padece este trastorno debe recorrer ás infusións ou aos medicamentos paira eliminar os gases, quizais tras un tempo de estar ás tomar saiba cando lle fan efecto e sexalle posible adecuar a súa inxesta á súa vida social.

Bebés

Quen tamén sofren con frecuencia aerofagia son os bebés que comen con ansia, especialmente no seu primeiro ano de vida e cando non hai una boa técnica de alimentación, explica Carlos Mariña, membro da Asociación Española de Pediatría e profesor da Universidade Europea de Madrid.

Posiblemente este problema déase máis en bebés que non son aleitados polas súas nais, xa que si o biberón non se inclina o suficiente -de modo que a tetina ao completo estea chea de leite- o pequeno aspirará máis aire do debido, que pasará ao seu aparello dixestivo e ocasionaralle dor. No caso dos que toman leite materno, a relación entre a muller e o seu fillo é “máis estreita” e, ao succionar, “non aspiran tanto aire”. A pesar disto, recoméndase non ter ao neno máis de dez minutos en cada peito, durante a toma colocalo en vertical lixeiramente inclinado cara atrás e cara á esquerda, así como que, cando acabe, teña lugar a correcta expulsión de eructos.

Se o neno inxere máis aire do debido, chorará ao finalizar a toma en lugar de quedar saciado e relaxado, e terá distensión abdominal. Mariña explica que a aerofagia en bebés adoita ser una consulta bastante frecuente entre as nais que acoden ao pediatra. De feito, máis do 30% dos menores dun ano padécea.

Existen tratamentos farmacolóxicos paira os máis pequenos, como pingas de dimeticona, que absorben os gases. Sen descartar o seu uso, Mariña recomenda que os bebés tomen leite materno e que se lles facilite o eructo a media toma. Ademais, aconsella golpearlles suavemente nas costas cando terminen e mesmo darlles masaxes na barriga manténdoos sentados ou inclinalos boca abaixo sobre o brazo do adulto. Tamén suxire que, entre toma e toma, ofrézanselle ao bebé infusións de manzanilla -planta que acouga os espasmos-, de melisa ou de tila, que son reguladores nerviosos. Até fai moi pouco era habitual que nestes casos os nenos tomasen anís estrelado; con todo, a proliferación de casos por intoxicación desta sustancia, que chegaba a provocar convulsións, motivou que os pediatras deixasen de aconsellar o seu consumo neste caso.

Mariña tamén precisa que a aerofagia detéctase nalgúns casos de bebés que padecen o denominado cólico do lactante, un trastorno que aparece durante o primeiro trimestre de vida e que, ás veces, leva que o pequeno teña a tripa distendida. En xeral, caracterízase por un pranto incesante, habitualmente tras as tomas e sobre todo polas tardes e as noites, acompañado de encogimiento de pernas e enrojecimiento da cara e o corpo. A súa causa exacta non se coñece aínda e barállanse factores dixestivos -como a inmadurez do intestino- ou alérxicos -como a intolerancia ás proteínas do leite de vaca-. De todos os xeitos, trátase dun proceso banal e pasaxeiro que, por tanto, non debe preocupar en exceso aos pais.

Paira o tamén profesor da Universidade Europea de Madrid, o máis importante é que, desde o principio, os pais transmitan ao neno “una correcta educación alimenticia”, de modo que “aprenda a masticar e a deglutir adecuadamente”.

Consellos prácticos

Volvendo aos adultos, en opinión de Juan Ramón Malagelada, o mellor tratamento non é outro que a “reeducación” alimenticia, evitando hábitos que favorecen a inxesta excesiva de aire, como, por exemplo, comer rápido. De feito, aínda que existen no mercado medicamentos cos que se tenta impedir a formación de gases, como os que conteñen dimeticona e que en España se comercializa como Aerored, o seu uso só ofrecerá “alivios momentáneos”, matiza o responsable da herboristería Málaga Natura.

Como complemento a ese cambio de hábitos, Souvirón indica que sempre se pode recorrer a infusións que faciliten a dixestión e que permitan controlar problemas de ansiedade. Así, as plantas antiespasmódicas melloran a molestia derivada da distensión do intestino e as sedantes actúan contra a tensión. Combinacións de hinojo, melisa e milenrama ou manzanilla con anís estrelado son só algúns exemplos posibles. O ideal é tomalas tres veces ao día: en xaxún e despois do xantar e tras a cea. Estes preparados poden atoparse en calquera herboristería. Existen, de igual modo, comprimidos de plantas medicinais, pero son máis eficaces as infusións, xa que, en auga quente e tras un repouso de cinco ou dez minutos as herbas soltan mellor a súa esencia. Tamén Marcial Delgado, internista do Hospital de Poñente de Almería, subliña que, en casos de aerofagia, as infusións son “moi recomendables”.

Os expertos consultados aconsellan que se sigan as seguintes prácticas:

  • Comer e beber amodo, masticando os alimentos e sempre sentado e relaxado.
  • Non abusar de bebidas con gas.
  • Non realizar comidas demasiado copiosas (é preferible fraccionar a alimentación en tomas de pequeno volume paira non sobrecargar o estómago), nin con condimentación forte. Por iso, recoméndase empregar herbas aromáticas que axuden á dixestión, como romeu, salvia, tomiño, sementes de hinojo, toronjil ou ajedrea de verán.
  • Evitar os alimentos ou pratos moi grasos: fritos e rebozados mal elaborados (con exceso de aceite), guisos e estofados grasos, salsas con exceso de graxa (nata, manteiga, manteiga, touciño, queixos fortes…), pastelaría e bollería graxas (de hojaldre, de masa crebada, con manteiga, cremas de nata, moca, chocolate…).
  • Cocer ben a pasta para que non dea lugar a molestias dixestivas e evitar o pan recentemente horneado e as verduras flatulentas, así como os legumes cociñados enteiras con ingredientes grasos de orixe animal. Una recomendación: o remojo durante máis de oito horas e romper o hervor a metade de cocción diminúe a posibilidade de que os legumes causen flatulencia.
  • Tomar iogures, xa que conteñen bacterias que axudan a equilibrar a flora do intestino e a evitar as fermentacións intestinais, responsables tamén, nalgúns casos, do exceso de gases.
  • Substituír o café, o descafeinado e o té por infusións de plantas dixestivas e calmantes dos espasmos, como manzanilla, menta, salvia, hinojo, azahar, etcétera.
  • Relaxarse despois das comidas.
  • Non masticar chicles, posto que se traga máis aire.