Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Anestesia e Alzheimer

De novo un estudo relaciona a anestesia xeral co agravamento da deterioración cognitiva na enfermidade de Alzheimer
Por Núria Llavina Rubio 23 de Marzo de 2009
Img alzheimer1 listado
Imagen: Justin Sorensen

A enfermidade de Alzheimer é a causa máis común de demencia en adultos. Afecta preto de 27 millóns de persoas de todo o mundo e crese que son moitos os factores que poden provocar a súa aparición. Un dos máis estudados é a anestesia, cara á cal varios estudos apuntaron directamente como posible responsable tanto na aparición como no desenvolvemento da enfermidade. Entender o mecanismo molecular polo cal a anestesia aumenta as probabilidades de sufrir ou agravar esta enfermidade foi o obxectivo dun novo estudo cuxos resultados poderían axudar ao deseño de novas estratexias para previr e tratar tanto a demencia como a enfermidade de Alzheimer.

Científicos do Office of Mental Retardation and Developmental Disabilities (OMRDD) de Nova York (EE.UU.) descubriron que a anestesia pode agravar o proceso neurodegenerativo na enfermidade de Alzheimer ao inducir un exceso de fosforilación -mecanismo de importancia fundamental para a regulación biolóxica- da proteína tau, provocando que esta deixe de funcionar. Xa hai anos que se descubriu que a proteína tau, localizada nos microtúbulos celulares e que, en condicións normais, contribúe a formar a armazón da célula, era o compoñente fundamental dos ovillos neurofibrilares, unha das estruturas aberrantes (xunto con proteína beta amiloide) que se aprecian en enfermos de Alzheimer.

Así, as proteínas tau están directamente relacionadas coa deterioración na enfermidade de Alzheimer e noutras patoloxías. Antes xa se relacionou a anestesia co risco de padecer esta enfermidade pero con este estudo, publicado na revista “Journal of Alzheimer’s Disease”, conséguese dilucidar os mecanismos moleculares que median para que isto suceda. O certo é que non só a anestesia parece elevar o risco de Alzheimer, tamén a cirurxía, e é bastante coñecido que hai un pequeno aínda que significativo número de pacientes cirúrxicos que experimentan unha forma de demencia transitoria durante o postoperatorio.

Os expertos recomendan limitar o uso de anestesia a pacientes anciáns e coa enfermidade de Alzheimer
En exames en ratos, a anestesia durante curtos períodos (de 30 segundos a 5 minutos) induciu a unha fosforilación de tau moito menor que a que se produciu con anestesias de moita máis duración (unha hora), probablemente por mor da hipotermia secundaria. O feito de que a anestesia non provocase unha hiperfosforilación global nas proteínas cerebrais, senón que se dese tan só na proteína tau e en áreas non habituais de fosforilación, suxeriu aos investigadores que este é o mecanismo molecular que relaciona anestesia con deterioración cognitiva e enfermidade de Alzheimer.

Hipotermia e anestesia

Outro estudo recente publicado en The “FASEB Journal”, a revista da Federation of American Societes for Experimental Biology, mostra resultados moi parecidos. Esta segunda investigación fai fincapé, con todo, no comportamento estraño da proteína tau cando se produce un arrefriado nas células cerebrais. Este arrefriado pode vir provocado pola anestesia ou situacións de hipotermia. No estudo, os científicos mostran como a proteína tau fortalécese nas células cerebrais e incrementa a súa presenza cando a temperatura decae.

Neste caso, os investigadores traballaron con ratos co mesmo tipo de proteínas tau que se atopan no ser humano con enfermidade de Alzheimer. Un grupo de ratos foi anestesiado e o outro non. Unha semana despois comparáronse os dous grupos, e púidose comprobar que a proteína tau do primeiro grupo fíxose máis forte que nos que non se lles inxectou anestesia. Mesmo, naqueles ratos coa enfermidade en fases avanzadas, o crecemento das proteínas tau deuse moito máis rápido que naqueles coa enfermidade en fases temperás. “Esperamos que con esta investigación iníciese o interese por tomar precaucións e limitar o impacto da anestesia na enfermidade”, asegura Emmanuel Planel, do Medical Center da Universidade de Columbia, un dos asinantes da investigación.

A anestesia xeral é de extrema utilidade por moitas razóns, pero este estudo mostra que cabería reconsiderar se é realmente necesaria. Ambas as investigacións lanzan unha advertencia a cirurxiáns, dentistas e outros profesionais que practiquen anestesia a persoas con enfermidade de Alzheimer ou risco elevado de padecela.

Demencia transitoria

A finais de 2008, un estudo mostraba os primeiros resultados en modelos vivos que indicaban que un anestésico en concreto, o isoflurano, podía favorecer a enfermidade de Alzheimer. Publicada en Annals “of Neurology”, a investigación levada a cabo no Hospital Xeral de Massachusetts (Boston, EE.UU.) constataba que a administración en ratos de gas isoflurano xeraba proteína beta amiloide no cerebro, cuxa acumulación é un trazo da enfermidade neurodegenerativa. Do mesmo xeito que a proteína tau, a relación do péptido beta amiloide coa enfermidade de Alzheimer é ben coñecida desde hai anos.

Aínda que os investigadores fixeron fincapé na necesidade de máis estudos, o certo é que xa indicaban a non conveniencia desta anestesia para aqueles pacientes con alteracións nos seus niveis de proteína beta amiloide, como os anciáns e as persoas con Alzheimer. O mesmo equipo deste estudo xa publicara o ano anterior que ao aplicar o isoflurano en células nerviosas en cultivo (non en vivo, aínda) activábase a apoptosis (morte celular) e aumentaba a produción desta proteína.

FACTORES XENÉTICOS

Img alzheimer11Moitas das investigacións en Alzheimer céntranse nestes momentos a establecer as causas que orixinan a enfermidade, pero o certo é que aínda quedan moitas incógnitas por resolver. Si se sabe que se trata dunha enfermidade máis frecuente a medida que se envellece e que existen moitos factores que inflúen na súa xénese, pero descoñécense os factores desencadenamentos no tecido cerebral. Ata agora, o único factor xenético coñecido que inflúe no risco de desenvolver Alzheimer foi o xene da apolipoproteína E4, ApoE4b, achado en novembro de 2008 por un grupo de investigadores da Universidade de Rochester (EE.UU.).

Segundo os científicos, as persoas portadoras de dúas copias deste xene presentan un risco unhas 10 veces maior de sufrir a enfermidade que o non portadores. O traballo que mostrou este achado, publicado en “Journal of Clinical Investigation”, desvelou que cando o ApoE4 está presente o cerebro é moito menos eficaz para contrarrestar o efecto tóxico da acumulación de proteína beta amiloide e, por tanto, para evitar a formación das placas neurodegenerativas.

Outro estudo aparecido recentemente e publicado en “Nature Genetics” considerouse a primeira proba dun factor de risco que afecta a un só xénero, o feminino, e sumou un novo factor xenético ao ata agora único coñecido, o ApoE4. Unha variante no xene PCDH11X está asociada só a mulleres e estatisticamente é moi relevante na aparición da enfermidade, segundo os investigadores do Maio Clinic College of Medicine, en Jacksonville (EE. UU.). O PCDH11X codifica unha proteína chamada protocaderina, que é parte dunha familia de moléculas que promoven a adhesión e sinalización entre células do sistema nervioso central. Algunhas evidencias suxiren que as protocaderinas poderían separarse dunha encima vinculada ás formas de inicio precoz da enfermidade de Alzheimer.