Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

As cifras da EPOC, en aumento

O principal desencadenamento da enfermidade pulmonar obstructiva crónica segue sendo o tabaquismo
Por Jordi Montaner 10 de Xaneiro de 2008

Ao redor do 3,5% das persoas que ingresan nos hospitais do Sistema Nacional de Saúde español faino polas exacerbaciones propias da enfermidade pulmonar obstructiva crónica (EPOC). Ademais, presentan outras enfermidades asociadas ao hábito tabáquico, como hipertensión arterial, diabetes mellitus e enfermidade cardiovascular.Actualmente a EPOC é unha das maiores causas de morbimortalidad nos países industrializados e prevese que a súa prevalencia creza aínda máis nas próximas décadas.

O tabaquismo é o principal desencadenamento no 30% dos pacientes diagnosticados de EPOC. O peor é que o dano causado non se limita a un só diagnóstico. En aproximadamente o 25% dos casos, o paciente presenta, ademais, hipertensión arterial e/ou diabetes mellitus, arritmias supraventriculares e insuficiencia cardíaca nun 15%, cardiopatía isquémica nun 13,2%, obesidade nun 7,6%, anemia nun 4,1%, alcoholismo nun 4%, alteracións do soño nun 3,5%, insuficiencia renal crónica nun 3,1% e nun 2,6%, pneumonía.

Datos preocupantes

Estes datos presentáronse o pasado mes de novembro polo Grupo de Traballo de EPOC da Sociedade Española de Medicamento Interno, SEMI, en Sitges, á mantenta do encontro anual da especialidade. Carlos María San Román e Terán, autor do estudo, puntualiza que a situación de comorbilidad que rodea a esta patoloxía pulmonar require a abordaxe integral dun internista «encargado de levar a cabo unha valoración global do paciente, abordando en profundidade todas as posibles vertentes da patoloxía e tratando de atallar a súa evolución sen perder de vista o estado de saúde no seu conxunto».

Este especialista recoñece que máis da metade (57%) dos pacientes que ingresan nun hospital por mor dunha EPOC son derivados actualmente a medicamento interno. Os servizos de pneumoloxía, longa estancia, medicamento intensivo e cirurxía torácica repártense o 43% restante.

Sinais de fume

A EPOC é unha das maiores causas de morbilidad e mortalidade nos países industrializados e prevese que a súa prevalencia creza aínda máis nas próximas décadas. En España, a enfermidade afecta ao 9,1% da poboación comprendida na franxa de idade entre 40 e 69 anos e é a quinta causa de mortalidade global para ambos os xéneros (cuarta en homes). Debido ao progresivo envellecemento da poboación, e de acordo coas previsións da Organización Mundial da Saúde (OMS), espérase que no 2020 a EPOC pase a converterse na terceira causa de morte, só superada pola cardiopatía isquémica e a enfermidade cerebrovascular, e na quinta en canto a anos de vida perdidos e vividos con incapacidade.

En España, a enfermidade afecta ao 9,1% da poboación comprendida na franxa de idade entre 40 e 69 anos e é a quinta causa de mortalidade

No estudo do equipo de San Román, titulado ‘Comorbilidad no paciente con EPOC’, propúxose avaliar a comorbilidad asociada á EPOC en pacientes ingresados nos servizos de medicamento interno de hospitais españois, así como determinar a repercusión que esta asociación de patoloxías produce sobre o consumo de recursos sanitarios. Tanto a American Thoracic Society, como a European Respiratory Society definen a EPOC como unha patoloxía previsible e tratable, caracterizada por unha limitación do fluxo aéreo progresiva e asociada a unha resposta inflamatoria anormal do pulmón.

A definición, por outra banda, non oculta que aínda que se trate dunha enfermidade que afecta directamente os pulmóns, tamén provoca consecuencias sistémicas moi deletéreas. Nos pacientes con EPOC identificados neste estudo, o risco de mortalidade cardiovascular é entre dúas e tres veces maior que na poboación xeral, e teñen un maior risco de padecer ictus, infeccións, hiperglucemia, enfermidades hepáticas crónicas ou determinadas patoloxías do tecido conectivo e renal (enfermidades autoinmunes). Aínda por riba, o risco de depresión en pacientes con EPOC é tamén 2,5 veces superior ao da poboación xeral.

Infeccións nosocomiales

Josep A. Capdevila, membro do grupo de traballo de Enfermidades Infecciosas da SEMI, lembrou en Sitges que «un terzo dos pacientes ingresados nos hospitais presenta unha infección». Entre as enfermidades infecciosas máis frecuentes que requiren ingreso hospitalario destacan a pneumonía comunitaria grave e a infección urinaria complicada. Do mesmo xeito que o grupo de EPOC, o de Enfermidades Infecciosas está a pechar un estudo sobre os factores prognóstico na pneumonía comunitaria, e está a levar a cabo outro sobre infeccións nosocomiales co obxectivo de coñecer a microbiología cambiante destes contagios e os seus posibles factores de risco.

De acordo coa definición da OMS, as infeccións nosocomiales abarcan calquera enfermidade infecciosa que afecte ao paciente como consecuencia dun ingreso hospitalario. «Estas infeccións continúan sendo un problema relevante nos hospitais españois, a pesar dos bos niveis de control conseguidos e da elevada concienciación do persoal sanitario», segundo explica Capdevila.

Entre outras causas, barállase a maior frecuencia con que pacientes con alta susceptibilidade ás infeccións (como os enfermos de EPOC) ingresan nos centros, o aumento na complexidade das intervencións realizadas, a realización de procedementos máis invasivos e a aparición de microorganismos resistentes aos antibióticos. Calcúlase que entre un 10% e un 15% dos pacientes ingresados en unidades de coidados intensivos (UCI) contrae unha infección nosocomial, e que a sepsis é a entidade que presenta maior incidencia e mortalidade.

ANCIANIDAD PLURIPATOLOGÍCA

Img pacienteUno de cada tres pacientes atendidos nos hospitais presenta máis dunha patoloxía asociada, e o 70% deles supera os 65 anos de idade. A Sociedade Española de Medicamento Interno vén advertindo desde fai tres anos do crecente ingreso nos hospitais de pacientes con varias enfermidades asociadas (pluripatológicos), que requiren unha política asistencial especial e que complican considerablemente a organización dos grandes centros. O ingreso medio dun paciente pluripatológico sitúase entre nove e catorce días; adoitan ser pacientes de idade avanzada cun sistema inmunológico comprometido e un risco elevado de contraer infeccións nosocomiales.

Para complicar máis as cousas, tras recibir a alta médica, prodúcense entre dúas e tres reingresos de media ao ano, coa consecuente necesidade de recursos máis sofisticados. Entre as principais causas de ingreso destes pacientes destaca a descompensación de enfermidades crónicas, cardiopatía isquémica, enfermidade pulmonar obstructiva crónica (EPOC) e deterioración cognitiva. Ademais, trátase moitas veces de sobreviventes dunha situación familiar desestructurada, viúvas ou viúvos sen parentesco próximo identificado e cunha desatención social importante.