Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

As claves do multitrasplante pediátrico da Paz

O seis órganos trasplantados con éxito a unha nena de 18 meses o pasado mes de marzo no Hospital A Paz de Madrid marcaron un fito en Europa pola súa enorme complexidade

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 31deMaiode2006

O pasado mes de marzo o Hospital Universitario da Paz de Madrid realizou o primeiro transplante multivisceral pediátrico que, polas súas características e polo número de órganos trasplantados saldouse con éxito en España. Seis órganos, estómago, duodeno, intestino, páncreas, fígado e bazo, foron implantados a unha nena de 18 meses. A intervención, considerada unha marca pola súa complexidade en Europa, pon de manifesto a capacidade profesional nun ámbito onde España destaca por méritos propios: o modelo impulsado pola Organización Nacional de Transplantes foi adoptado como referencia nun gran número de países.


Aos dous meses de practicar con éxito a complicada operación, o madrileño hospital da Paz deu a coñecer o transplante multivisceral realizado a Cristina, un bebé de 18 meses. Durante a intervención, practicada o pasado 25 de marzo, o seu pequeno corpo foi obxecto do primeiro transplante de seis órganos practicado ata agora en España e, destas características, tamén en Europa. Estómago, fígado, bazo, duodeno, intestino e páncreas fóronlle substituídos con éxito por un equipo do hospital.

A operación, desde a extracción de órganos ao implante, prolongouse por espazo de 24 horas. O tempo de cirurxía foi de 11 horas aproximadamente. Despois, a pequena permaneceu mes e medio convalecente no hospital. O 9 de maio recibiu a alta médica e agora atópase na súa casa, onde segue unha recuperación «absolutamente normal», asegura Manuel López Santamaría, xefe da Unidade de Transplantes Dixestivos e coordinador da complexa intervención.

Este é o primeiro transplante de varias vísceras ou órganos sólidos que se efectúa con éxito a un neno en España e o de maior dificultade. Para a intervención necesitouse un equipo multidisciplinar composto por especialistas en cirurxía pediátrica, gastroenterología, hepatología, nutrición, anestesia, reanimación e terapia da dor, entre outros. A técnica utilizada denomínase no argot cirúrxico cluster (acio en inglés). Significa que á pequena fóronlle trasplantados o seis órganos abdominais en bloque.

A supervivencia dos transplantes hepáticos pediátricos en España sitúase ao redor do 99% ao cinco anos

«Pero este espectacular, novo e noticioso transplante non xorde por xeración espontánea», remarca o doutor López Santamaría mentres repasa os 20 anos de empeño e ilusión nos que o equipo que dirixe ha ido adquirindo experiencia en transplantes infantís. «Empezando cada día con ganas», afirma, «e sempre mirando por onde corren os ventos neste terreo».

Máis de 400 transplantes

Os resultados obtidos polo Hospital A Paz son «dificilmente superables», engade o especialista. Máis de 400 transplantes hepáticos infantís leváronse a cabo nos seus quirófanos desde que o equipo de transplantes pediátricos comezou a súa andaina en 1986. Hoxe, o hospital realiza o 50% do total de transplantes de fígado a menores en España, «cunha supervivencia próxima ao 99% aos 5 anos da intervención». As estatísticas pódense comparar coas dos mellores hospitais norteamericanos e europeos.

Desde 1995, o 60% dos transplantes hepáticos do Hospital Universitario da Paz efectúanse con enxerto reducido, que aproveita un fígado para dous pacientes, ou de
doante vivo, ou segmentario de cadáver. Todo isto posibilitou unha redución da mortalidade durante a espera mentres chega o órgano, que actualmente se sitúa por baixo do 2%. Os datos converteron ao centro sanitario en punto de referencia en transplantes pediátricos en España. O ano pasado practicou máis de 400, entre eles, a metade de todas as substitucións de fígado en nenos que se realizan no país.

Cada ano levan a cabo en España entre medio centenar e 65 transplantes infantís. Os doantes normalmente son recentemente nacidos con algunha anomalía no parto ou algunha malformación incompatible coa vida; nenos de 5 a 12 anos que sufrisen unha hemorraxia cerebral ou un traumatismo que lles cause a morte como caídas da bicicleta, accidentes de coche ou moto, e adolescentes que sufrisen un accidente ou un incidente vascular.

Transplantes distintos

Non é que os transplantes pediátricos sexan máis complicados que os que se practican a persoas adultas. O doutor López Santamaría prefire dicir simplemente que «son distintos», porque todos teñen a súa complexidade. No entanto, si remacha que han de ser efectuados por «profesionais especificamente adestrados, especializados no ámbito pediátrico e cunha infraestrutura hospitalaria acorde a esta superespecialización». O que quere dicir é que os nenos sempre son «pacientes especiais» en todos os aspectos.

En calquera caso os transplantes a nenos son infrecuentes, a pesar de que haxa excepcións como a dos transplantes intestinais, que se practican en dous de cada tres ocasiones a menores de 18 anos e nunha elevada porcentaxe a pequenos de menos de dous anos. A explicación obedece á lóxica: en España só nacen 400.000 nenos ao ano, por tanto a poboación infantil é moi inferior á adulta.

Doutra banda, «o número de doazóns infantís é limitado», tal e como explica o coordinador da Organización Nacional de Transplantes (ONT), Rafael Matesanz, «porque afortunadamente no noso país non morren moitos nenos». E, aínda que pareza paradoxal, «para ser doante hase de morrer nun hospital e con boa saúde», precisa. Non son válidos os órganos dunha persoa falecida por enfermidade tumoral ou transmisible. Doutra banda, existe un problema engadido á compatibilidade do grupo sanguíneo: a compatibilidade do tamaño dos órganos. Nunha palabra, teñen que caber no corpo do receptor.

Doar vida

A nai da pequena Cristina, que se recupera favorablemente no seu domicilio aínda que coas limitacións propias dun paciente recentemente trasplantado, dicía que non tiña palabras para agradecer á familia do bebé doante de todos os órganos -falecido ao seis meses de idade e co mesmo peso que a súa filla- as perspectivas de futuro que agora se lle abren a unha nena que, segundo os facultativos, «non tiña ningunha sen o multitrasplante».

Hai estudos que reflicten como o acto da doazón de órganos dunha persoa nova pode facer «retroceder á morte ata 57 anos». Se se suman os anos de vida dos receptores dos órganos do doante o resultado roldaría ese tempo, afirma Rafael Matesanz. E é que un só doante pode ter dous receptores de ril, polo menos un de fígado, outro de corazón e outro de pulmón, comenta o cirurxián López Santamaría.

Tanto o coordinador nacional de transplantes como o médico da Paz coinciden ao opinar que nunca se está preparado para a morte dun ser querido. Con todo, ambos coinciden ao facer unha chamada á reflexión porque saben que a xenerosidade de doantes e familiares, cando se trata de menores, pode salvar vidas.Datos da ONT pon de relevo que España é desde hai tempo o país do mundo co índice máis alto de doazóns de órganos, que no 2005 ascenderon a 1.546, o que significa 35,1 por cada millón de habitantes. O 90% das persoas son favorables á doazón de órganos. A porcentaxe de doazóns aumentou considerablemente nos últimos anos. En 1989 era de 14,1 por millón de persoa, o que deixaba a España na zona media-baixa de Europa. Os datos actuais duplican con fartura esa cifra e colocan ao noso país diante de Estados Unidos, Italia, Francia e Portugal, que van a continuación pero apenas alcanzan o cociente de 25 doazóns por millón.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións