Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

As úlceras por presión en números

Expertos sinalan que as úlceras por presión seguen sendo un problema importante de saúde cun crecente impacto na poboación máis moza

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 12deDecembrode2006
Img ulcera portada

Os datos son estremecedores. Estímase que en España, nun momento dado, existen 53.000 persoas que padecen unha ou máis úlceras por presión (UPP) e a metade aténdese desde atención primaria. Calcúlase que este problema, segundo algúns autores evitable nun 95% dos casos, ten un custo á baixa de máis de 500 millóns de euros no Sistema Nacional de Saúde.

Img ulcera1

O Grupo Nacional para o Estudo e Asesoramento en Úlceras por Presión e Feridas Crónicas no marco do último congreso nacional de Úlceras por Presión e Feridas Crónicas, celebrado o pasado mes de novembro en Zaragoza, dió a coñecer os datos do Estudo GNEAUPP-2005, no que se facían públicos os datos epidemiolóxicos das úlceras por presión en España e os custos que supoñen para o Sistema Nacional de Saúde. Neste estudo, o maior realizado en España ata agora, recóllense datos relacionados cos diferentes niveis asistenciais, tanto do ámbito hospitalario (44,2%) como de pacientes atendidos en atención primaria (32,2%) e de centros sociosanitarios (23,6%).

Os números

Deste estudo extraéronse datos de 723.050 persoas, o 85% maiores de 65 anos.
No campo da atención primaria, onde a idade rolda os 80 anos, as úlceras por presión revisten maior gravidade, superficie afectada e antigüidade. En atención domiciliaria atópanse a metade dos pacientes afectados por úlceras. É importante ter en conta que, entre os pacientes atendidos neste nivel sanitario, un 14,7% sofren incontinencia urinaria e unha 56,5 % incontinencia mixta (urinaria e fecal), ambos os factores de extrema importancia no desenvolvemento dunha úlcera.

En canto á atención hospitalaria, estudáronse datos de máis de 9.000 camas de agudos. Os resultados revelan que polo menos nove de cada 100 pacientes sofre unha lesión, sendo as unidades de coidados intensivos onde máis prevalencia existe (22,5%) seguido das unidades pediátricas (17,77%). Este último dato rebate a crenza popular ao desmentir que as úlceras van ligadas ao envellecemento. Con todo, si que aumentan progresivamente a partir dos 40 anos.

Nos centros sociosanitarios, os datos abarcan indiferentemente centros públicos, de enfermidades crónicas e de media estancia, con idades comprendidas entre os 65 e 94 anos, non habendo diferenzas significativas referidas co que ocorre no hospital e en atención primaria.

«Que un de cada dez pacientes ingresados en calquera dos diferentes niveis asistenciais sufra unha lesión é debido á escasa cultura de prevención»

Relacionado co lugar de orixe, a proporción indica que, dúas de cada tres lesiones ocasiónanse no propio nivel asistencial. E as zonas máis frecuentes son as tradicionalmente coñecidas ata agora: sacro, talón e trocánter, áreas corporais sometidas a maior presión e aos puntos de maior relevo óseo. Segundo os expertos, é un dato relevante que o 85% dos pacientes de todos os ámbitos sexan incontinentes.

Joan Enric Torra, coautor do Estudo GNEAUPP-2005 explica que «a estas alturas, que uno de cada dez pacientes ingresados en calquera dos diferentes niveis asistenciais sufra unha lesión é debido á escasa cultura de prevención». O experto engade que é do todo imprescindible que as administracións sanitarias definan políticas e estratexias de prevención. «Hai que seguir o exemplo da Comunidade de Andalucía que, co Programa de Atención á Familia, dotou de material específico -camas clínicas e guindastres para facilitar o manexo do paciente encamado así como colchóns alternantes de aire- para prevención e tratamento destas lesións».

Custos

John Posnett, catedrático de Economía da Saúde da Universidade de York (Reino Unido), fixo referencia ao custo global do tratamento das UPP que lle supón ao noso Sistema Nacional de Saúde. En base a unha estimación moi conservadora, dos datos do estudo extráese que o custo alcanzaría a cifra nada desdeñable de 505 millóns de euros, incluíndo materiais de curas, días extras de estancia hospitalaria debido á lesión e as complicacións engadidas, como a infección.

Segundo Posnett, co dato de que o 61% das lesións orixínanse no mesmo centro hospitalario, previlas evitase o gasto de 71 millóns. Tamén engadiu que a utilización de Superficies Especiais para o Manexo da Presión (SEMP) é rendible aínda que só previñesen unha UPP entre 80 pacientes ao ano.

A modo de conclusión, o experto británico engadiu que as UPP son un gran problema de morbilidad en España, que supón un gran sufrimento e un risco para a vida, que ademais é moi custoso para o sistema de saúde e para os profesionais. Tamén insistiu que son necesarias medidas preventivas urxentes e unha mellor práctica no tratamento destas lesións.

Alberto Infante, director xeral da Axencia Nacional de Calidade do Sistema Nacional de Saúde do Ministerio de Sanidade e Consumo, lembrou que o pasado mes de marzo presentouse o Plan de Calidade para o Sistema Nacional de Saúde subliñando a importancia da área estratéxica destinada a aumentar a seguridade dos pacientes relacionada coa prevención das úlceras de presión. Engadiu que «a calidade do Sistema de Saúde mídese en termos de mortalidade evitada, de sufrimento e ansiedades paliadas e de gastos, senón evitados, si derivados cara a outras necesidades».

SUPERFÍCIES ESPECIAIS PARA O MANEXO DA PRESIÓN

Img
As SEMP constitúen, actualmente, unha ferramenta básica para aquelas persoas con UPP ou con alto risco de padecelas. Con todo, hai que consideralas como medida complementaria da serie de recomendacións que se aconsellan para minimizar o efecto da presión nos tecidos danados ou susceptibles de selo, como son fomentar e mellorar a mobilización do paciente, os cambios posturales e a protección local da presión de determinadas zonas.

As SEMP son aquelas superficies de apoio que foron deseñadas especificamente con esta función. É importante, se se decide a adquirir unha, asegurarse acerca das indicacións de uso, a que tipo de paciente e con que nivel de risco vai dirixida, características das lesións dos pacientes suxeitos ao seu uso, e tamén que parámetros de efectividade existe en canto á relación de redución ou alivio da presión.

As superficies que reducen a presión baséanse nunha simple ecuación física: canta máis área do corpo soporte o peso, menor será a presión na superficie de contacto. (Presión: peso/área). Estas SEMP actúan de maneira estática, diminuíndo a presión ao redistribuír a superficie de contacto. Este mecanismo conséguese mediante superficies estáticas (colchóns, colchóns ou coxíns) de diferentes materiais, entre os que atopamos fibras viscoelásticas e siliconizadas, superficies de xel ou de aire. Para aliviar substancialmente a presión sobre partes do corpo durante períodos significativos utilízanse sistemas dinámicos de alternancia e fluxo de aire. Son colchóns con sistemas automáticos que, mediante un sistema de burbullas e de celas unidas a un pequeno motor, varían de tamaño. Este sistema consegue que durante certos episodios de tempo certas zonas do corpo, de forma alterna, non estean sometidas a ningún tipo de presión.

As SEMP estáticas están indicadas para pacientes en baixo de risco de desenvolvemento de UPP (pacientes coa mobilidade limitada), mentres que as dinámicas están indicadas para pacientes de medio a alto risco (pacientes inmóbiles). Os expertos sinalan que son de gran utilidade e imprescindibles e hai que utilizalas con sentido común porque se se utiliza unha SEMP de menores prestacións das que precisa o paciente, o único que facemos é prolongar o tempo necesario para que se desenvolva a UPP ou demorar o tempo necesario para o seu cicatrización. No mercado existen SEMP de altas prestacións cun custo aproximado de 450 euros.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións