Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Investigación médica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Avances na enfermidade de Parkinson

Moitos pacientes con Parkinson recupéranse das crises de bloqueo cando se lles proporciona un estímulo sensorial repetitivo

A enfermidade de Parkinson caracterízase porque quen a padecen sofren tremores. Pero cando a medicación habitual deixa de fornecer efecto prodúcese neles un fenómeno case oposto: a súa marcha bloquéase e quedan inmóbiles. Un grupo de neurofisólogos españois descubriu que moitos pacientes se recuperan destas ‘crises de bloqueo’ cando se lles marca un ritmo’. Por mor deste achado patentaron un sinxelo aparello que mediante estímulos sensoriais aspira a mellorar a vida cotiá dos enfermos.

ImgImaxe: Eric McGregor

O Parkinson é una enfermidade neurodegenerativa crónica de causa aínda descoñecida. Nela están alteradas áreas do cerebro responsables de coordinar movementos, xa sexan os movementos espontáneos como o parpadeo ou os automáticos motores -o abalo dos brazos ao camiñar-, e mesmo os voluntarios ou simplemente manter a postura. Sábese que no Parkinson as neuronas que segregan o neurotransmisor dopamina van desaparecendo progresivamente. É a segunda enfermidade neurodegenerativa en incidencia despois do Alzheimer; afecta a dous de cada cen acodes maiores de 65 anos, aínda que un 20% dos enfermos ten menos de 50 anos.

Buscando o ‘desbloqueo’

«Ao facer un movemento hai que coordinar os músculos de forma secuencial; iso faio un director de orquestra, baseándose nun ritmo», explica o neurofisiólogo Javier Cudeiro, da Universidade da Coruña e director do proxecto Neurocom (Neurociencia e Control Motor). Son as estruturas cerebrais que se ocupan de marcar ese ritmo as que están danadas no Parkinson. De aí os síntomas, que son os coñecidos tremores pero tamén outros: rixidez muscular, falta ou lentitude de movementos, dificultade paira andar de forma rítmica sen variacións bruscas, dificultade paira pararse e mala estabilidade, entre outros.

Pero nos parkinsonianos observouse facía décadas dous curiosos fenómenos inexplicados que chamaron a atención do grupo de investigadores liderado por Cudeiro. Teñen que ver cun dos síntomas, os bloqueos, paróns repentinos na marcha que duran ás veces minutos e que son incapacitantes e perigosos polas posibles caídas. Moitos enfermos sófrenos varias veces ao día sobre todo horas despois de tomar a medicación, cando o efecto do fármaco vai pasando.

Nos anos sesenta xa se observou que a moitos enfermos axúdalles a desbloquearse ‘’ a simple visión dunha franxa de raias coloreadas
Con todo, nos anos sesenta xa se observou que a moitos enfermos axúdalles a desbloquearse ‘’ a simple visión dunha franxa de raias coloreadas. «Vena e teñen que camiñar por encima», explica Cudeiro, «e así salguen do bloqueo». Os enfermos coñecen o fenómeno, e de feito non é raro que nas súas casas haxa raias nos corredores. Tamén se sabe que funcionan outros estímulos visuais, como pór un pé ou un bastón en forma de L diante do enfermo, para que pase por encima. A outra observación curiosa é que a música tamén desbloquea: «un enfermo que está ríxido de súpeto pode porse a bailar perfectamente coa súa parella», di Cudeiro.

Máis actividade con ritmo

Os investigadores levan una década estudando estes fenómenos, cun cincuenta enfermos. En primeiro lugar analizaron en detalle varias características dos seus movementos, como a lonxitude do paso ou a forma da marcha. Logo estudaron os seus cerebros con técnicas de imaxe non invasivas. Usaron, en concreto, a PET (Tomografía por Emisión de Positrones) paira estudar o metabolismo basal nas distintas áreas do cerebro e, efectivamente, comprobaron que, como se esperaba nestes enfermos, diversas áreas implicadas no movemento tiñan menos actividade -consumo de enerxía- do normal en persoas sas.

Despois empezaron a traballar con ritmos de forma intensiva. «Puñamos aos enfermos un ritmo e faciámoslles andar; logo cambiabámolo, e así, sucesivamente, una hora ao día cinco días á semana», explica Cudeiro. Ao cabo dun tempo observaron melloras medibles en varias probas: en moitos enfermos o paso era máis longo e a marcha menos variable. Os cambios reflectíronse tamén nos escáneres cerebrais, que mostraban máis actividade en zonas implicadas no control de movementos. Paira os investigadores ver que áreas melloran é importante, porque dá pistas sobre como funciona a enfermidade e a razón dos seus síntomas.

Diferentes estímulos

O grupo explorou varios tipos de ritmos: sonoros, pero tamén visuais e táctiles. Os estímulos visuais consisten en dous pequenos LED -como os pilotos da ‘caseta-by’ dos aparellos electrónicos- colocados a ambos os dous lados das lentes, que parpadean. E o grupo traballa agora cun dispositivo paira estímulos táctiles, en concreto contraccións rítmicas na pel do enfermo. En todos os casos, a frecuencia dos estímulos, o ritmo, debe ser axustado paira cada paciente. Así, cando se produce a parada na marcha, o propio enfermo aperta un botón e pon en marcha o estímulo rítmico que lle axuda a volver camiñar.

Os neurólogos constataron que o estímulo que mellor funciona é o sonoro. Os estudos realizados, e publicados en varias revistas especializadas, indican que este simple procedemento axuda a saír dos seus bloqueos até a un 80% de pacientes. Baseándose neste traballo, o grupo de Neurocom deseñou e patentado un dispositivo algo maior que un teléfono móbil que leva na cintura, e que ao empezar a funcionar emite un ritmo sonoro que o paciente escoita a través de auriculares sen cables. Ningunha empresa interesouse aínda por este aparello. No entanto, segundo Cudeiro, os enfermos que probaron versións ‘caseiras’ do invento notan melloras apreciables na súa calidade de vida e están moi satisfeitos.

Non se trata de substituír a tratamentos encamiñados a curar a enfermidade, como a estimulación cerebral profunda. Tampouco suple o tratamento farmacolóxico. Considérase una terapia de apoio, que non evita o avance da enfermidade pero co potencial de mellorar moito a calidade de vida do enfermo. O que será moi difícil de pescudar, adianta Cudeiro, é por canto tempo será efectiva en cada enfermo. «Non podemos sabelo porque, polo xeral, cando un paciente ten moitos bloqueos cámbiaselle a medicación; é difícil saber entón se a mellora é debida ao uso do noso dispositivo ou ao novo fármaco», engade o especialista.

CIRCUÍTO ALTERNATIVO

Una das estruturas cerebrais danadas na enfermidade de Parkinson son os ganglios basales, que virían ser o ‘director de orquestra’ que marca o ritmo necesario paira coordinar os movementos do organismo. Pero os investigadores crían que debía haber outras áreas implicadas nesta mesma acción, e que poderían funcionar como circuíto alternativo cando os ganglios basales están alterados. Esta teoría vese apoiada agora polos traballos do proxecto Neurocom.

Os escáneres cerebrais realizados aos enfermos tras o adestramento con ritmos visuais, sonoros e táctiles -sobre todo sonoros- revelan que as áreas que melloran son o cerebelo e outras áreas da cortiza que se sabe que participan na planificación do movemento. O que non se sabe aínda é até que punto este circuíto alternativo pode potenciarse, paira paliar así os síntomas do Parkinson.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións