Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Cada ano xorde unha nova enfermidade infecciosa por mor dos movementos migratorios e as alteracións no medio ambiente

Científicos reunidos en Madrid afirman que existen polo menos 40 patoloxías que se descoñecían unha xeración atrás
Por mediatrader 15 de Novembro de 2007

A contaminación ambiental, o crecemento demográfico, a rápida urbanización e os cambios sociais, entre outros factores, teñen unha repercusión significativa na alteración do equilibrio no mundo dos microorganismos e isto provoca que, cada ano, xurda unha enfermidade infecciosa nova.

Así o puxeron de manifesto onte varios científicos durante a presentación do 12 simposio da Fundación Lilly que, baixo o título “Cambios ambientais, sistemas microbianos e infeccións”, desenvolverase este xoves e venres nel Escorial (Madrid).

Estes expertos sinalaron que o xurdimento de novas infeccións ten que ver coas oscilacións nas temperaturas ou na pluviosidad; a construción de grandes presas; a polución química e industrial; a aplicación de pesticidas; os novos hábitos de vida, e os masivos movementos migratorios.

40 enfermidades novas

De feito, evidenciaron que actualmente existen polo menos 40 enfermidades que se descoñecían unha xeración atrás. No contexto dun mundo globalizado, “as enfermidades infecciosas supoñen un grave problema sanitario”, indicou o doutor José Antonio Gutiérrez, director da Fundación Lilly.

As enfermidades infecciosas parecen estar a xurdir con máis rapidez que nunca e propáganse máis rápido. No últimos cinco anos, a Organización Mundial da Saúde (OMS) verificou máis de 1.100 brotes epidémicos.

Entre as enfermidades que xurdiron, ou rexurdido, nos últimos anos atópanse o virus do Nilo Occidental, a Síndrome Respiratoria Agudo Severo (SRAS) ou o virus da gripe aviaria.

Pautas de actuación

As enfermidades infecciosas causan 15 millóns de mortes anuais; representan o 5% da mortalidade no mundo desenvolvido e superan o 35% no caso dos países do terceiro mundo. O panorama das enfermidades infecciosas no mundo é moi heteroxéneo; mentres que algunhas enfermidades como a gastroenterite, o paludismo ou a malaria están controladas nas sociedades avanzadas, noutras poboacións mal nutridas e con malas condicións hixiénicas teñen unha prevalencia notable e alcanzan unha gravidade inusual.

Respecto das pautas de actuación, “hoxe temos cada vez máis capacidade de coñecer dunha forma rápida e eficaz calquera axente microbiano”, afirmou César Nombela, catedrático de Microbiología da Universidade Complutense de Madrid. Para iso citou o exemplo do virus do SRAS, “un axente que xorde e que se controla con eficacia e rapidez, sempre que se poñan en marcha os elementos esenciais da saúde pública”, engadiu.

No último lustro a OMS verificou máis de 1.100 brotes epidémicos

O profesor Nombela concluíu con que “en definitiva a situación en canto a enfermidades infecciosas é moi asimétrica no mundo e a mortalidade por infeccións en países menos desenvolvidos alcanza 5 ou 6 veces maior nivel que nos desenvolvidos. A globalización tende a equilibrar as ameazas e os riscos. Por iso, o coñecemento dos sistemas microbianos e das súas pautas de evolución, debe conducir canto antes a unha aplicación máis homoxénea do control destas infeccións porque cando se baixa a garda vólvense a manifestar con intensidade”.

Infeccións reemergentes

Os expertos sinalan que “as enfermidades infecciosas son enfermidades ecolóxicas, altamente dependentes dos cambios ambientais”. Por iso, os procesos industriais, sociais ou tecnolóxicos afectan directamente a ecoloxía microbiana. “Os cambios ambientais inflúen en todo o ecosistema e, por tanto, nos microbios como parte do”mesmo , indicaba Nombela.

Actualmente estanse desenvolvendo modelos onde se poidan relacionar os cambios climáticos, como fenómenos naturais, coa súa influencia sobre os patógenos bacterianos e as infeccións reemergentes, como o cólera.

A utilización e tamén o mal uso dos antibióticos tiveron impacto na traxectoria evolutiva microbiana. “Introducíronse un conxunto de sustancias que sendo tóxicas para os microbios forzaron a súa evolución cara a formas resistentes. Non só falamos de antibióticos, senón doutros moitos axentes presentes na polución química do ambiente, que son tóxicos para calquera organismo vivo e, por tanto, tamén para os microorganismos e, que forzan este proceso evolutivo”, comentou Nombela.

Segundo sinala o Informe sobre a Saúde no Mundo 2007 da OMS, “a propagación da resistencia aos antibióticos ameaza gravemente os avances logrados en moitas áreas da loita contra as enfermidades infecciosas. En concreto, suscita gran preocupación a tuberculose extremadamente farmacorresistente -tuberculose XDR-. A resistencia a fármacos é tamén manifesta no caso das enfermidades diarreicas, as infeccións nosocomiales, as infeccións de transmisión sexual, as infeccións das vías respiratorias, a malaria, a meninxite e, está a observarse xa na infección por VIH”.