Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Calidade de vida na muller postmenopáusica

A terapia hormonal sustitutiva consolidouse como unha solución aos síntomas do climaterio pero aínda non logra despexar as dúbidas sobre os seus efectos a longo prazo

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 16deNovembrode2006

A menopausa non viaxa soa. Cando chega, ao redor dos 50 anos, faino acompañada de alteracións e trastornos que inflúen negativamente na calidade de vida da muller e que incrementan o risco de aparición de enfermidades osteoarticulares, cardiovasculares, neurodegenerativas e mesmo psíquicas. Para este grupo de mulleres, que en España roldan xa o oito millóns, os expertos están a valorar a oportunidade de empregar a terapia hormonal sustitutiva como mecanismo de prevención e mellora de calidade de vida. Polo que parece, o uso de hormonas, aínda que non está exento de riscos, podería contribuír a reducir a sintomatología climatérica e a previr a eventual aparición de enfermidades.

Segundo datos do Instituto Nacional de Estatística (INE) correspondentes a 2005, en España hai algo máis de 14,5 millóns de mulleres. Delas, un oito millóns están a chegar á menopausa ou ben xa a superaron, algo que ocorre, de media, ao redor dos 50 anos de idade. Ben sexa na etapa previa, durante ou na postmenopausia, o corpo da muller vese sometido a cambios que van moito máis alá dos evidentes sofocos, sudoraciones, palpitaciones ou cambios de humor súbitos. Os expertos falan de transformacións «no físico e no psíquico» que non só comprometen a calidade de vida da muller postmenopáusica senón que incrementan o risco de aparición de diversas enfermidades. A todo iso debe asociarse, insisten, a perda de capacidade reprodutiva.

Aínda que o proceso non se dá igual en todas as mulleres e o risco ou molestias asociados poden variar en grao sumo, a prevalencia de enfermidade osteoarticular, cardiovascular, cancro xinecolóxico, patoloxía neurodegenerativa e trastornos psíquicos e emocionais, ten suficiente entidade neste grupo de idade como para que os expertos traten de atopar mecanismos -farmacolóxicos, dietéticos ou de estilo de vida- que palien os seus efectos.

Recentemente, a Asociación Española para o Estudo da Menopausa (AEEM) presentou os resultados do maior estudo epidemiolóxico efectuado ata a data en España sobre os eventuais beneficios da terapia hormonal sustitutiva en mulleres postmenopaúsicas con sintomatología climatérica. De acordo cos resultados, «un 70% das mulleres que ao comezo do tratamento padecían unha deterioración importante da súa calidade de vida melloraron notablemente tras o seis meses». No estudo participaron 3.412 mulleres de 45 a 64 anos. Delas, o grupo de 45 a 49 anos, segundo o estudo, é o que experimenta unha «maior melloría».

Luces a curto prazo

O achegue de estrógenos axuda a manter unha vida sexual satisfactoria na muller e contribuiye a unha mellor relación de parella

A terapia hormonal sustitutiva vén recomendándose a mulleres perimenopáusicas desde os primeiros anos noventa. O seu obxectivo principal é previr algúns dos síntomas máis molestos provocados pola retirada da menstruación e que se acompañan da perda de produción de hormonas sexuais. A administración de estrógenos ou da combinación de estrógenos e progestágenos, considérase, segundo unha ampla revisión publicada pola Fundación Cochrane, unha solución eficaz para reducir a severidade e a frecuencia de sofocos e sudoración nocturna, ademais da perda de masa ósea. Ese mesmo estudo advirte, con todo, que se carece aínda de evidencias científicas sobre os efectos da substitución hormonal a longo prazo.

As conclusións do traballo da prestixiosa fundación británica coinciden, polo menos na súa primeira parte, cos que achega o estudo español, aínda que este último vai un pouco máis lonxe. Nas súas conclusións sinala «unha melloría» respecto de condicións de calidade de vida, comportamento emocional, sexualidade e relación de parella. As melloras obsérvanse xa de forma notable ao seis meses de iniciado o tratamento e amplíanse ao ano.

Onde maior é a melloría, segundo o estudo, é nos aspectos vasomotores e psicolóxicos, especialmente no período que abarca desde o inicio da retirada da menstruación ata case un ano despois. Entre as alteracións psicolóxicas máis frecuentes, e que mellor parecen responder á administración de estrógenos, destacan cambios de humor, irritabilidad, angustia ou depresión.

Do mesmo xeito, o estudo sinala que o achegue de estrógenos facilita a posibilidade de manter unha vida sexual satisfactoria na muller e contribuír, dese modo, unha mellor relación de parella. A melloría obsérvase nun 26% das mulleres ao ano de iniciado o tratamento.

Sombras a longo prazo

Pero se algo preocupa de verdade aos expertos é determinar con tanta precisión como sexa posible que pode ocorrer cando o tratamento hormonal prolóngase máis aló do que cabería entender como razoable. E aí é onde non hai consenso. Aínda que se admite que a administración continuada de estrógenos e progestágenos ten un efecto protector fronte a cancro de colon e a fractura de cadeira e que non hai diferenzas significativas en canto ao risco de cancro endometrial ou enfermidade coronaria respecto das mulleres que optan por non seguir o tratamento, non ocorre o mesmo con outras patoloxías.

Segundo un metanálisis publicado por The Lancet no que se consideran catro grandes estudos que inclúen a un total de 20.000 mulleres controladas durante máis de cinco anos, a administración de terapia hormonal sustitutiva pode asociarse a un «risco relativo maior» de cancro de mama, embolismo pulmonar e ictus cerebral. En mulleres sas maiores de 50 anos, reza o estudo, a substitución hormonal podería ser a causa dalgunha destas enfermidades en seis de cada mil mulleres.

Dada a controversia e a práctica inexistencia de estudos a longo prazo, os expertos inclínanse pola prudencia. Ou iso deberían. Desde a AEEM recoméndase a terapia hormonal a condición de que os síntomas do climaterio remitan ou melloren ostensiblemente ao pouco tempo de iniciado o tratamento. Do mesmo xeito, insístese en ter en conta riscos e beneficios antes de tomar unha decisión. A opinión xeneralizada é que a terapia hormonal reporta «máis beneficio que risco nun período menor a cinco anos».

TERAPIA NA BALANZA

Img pastillas1
Uno dos principais problemas co que se enfrontan os médicos cando se fala de terapia hormonal é o delicado equilibrio entre os beneficios potenciais e os riscos a longo prazo. Dun lado, é coñecido que enfermidades cardiovasculares, osteoporoses, tumores xinecolóxicos e enfermidade de Alzheimer son patoloxías cuxo risco de aparición aumenta coa chegada da menopausa. E as estatísticas indican que no 85% das mulleres españolas a deterioración da súa calidade de vida está marcado pola aparición destas enfermidades. Pero non só a menopausa é o seu responsable. En sentido estrito, á retirada da menstruación hai que referirse como un factor de risco que pode verse potenciado por uns malos hábitos alimenticios ou un estilo de vida inadecuado.

A patoloxía osteoarticular, en especial a osteoporose ou perda progresiva de calidade e densidade ósea, é, no entanto, caso aparte. A suplementación hormonal con estrógenos ou progestágenos, ademais de reducir os síntomas do climaterio, tamén axuda a manter o óso en parámetros razoables. A cambio, o risco de ictus ou de cancro de mama pode crecer se a terapia mantense máis aló do cinco anos.

O equilibrio é difícil, posto que o risco de fractura ósea, especialmente de cadeira, increméntase notablemente cos anos. E a perda de mobilidade tras unha fractura é un factor que incrementa de forma clara os índices de mortalidade. Por iso é polo que se recomende personalizar tanto como sexa posible os tratamentos a administrar e valorar cada caso de acordo con factores de risco asociados. Por exemplo, tomando en consideración se existe ou non sobrepeso, hipertensión, diabetes, niveis de colesterol HDL, trastornos psíquicos ou perda de calidade ósea. Estes e outros factores deben condicionar, segundo apuntan os expertos, o tempo e as doses da terapia hormonal.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións