Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Cancro de colon

Si detéctase a tempo, existe case un 99% de posibilidades de eliminalo con cirurxía
Por Azucena García 14 de Outubro de 2005

Cada ano detéctanse en España 25.000 novos casos de cancro de colon e, deles, os que se descobren a tempo son superados nun 99% tras unha pequena intervención cirúrxica na que se elimina só a parte afectada. As técnicas avanzaron de tal maneira que na maioría dos casos non é necesario o tratamento con quimioterapia ou radioterapia, e os cirurxiáns recorren mesmo a operacións de reconstrución do intestino nos casos máis complicados paira evitar a colocación de bolsas onde depositar as feces. En calquera caso, a prevención é fundamental e uns sinxelos consellos sobre a alimentación ou o deporte moderado poden axudar, se se pon en práctica, a reducir o risco de padecer esta enfermidade.

Factores de risco e prevención

O colon é o primeiro tramo do intestino groso e o lugar no que se depositan os refugallos antes de ser expulsados polo ano. Divídese en catro segmentos -ascendente, transverso, descendente e sigmoide- e está formado por varias capas de tecido, das cales a mucosa é a máis interna. Precisamente, é nela onde se desenvolven con máis frecuencia os pólipos que dan lugar ao cancro de colon.

Segundo explica o presidente da Sociedade Española de Oncoloxía Médica (SEOM), Antonio Antón, “cada ano, detéctanse en España 25.000 novos casos de cancro de colon, sendo os homes quen máis padecen esta enfermidade, en proporción de seis a catro respecto das mulleres, é dicir, de cada dez pacientes, seis son homes e catro mulleres”.

De cada dez pacientes, seis son homes e catro mulleres

” No entanto, as posibilidades de curación cando o cancro diagnostícase a tempo e o tumor é aínda pequeno son moi altas, xa que, prosegue Antón, “cando non hai metástasis ou cando o tumor só afecta á mucosa do colon, existe entre un 95% e un 99% de posibilidades de eliminalo con cirurxía”. “Pola contra, cando o tumor é tan grande que penetra a través da mucosa do colon ou invade o tecido externo (Nivel 2 e 3), dependendo da penetración do tumor e o grao de afección dos ganglios, a supervivencia pode situarse entre cinco e dez anos no 70% dos casos, mentres que cando se detecta moi avanzado, con ganglios afectados, a taxa de supervivencia sitúase entre o 30% e o 50%”, engade.

Por iso, é moi importante o diagnóstico precoz e, sobre todo, a prevención. Una práctica que se pode conseguir grazas ao labor da Asociación Española Contra o Cancro (AECC), que identificou como factores de risco da enfermidade:

  • A alimentación, que debe conter un baixo contido en graxas animais e una maior cantidade de fibra.-
  • Inactividade física, posto que una vida sedentaria favorece a aparición de calquera enfermidade.
  • Consumo de tabaco e de alcol, que axuda á aparición de pólipos e favorece o crecemento das células malignas na mucosa do colon.
  • Idade, xa que son as persoas maiores, a partir de 60 anos, quen teñen máis risco de caer enfermos.
  • Historia persoal de pólipos e de cancro colorrectal, porque a aparición de pólipos ou dun tumor aumenta as posibilidades de cancro ou dun segundo tumor, respectivamente.
  • Enfermidades inflamatorias intestinais, que supoñen menos do 1% de todos os cancros colorrectais, pero tamén inflúen.

Os factores xenéticos xogan á súa vez un papel moi importante, posto que nun 5% dos casos de cancro de colon identificáronse una serie de xenes que, cando se alteran, dan lugar a unha situación de predisposición á aparición da enfermidade. Así mesmo, a transmisión de pais a fillos dun xene denominado APC, que tamén pode ser alterado, supón outro 1% dos tumores detectados, mentres que entre un 3% e un 5% dos casos restantes transmítense de forma autosómica, isto é, “pola mutación ou alteración de xenes”, de maneira que na maioría dos pacientes non se detectan pólipos. “Por iso, aos pacientes de alto risco que están enfermos expónselles a posibilidade de facer un seguimento aos seus fillos ante o risco de que estes tamén poidan presentar a enfermidade”, apunta Antonio Antón, quen lembra a importancia de practicar deporte, seguir una dieta rica en fibra e deixar de beber e fumar paira evitar una enfermidade que é a segunda causa de morte por cancro, sendo a primeira o cancro de pulmón nos homes e de mama nas mulleres.

Síntomas

O cancro de colon é una enfermidade silenciosa, o que significa que no momento no que aparecen os síntomas estes denotan un estado avanzado do tumor. O primeiro sinal de alarma adoita ser a aparición de sangue nas feces

O primeiro sinal de alarma adoita ser a aparición de sangue nas feces

, uno dos síntomas máis frecuentes e que permiten coñecer se o tumor atópase no recto, no sigma ou no colon descendente (sangue vermello), ou pola contra, está localizado no colon ascendente (sangue negro). “Os pacientes que descobren que sangran están xa en alerta porque no caso de que non sufran dores nin molestias, unicamente cando o tumor sexa grande e impida que saian as feces serán realmente conscientes do problema que teñen, aínda que nun primeiro momento creen que se trata de estreñimiento”, asegura o presidente de SEOM.

Outros síntomas son a expulsión de feces máis estreitas, que se corresponden cun estrechamiento do intestino por parte do tumor; tenesmo ou sensación de evacuación incompleta; dor abdominal semellante a un cólico, que pode estar localizado ou ser difuso e que, nos casos nos que a masa tumoral pecha por completo o tubo intestinal, produce ademais estreñimiento e vómitos.

Doutra banda, o cansazo extremo ou a perda de peso sen causa aparente, así como a perda de apetito, son outros síntomas da enfermidade, que poden darse tamén noutras enfermidades, polo que ante a súa aparición e ante calquera dúbida, o mellor consello é acudir sempre ao médico para que realice as probas oportunas e determine se se trata dun tumor ou un caso de hemorroides, diarrea ou trastorno dixestivo.

Diagnóstico

A principal proba paira detectar a enfermidade, mesmo antes de que o paciente senta calquera síntoma, é o test de sangue oculto nas feces (TSOH), que pode dar lugar a “falsos positivos” si non se realiza adecuadamente. Con el detéctase si existe ou non sangue nas deposiciones e a necesidade dunha colonoscopia si o resultado dá positivo paira comprobar así a orixe do sangrado.

O TSOH pódese realizar no propio domicilio. Paira iso, o paciente só debe tomar una mostra de feces durante tres días consecutivos e depositalas nun sobre especial que contén varias tiras reactivas. Posteriormente, será persoal sanitario quen analice as tiras e a posible variación da súa cor, “o que indicará que existe sangue nas deposiciones e requirirá estudos posteriores paira diagnosticar a orixe da mesma”. Ademais desta proba, pódese realizar tamén unha análise de sangue e ouriños paira coñecer o estado xeral do paciente, una exploración do ano e parte do recto ou tacto rectal e a citada colonoscopia, “que é una proba moi molesta pero moi eficaz”, describe Antonio Antón. En concreto, grazas á colonoscopia pódese observar a mucosa de todo o colon e o recto

Grazas á colonoscopia pódese observar a mucosa de todo o colon e o recto

a través dun tubo longo e flexible, cunha luz e una cámara nun extremo, que é introducido polo ano e denomínase endoscopio.

Segundo confirma a Asociación Española de Endoscopia Dixestiva, o habitual é que o paciente estea sedado, “non durmido”, de forma que non senta molestias nin dor. Si durante a colonoscopia o médico observa una lesión sospeitosa, levará a cabo una biopsia e extraerá una mostra de tecido que será estudada por un especialista, quen diagnosticará si trátase dun tumor.

Por último, paira confirmar a enfermidade pódense realizar radiografías de tórax, ecografías abdominais ou endorrectales e probas encamiñadas á detección de marcadores tumorales, sustancias que aparecen en cantidades superiores ao normal cando se trata de persoas que padecen algún tipo de cancro.