Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Psicoloxía e saúde mental

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Cancro: efectos colaterais na contorna da enfermo

Ademais do sufrimento que supón para o propio paciente, o cancro tamén afecta a contorna próximo de familiares e amigos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 11 de Decembro de 2015

No noso país diagnostícanse cada ano ao redor de 200.000 novos casos de cancro, segundo a Sociedade Española de Oncoloxía Médica (SEOM). A pesar destas cifras, grazas aos avances no cribado, o diagnóstico precoz e os tratamentos, cada vez un número maior de pacientes sobrevive. Pero, que sucede no seo dunha familia, cando un dos membros sofre cancro? Cales son os efectos colaterais en familiares e amigos próximos do enfermo? Neste artigo descríbese como afecta o cancro á contorna do afectado e achéganse recomendacións para tentar reducir o impacto desta enfermidade.

Imaxe: altanaka

O cancro é unha das enfermidades máis difíciles de afrontar polas súas connotacións, a pesar de que cos tratamentos actuais a maioría dos afectados logra curarse. Pero ademais do sufrimento que supón para o propio paciente, tamén afecta, e moito, á contorna próxima de familiares e amigos. É tan importante que, na actualidade, os profesionais de saúde “considéranos como un paciente de segunda orde e inclúellos na atención terapéutica”, recoñece Pepi Soto i Moura, xefa do departamento de Psicooncología da Asociación Española Contra o Cancro (AECC) en Cataluña. Pero, como incide o cancro na contorna do enfermo?.

Como afecta o cancro a familiares e amigos próximos

Para esta especialista, o cancro repercute de forma negativa nas seguintes esferas:

  • Afecta a nivel emocional. A contorna familiar sofre polo enfermo, preocúpase, está nervioso. As emocións máis frecuentes que se dan nos distintos membros da familia son desde ansiedade ata síntomas depresivos, xuntos ou secuenciados. Unha preocupación sostida, sen o soporte terapéutico adecuado, pode desembocar nun trastorno afectivo ou depresivo.
  • A enfermidade oncolóxica tamén fai madeixa na estrutura funcional da familia. Os familiares non se relaxan polo mero feito de que eles non son os pacientes. E, a diferenza do propio enfermo, ao que van dirixidos todos os coidados e mimos, “non se permiten o luxo de pedir que alguén estea por eles. Ademais, a enfermidade provoca cambios de roles e de estruturas familiares e increméntase a presión: máis carga de traballo e de responsabilidade, por exemplo, polo coidado de fillos ou de persoas maiores, se é un dos cónxuxes o que está enfermo”, explica a especialista. Toda esta sobrecarga non fai senón aumentar o nivel de tensión xa de seu elevado pola enfermidade.
  • Por último, o cancro segue afectando os familiares cando o proceso non resulta ben e termina en falecemento. Cando parece que o sufrimento se acabou, os familiares quedan con o duelo, “que é necesario atender”, insiste a psicooncóloga.

Manifestacións físicas e psicolóxicas máis frecuentes

É ben coñecido como calquera problema psicolóxico ten efectos no organismo. Cando unha persoa ten un elevado e mantido nivel de preocupación, é fácil que se traduza en diversos síntomas físicos como: alteracións da alimentación, con subidas ou baixadas de peso ou inapetencia; trastornos do soño, como insomnio, insomnio de conciliación ou espertares frecuentes; ou somatizacións, que son sinais físicos que se xeran por tensións, como os síntomas gástricos ou de colon, caída do cabelo ou sensación de presión torácica, entre outros.

No entanto, tamén se poden sufrir trastornos psicolóxicos, como a ansiedade ou a depresión, dous síntomas moi frecuentes, tal e como apunta un estudo realizado pola AECC e o Institut de Recerca sobre Qualitat de Vida (Instituto de Investigación sobre Calidade de Vida) da Universitat de Xirona con familiares e amigos próximos de enfermos de cancro hospitalizados. O 44,2% e o 23,1% dos participantes mostraron ansiedade e depresión, mentres o 19,2% da mostra sufría os dous trastornos á vez. Ademais, sinala Soto, que é unha das autoras do informe, que a raíz do diagnóstico de cancro, o 11,5% dos sondados presentaron cambios negativos nos seus hábitos de saúde (relacionados coa alimentación, o consumo de alcol, o hábito tabáquico, etc.) e foron os que maior sintomatología ansiosa manifestaron.

Non hai que perder de vista que o cancro, aínda hoxe, é unha das principais causas de morte en todo o mundo. Por este motivo, outros síntomas frecuentes son: sensación de preocupación, rumiaciones -pensamentos daniños constantes que provocan un sentimento de frustración-, obsesións, nerviosismo, tristeza, sensación de soidade, illamento e impotencia, entre outros.

Sete recomendacións para o coidador do enfermo de cancro

Para diminuír o impacto da enfermidade nos coidadores familiares, a psicooncóloga recomenda dúas accións relevantes.

Primeiro, pedir axuda: se un dáse conta de que está nunha situación que lle desborda, o mellor é recoñecelo e solicitar axuda á familia, ao médico, a enfermeira ou ao psicólogo de referencia.

A segunda é previr, e que se pode favorecer tendo en conta diversos consellos, entre os que destacan como máis relevantes os seguintes:

  • 1. Compartir e comunicar coa familia ou coa contorna próxima, ou co propio enfermo, que sente e como.
  • 2. Descansar. Cando se está acompañando hai que tomar conciencia da importancia de descansar, de coidarse para coidar. A enerxía que un dispón é limitada e por iso hai que contar cun espazo persoal propio.
  • 3. Realizar actividade física, sobre todo durante os ingresos hospitalarios. Hai que reservarse un tempo para saír a pasear, correr, etc., facer aquela actividade física á que un estaba adoitado.
  • 4. Organizarse o tempo. Cando se coida a un enfermo, increméntase o nivel de responsabilidade e de carga. Por iso é fundamental aprender a priorizar (non todo é urxente nin importante), compartir responsabilidades e delegar, sobre todo as mulleres coidadoras, que deberían telo en conta antes de que apareza unha sobrecarga difícil de levar.
  • 5. Evitar o illamento. Estas situacións provocan que o coidador abandone a súa vida social e as súas relacións e se peche en si mesmo.
  • 6. Pór límites. Cando se coida a outra persoa hai que aprender a pór límites, mesmo, ao propio enfermo que, ás veces, pode demandar en exceso. E, se a situación faise insustentable, buscar axuda profesional que colabore na tarefa do coidado.
  • 7. Pedir soporte psicolóxico.

Sobrevivir ao cancro

En 2012 a incidencia de cancro foi de 215.534 casos (dúas terceiras partes en persoas a partir dos 65 anos), cunha taxa por idade de 215,5 casos por 100.000 habitantes por ano e un risco de sufrilo antes dos 75 anos do 25,1%. A predición para este ano é que a cifra experimente un leve incremento que se explicaría polo crecemento e envellecemento da poboación. De feito, prognostícase que un de cada tres homes e unha de cada catro mulleres terán cancro ao longo da súa vida.

Con todo, grazas aos avances en saúde, en España hai preto dun millón e medio de persoas que superaron esta enfermidade e prevese que esta cantidade aumente un 50% para o ano 2020, segundo informa a SEOM. Aínda que, na actualidade, o 66% dos sobreviventes pasa os 60 anos, a tendencia é que suba o número en poboación nova e de media idade.

Unha vez curada a enfermidade, empeza unha etapa con novas necesidades: hai que reinventarse e aprender a investir as enerxías para afrontar o futuro, exporse outros obxectivos e perder o medo a volver caer enfermo. Pero non é fácil. Para aprender a xestionar estes e outros aspectos, os especialistas advirten de que fan falta programas que contemplen unha rehabilitación a longo prazo, que teña en conta non só a vertente física e psicolóxica, senón tamén a social.

Etiquetas:

ansiedade cancro duelo

RSS. Sigue informado

Ao publicar un comentario aceptas a política de protección de datos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións