Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Investigación médica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Carlos López-Otín, Catedrático de Bioquímica e Bioloxía Molecular na Universidade de Oviedo

«Nun futuro non moi afastado alcanzaremos os 120 anos, a nosa esperanza de vida máxima»

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 05deXuñode2006

Carlos López-Otín é Catedrático de Bioquímica e Bioloxía Molecular na Universidade de Oviedo e un científico recoñecido internacionalmente cun currículo difícil de resumir. Do seu laboratorio saíron traballos que abriron as portas a importantes vías de investigación para patoloxías como o cancro, a artrite ou para case unha centena de enfermidades hereditarias, algunhas delas descubertas por e desde o seu equipo da capital asturiana. A súa longa experiencia rastrexando xenes na dobre hélice de distintas especies permitiu ao seu grupo ser un dos poucos non americanos e o único español que participou na secuenciación do xenoma do chimpancé que se publicou o ano pasado. Claro que a súa colaboración cos consorcios xenómicos xa comezara con Celera Genomics, a compañía do soado Craig Venter, con quen estivo a aprender técnicas de secuenciación no momento da publicación do primeiro borrador do xenoma humano, e coa decodificación do xenoma da rata.

O seu traballo vira fundamentalmente ao redor dun só grupo de proteínas, as proteasas. Podería explicar cal é o seu atractivo para tal exclusividade?

Ao principio pensábase que existirían unhas poucas proteínas deste grupo, pero hoxe sabemos que hai máis de 500 xenes para estas encimas [en el laboratorio de Carlos López-Otín se han descubierto 70 de ellos]. A complexidade radica en que desempeñan múltiples funcións. Descubríronse por primeira vez no estómago así que se deduciu que tiñan funcións de destrución, dos alimentos por exemplo. Nos últimos anos hase visto que participan en decisións fundamentais para a vida, a actividade e a morte de calquera célula e que ademais están asociadas a moitas patoloxías.

Que tipo de patoloxía?

Eu diría que non hai unha soa enfermidade humana na que non haxa unha alteración nas proteasas. Por exemplo, no cancro participan na xeración de metástasis, nas enfermidades neurodegenerativas e cardiovasculares na destrución de tecidos ou na artrite son compoñentes fundamentais na progresión da enfermidade.

Nas patoloxías que menciona están en exceso, pero tamén poden ser deficitarias.

«Ser inmortal é moi custoso, require un investimento extraordinario para reparar as mutacións á que estamos sometidos simplemente por vivir»Un exceso é moi prexudicial e un déficit tamén é moi perigoso porque pode xerar enfermidades que custan a vida do individuo. Hai máis de 70 enfermidades hereditarias provocadas por mutacións que inactivan xenes que codifican proteasas. Isto é o mellor exemplo de que as proteasas necesitan un control absolutamente estrito da súa actividade. Algunhas destas enfermidades foron descritas no noso laboratorio. Por exemplo o envellecemento acelerado asociado a mutacións no xene da proteasa FACE1.

Precisamente ese traballo parece demostrar que o prezo da loita molecular contra o cancro é o envellecemento.

Nos modelos de envellecemento acelerado con mutacións no xene da proteasa FACE1 observamos que o envellecemento está asociado a unha activación continua e esaxerada das rutas de supresión tumoral.

E iso que significa?

Cando unha célula sofre un dano que ocasiona unha mutación que pode conducir a un tumor actívanse mecanismos de reparación ou de supresión tumoral. Calquera célula sofre miles de mutacións ao día. Se non dispuxésemos dos mencionados mecanismos todos teriamos cancro ao pouco de nacer. Pero se están activados de maneira continua ou crónica, cando non fai falta protección ante o cancro, o prezo a pagar é o envellecemento.

Poderían as súas investigacións aplicarse aos procesos de envellecemento naturais, non patolóxicos?

Non teño ningunha dúbida de que nun futuro non moi afastado atoparanse claves para aproximarnos á esperanza máxima de vida para a que estamos preparados.

Cal é esa esperanza máxima?

De acordo co noso acervo biolóxico actual eu estimo que é duns 120 anos.

Non é precisamente pouco tempo.

Pódese chegar a máis, pero ser inmortal é moi custoso molecularmente. Manter os xenes nun estado correcto sen acumular mutacións require un investimento extraordinario debido á taxa de mutacións á que estamos sometidos simplemente por vivir. Unha vez que se coñezan os mecanismos poderase mellorar e ademais o medicamento regenerativa poderá contribuír a que a vida sexa máis longa.

A grandeza do pequeno

Img proteasa
Imaxe: Universidade de México DF

O habitual é que os grandes científicos deste país estean situados nas capitais onde se instalaron os grandes parques de investigación. Con todo, Carlos López-Otín apostou pola proximidade e «os matices» que dá unha pequena cidade, aínda que o traballo en ocasións complíquese un pouco. «O que fai difícil o traballo aquí [en Oviedo] é que temos que saír adiante gastando o pouco diñeiro do que dispomos en terreos nos que noutros sitios é gratis porque reciben financiamento do goberno ou do Ministerio de Sanidade», laméntase.

López-Otín confesa que o futuro non parece presentarse moito mellor. En esencia, porque os grandes centros temáticos como o CNIO (Centro Nacional de Investigacións Oncolóxicas) ou o CNIC (Centro Nacional de Investigacións cardiovasculares) son os que levan toda a atención e os investimentos. «Estes centros son moi importantes para o desenvolvemento científico español», admite, «sen eles é imposible progresar». Pero a maior parte da investigación en números xorde desde as universidades en xeral, advirte, e o sistema universitario «queda á marxe das iniciativas científicas».

Con todo, a carga positiva compensa os desgustos. Nun centro como a Universidade de Oviedo «o contacto cos estudantes é moi próximo e moi fácil». «Temos os mellores estudantes para incorporarse ao laboratorio». Tamén o contacto coa sociedade é moi próximo. É algo que López-Otín agradece: «Sentes que desde a ciencia, mediante charlas ou conferencias, pódese contribuír a mellorar a sociedade un pouco».


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións