Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Carmen Guillén, coordinadora de Cancro Hereditario e Consello Xenético da Sociedade Española de Oncoloxía Médica

Entre o 5% e o 10% de todos os cancros son hereditarios

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 21deAgostode2012

Algunhas familias están marcadas polos seus xenes e teñen unha alta probabilidade de sufrir cancro hereditario: estímase que entre o 5% e o 10% da poboación está en situación de alto risco de padecelo. Un novo consenso aprobado pola Sociedade Española de Oncoloxía Médica (SEOM) e varias sociedades médicas nace coa intención de axudar a identificar a estas persoas e mellorar a súa derivación a unidades de consello xenético. Actualmente, en España hai suficientes Unidades de Consello Xenético, onde se indica a cada persoa con este risco que é o máis adecuado no seu caso. Os tests xenéticos ofrécense só cando existen altas probabilidades de que unha persoa poida desenvolver cancro e teñen utilidades distintas para unha persoa sa e para unha que xa fose diagnosticada. Así o explica nesta entrevista Carmen Guillén, coordinadora de Cancro Hereditario e de Consello Xenético da Sociedade Española de Oncoloxía Médica (SEOM).

Cantas persoas teñen un cancro hereditario en España?

Estímase que entre o 5% e o 10% de todos os cancros son un cancro hereditario, é dicir, debidos a factores que se herdan ou se transmiten. Ao redor de 10.000 casos.

É unha porcentaxe pequena

“Hai que sospeitar un cancro hereditario cando nunha familia danse casos que se comportan da mesma maneira”A maioría de casos de cancro son esporádicos e débense a factores distintos aos da herdanza xenética. Só unha pequena porcentaxe débense a unha alteración nun xene herdada do pai ou da nai, da mesma forma que temos os ollos azuis ou marróns. Este cancro hereditario débese a unha alteración xenética que predispone a padecelo, pero a maioría que se dan nas familias, en varias persoas, é porque seguen os mesmos estilos de vida e viven no mesmo ambiente, pero non se deben á herdanza.

Entón ter antecedentes familiares da enfermidade non é o mesmo que ter un cancro hereditario?

Poderiamos sinalar que hai agrupacións de cancro ou unha agregación familiar de cancros que se deben a distintos factores, sobre todo ambientais ou relacionados cos estilos de vida, que supoñen o 30% de todos os casos. Pero que só unha porcentaxe moi pequena destes casos débense á herdanza, e dáse cando varios membros dunha mesma familia están afectados. Ademais, estes tumores compórtanse igual.

Unha persoa sa con algún caso de cancro na familia que sospeita que pode desenvolver cancro hereditario, cando debe acudir a unha consulta médica?

“Facerse o test xenético cando xa se sofren un cancro permite administrar fármacos máis selectivos”Hai certos signos de sospeita de que pode haber un risco de herdar cancro. Un deles é a idade de diagnóstico. Non é normal que se diagnostique a idades moi temperás, xa que a maioría dos casos detéctanse na idade adulta, ao redor dos 60 anos. Tamén hai que recelar cando se ten un tipo de tumor que se desenvolveu na mesma familia (materna ou paterna) e, ademais, repítese en irmáns, tíos ou curmáns, etcétera, como son certos tumores de mama, de colon ou a síndrome hereditaria de mama/ovario. Así, hai que sospeitalo cando nunha familia danse varios casos de cancro de ovario ou de mama que, ademais, son bilaterais e que afectan a mulleres novas; cando se desenvolven tumores múltiples nunha soa persoa; cando nunha familia xorden varias malformacións congénitas ou alteracións que vaian asociadas a unha síndrome hereditaria de cancro.

Onde deben dirixirse as persoas que sospeitan ter risco de cancro hereditario?

Precisamente, ese é o obxectivo do Consenso elaborado entre a SEOM e outras sociedades científicas e de atención primaria. Está pensado coa finalidade de que calquera médico de primaria ou calquera oncólogo médico teña unha formación mínima suficiente para identificar as persoas con este risco hereditario de cancro e descubrir se hai máis casos entre outras persoas da súa familia, se hai unha agregación familiar de casos, algunha peculiaridade debida a factores xenéticos que compartan eses individuos ou familiares. Desta forma, ante calquera signo de alerta, calquera persoa poderá ir consultar aos seus médicos de cabeceira, recibir un asesoramento mínimo e, se é preciso, derivarse a unha Unidade de Consello Xenético.

Cal é o papel das Unidades de Consello Xenético?

“Con distintas ferramentas, pódese evitar que se desenvolva un cancro hereditario ou detectalo de forma precoz”Estas unidades facilitan a coordinación multidisciplinar entre os diferentes profesionais que deben realizar o seguimento dunha persoa con risco de sufrir cancro; asesoran aos individuos dos que se sospeita unha predisposición hereditaria; comproban a súa historia, diagnóstico e, se ten unha síndrome hereditaria, indícanlles se deben realizarse un test xenético, xa que estas probas só ofrécense a quen teñen posibilidades razoables de beneficiarse deles e de ser portadoras dunha mutación que entrañe risco de cancro. Asesoran a estes pacientes e derívanlles ao especialista adecuado (digestólogo, xinecólogo ou cirurxián) para un seguimento individualizado e ao resto dos seus familiares infórmaselles sobre como deben actuar. Ademais, prestan apoio psicolóxico e permiten que as persoas cunha síndrome hereditaria do cancro benefíciense de proxectos de investigación que só se realizan nestas unidades especializadas.

Son suficientes as Unidades de Consello Xenético que hai en España?

Debo dicir que si. Creouse unha rede ampla de Unidades de Consello Xenético en distintos hospitais españois que dependen dos servizos de Oncoloxía Médica. Na maioría de comunidades autónomas hai polo menos unha Unidade de Consello Xenético á que se pode derivar ás persoas con risco de sufrir unha síndrome hereditaria de cancro. O problema non son os recursos asistenciais, senón que os médicos teñan os coñecementos necesarios para derivar ás persoas que o necesitan a estas unidades. Non todos os teñen, xa que esta é unha formación que non existía antes dos anos 90.

E, actualmente, coas ferramentas de que dispomos, é posible evitar o cancro hereditario?

Hoxe hai ferramentas cun nivel de evidencia científica moi alto, aínda que baixo nalgunhas síndromes hereditarias do cancro. Así, pódese chegar á detección precoz ou evitar que se desenvolva. No caso do cancro de colon e a síndrome hereditaria de Lynch, o seguimento con colonoscopia permite reducir o risco de desenvolvelo ata nun 65%, cando os afectados teñen unha probabilidade ao longo da súa vida, entre o 70% e o 80%. Na síndrome de cancro de mama e ovario, o seguimento adecuado faise con mamografías e resonancia, que tamén diminúe o risco de padecelo de maneira significativa, para que non se desenvolver ou que se detecte de maneira moi precoz. A estas pacientes realízanselles cirurxías profilácticas, como a extirpación dos ovarios, das mamas ou, mesmo, do estómago para evitar o cancro gástrico difuso.

Cancro e tests xenéticos: para quen e para que

Os tests xenéticos teñen unha utilidade distinta segundo a situación de partida. En xeral, axudan a identificar cal é a alteración xenética que provoca o risco de cancro. Cando unha persoa xa ten un cancro, este test tamén supón un gran beneficio, xa que se se descobre que é portadora dunha determinada mutación xenética, como a BRCA1 ou a BRCA2, “poderáselle administrar un determinado tipo de quimioterapia que é máis útil. Tamén hai novos fármacos que funcionan de maneira máis selectiva en quen teñen estas mutacións”, informa Carmen Guillén.

Para unha persoa sa, resulta beneficioso saber se é portadora ou non dunha alteración xenética porque, aínda que a súa familia teña unha síndrome hereditaria de cancro, cabe a posibilidade de que non herdase esa alteración xenética familiar. Neste suposto, non necesita un seguimento tan exhaustivo para a prevención xa que ten o mesmo risco que a poboación xeral de desenvolver un tumor, o que pode aliviarlle a preocupación. E, para aquela persoa sa cuxo estudo revele que si é portadora dunha alteración nun xene que lle predisponga á enfermidade, serve para facerlle un seguimento adecuado en función do seu risco, engade esta experta en Cancro Hereditario e Consello Xenético de SEOM.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións