Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Cirurxía e obesidade

Cirurxía bariátrica: un risco eficaz contra a obesidade

A intervención gastroenterológica é actualmente o método máis efectivo para reducir os riscos asociados á obesidade mórbida

Adelgazar é sempre difícil, pero en ocasións parece imposible. Un de cada cen españois presenta obesidade mórbida asociada a enfermidade coronaria, hiperlipemia, diabetes tipo 2, hipertensión arterial, problemas respiratorios e trastornos osteoarticulares. Nestes casos, o fracaso das medidas hixiénico-dietéticas e farmacolóxicas deixa como única saída a práctica dunha cirurxía bariátrica, técnica non exenta de risco, pero que pode salvar vidas.

A obesidade mórbida é moito máis que unha cuestión estética. Quen a padecen son individuos cun índice de masa corporal (IMC) por encima de 40, e a estatística advirte que un IMC superior a 35 duplica o risco de morte. A cirurxía bariátrica é considerada na actualidade como o método máis efectivo para as obesidades mórbidas que non responderon ben a outras estratexias terapéuticas. O seu obxectivo é reducir a morbimortalidad asociada á obesidade. Tras a intervención, cun adecuado control médico, hábitos alimenticios saudables e exercicio físico, os pacientes poden perder entre o 60% e o 70% do peso inicial.

Contra o que moita xente cre, non se trata dunha cirurxía plástica, senón que pertence ao campo doctrinal da cirurxía xeral e gastroenterológica. No seu encontro anual de 2005, a Asociación de Cirurxía Bariátrica Americana fixo públicos os datos dun equipo de científicos da Universidade de Stanford, California, revelando que o risco de padecer enfermidades cardíacas diminúe en preto do 50% en obesos mórbidos sometidos a este tipo de cirurxía.

No entanto, segundo os expertos, a cirurxía bariátrica non debe asumirse frívolamente como un remedio infalible contra a obesidade. Algunhas variantes da intervención producen modificacións permanentes, e as que son transitorias, como a banda gástrica, non están exentas de riscos e efectos secundarios postquirúrgicos. Non se trata tampouco dunha cirurxía endocrina, posto que as glándulas de secreción interna (como tiroides, paratiroides, páncreas e suprarrenales) non están implicadas nin se intervén sobre elas.
En función das características do paciente, o cirurxián pode optar por unha do tres modalidades de cirurxía bariátrica: a restritiva, que reduce a capacidade do estómago; a malabsortiva, evitando que se absorba gran parte do inxerido na dieta, e a mixta, que non é máis que unha combinación das dous anteriores.

Este tipo de intervencións acreditan en conxunto un índice de éxitos do 72%, de forma que aos dous anos da intervención os pacientes chegan a perder unha media do 50% do seu peso.

Modalidade laparoscópica

Novos hábitos de vida do paciente determinan o nivel de éxito tras a operación
Aínda cando esta cirurxía se circunscribe aos casos de obesidade mórbida, cirurxiáns australianos de dous centros hospitalarios distintos decidiron comparar a eficacia da cirurxía da obesidade leve-moderada fronte ao tratamento médico. Para iso estudaron a 80 pacientes que, aleatoriamente, distribuíronse para recibir tratamento médico (dieta baixa en calorías, medicamentos e modificacións no estilo de vida) ou cirurxía. A operación realizada era laparoscópica e, a través de pequenas incisiones no abdome, os cirurxiáns introduciron aparellos que axustaban unhas bandas ao estómago e diminuían a súa capacidade de almacenamento.

Aos dous anos da intervención medíronse diferentes parámetros tales como o peso, a calidade de vida ou a presenza de síndrome metabólico. No grupo cirúrxico atopouse unha redución de peso da 21,6% fronte ao 5,5% nos tratados médicamente, e a calidade de vida mellorou significativamente no primeiro grupo máis que no segundo. Ademais, o estado de saúde dos pacientes estimouse que era mellor. O principal risco foi a necesidade de reintervención por problemas na parede abdominal.

Pacientes selectos, risco variable

A Organización Mundial da Saúde (OMS) avala o recurso da cirurxía bariátrica como tratamento para a obesidade mórbida. É o único que reduce o sobrepeso e mantén dita redución de forma prolongada. Un tratamento non cirúrxico pode diminuír o sobrepeso entre un 10% e un 20%; pero no 98% dos casos reaparece ao cabo de cinco anos. Se alguén pesa 150 quilos e reduce o seu sobrepeso nun 20%, non diminúe en case nada o risco cardiovascular ao que se ve exposto. A abordaxe cirúrxica, en cambio, permite diminuír o sobrepeso entre un 50% e un 80% no transcurso de dous anos e, deste xeito, si é posible diminuír o risco, aínda que nunca a cambio de nada.

A eficacia da técnica depende en boa medida do paciente seleccionado. Os cirurxiáns refírense a pacientes con IMC superior a 40, ou superior a 35 e acompañado doutras enfermidades (diabetes, cardiopatía isquémica, insuficiencia cardíaca ou respiratoria, lesións de columna ou articulares). Os límites de idade establécense entre 16 e 65 anos (aínda que se operaron pacientes con tan só 12 anos). É moi importante que a obesidade presentada non se asocie a causas clínicas do tipo dun hipotiroidismo, síndrome de Cushing, síndrome de Turner, síndrome de Down, síndrome de Prader Willie, tratamentos con esteroides ou hipogonadismo. Tampouco se considera adecuado operar a pacientes con trastornos psicóticos, déficit cognitivo, adicción alcohólica e trastornos alimentarios como bulimia e anorexia.

En EEUU, o país que máis experiencia ten na práctica de cirurxía bariátrica, unha revisión de varios estudos publicada o ano pasado no Journal of the American Medical Association sinala que a intervención non está exenta de riscos e, o que é máis importante, que as operacións en réxime de seguridade social (Medicare) son moito máis arriscadas que as levadas a cabo en centros privados. De entrada, a cantidade de intervencións creceu enormemente: das 13,365 operacións realizadas en 1998 pasouse ás 102,794 no 2003 e na actualidade estímase que roldan as 200.000 intervencións.

Edward Livingston, especialista de cirurxía gastrointestinal e endocrina da Southwestern University de Texas, asume que a crecida en número de intervencións traerá consigo un aumento importante de complicacións. «A cirurxía bariátrica provoca a perda de peso, pero tamén pode provocar complicacións e ata a morte». A maioría dos candidatos son mulleres (84%) e posúen un seguro privado (83%).
Entre quen non teñen máis remedio que operarse nun servizo asistencial público, a taxa de mortalidade postquirúrgica é dúas veces maior. Tamén se multiplica por 1,6 cando o procedemento é realizado por un cirurxián con pouca experiencia.

DIETA POSTBARIÁTRICA

Img cirugia
Grazas á cirurxía da obesidade os pacientes logran en máis do 90% dos casos corrixir non só o seu IMC senón outras enfermidades asociadas. É o caso da diabetes, que desaparece practicamente no 100% dos casos, ou a hipertensión arterial, que o fai nun 90%. Jordi Pujol, especialista do Hospital Universitario de Bellvitge (Hospitalet de Llobregat) aclara que a introdución da laparoscopia na cirurxía bariátrica achegou incontables vantaxes e diminuíu tempos e riscos; con todo, non erradicou do todo os problemas posquirúrgicos: «un 3% dos pacientes presenta hemorraxia e noutro 3% dos casos aparecen fístulas; as mortes, con todo, non chegan ao 1%». O especialista confirma así mesmo que en España levan a cabo actualmente 4.000 intervencións de cirurxía bariátrica ao ano.

E como é a vida despois dunha intervención destas características? Os expertos subliñan que os hábitos de vida do paciente tras a operación determinan o nivel de éxito, empezando pola alimentación e terminando pola capacidade para adaptarse a unha nova vida que inclúa unha actividade física que antes era imposible realizar.

As operacións restritivas gástricas necesitan tamén unha correcta educación, motivación e cooperación do paciente para manter unha adecuada inxestión de proteínas, minerais e vitaminas. Ao tres meses xorde un moderado déficit de proteínas que desaparece ao ano e medio, cando se restablece o peso definitivo.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións