Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Cirurxía de tiroides e alteracións da voz

A intervención de tiroides, moi común entre a poblacion feminina, pode provocar alteracións nas cordas vocais
Por Clara Bassi 25 de Outubro de 2009

A tiroides é una glándula situada preto das cordas vocais e de dous nervios, o recorrente e o laríngeo superior. Ambos están implicados na fala. Por esta estreita relación, en ocasións, despois de una intervención poden aparecer problemas na voz, como afonía ou incapacidade total paira emitir sons, voz bitonal, menor sensibilidade na faringe e maior tendencia a afogarse.

Intervención de glándula tiroides

En España realízanse cada ano ao redor de 15.000 intervencións da glándula tiroides. A pesar de ser moi frecuentes, teñen mala reputación polos seus efectos adversos. A glándula tiroides sitúase preto das cordas vocais e de dous nervios moi ligados á voz: o nervio recorrente, propio das cordas vocais e que se utiliza ao falar, e o nervio laríngeo superior, de menor importancia, pero que tamén está implicado na fala.

O primeiro move as cordas vocais, de modo que afecta á propia “anatomía” da voz, explica Antoni Sitges-Serra, catedrático de Cirurxía da Universidade Autónoma de Barcelona, xefe da Unidade de Cirurxía Endocrina do Hospital do Mar (Barcelona) e referente en cirurxía endocrina. Esta estreita relación entre o aparello fonador e os dous nervios mencionados, en ocasións, pode conducir á aparición de problemas na voz despois de una operación da tiroides: una lesión do nervio recorrente, una lesión inespecífica (cando non se identifica ningunha lesión nerviosa) e una lesión do nervio laríngeo superior.

Tres lesións, varias consecuencias

As lesións inespecíficas son reversibles e non están ligadas ao dano nos nervios da laringe

As lesións inespecíficas que ocasionan problemas da voz tras a intervención de tiroides poden deberse a varias causas: pólipos, a intubación que realiza o anestesista -un estudo publicado en “Arquives of Surgery” conclúe que o tubo de plástico que pasa pola laringe pode xerar inflamación e traumatismos nas cordas vocais- e o acto cirúrxico en si, posto que o cirurxián diseca, abre e toca a zona das cordas vocais. “A percepción da voz é moi subxectiva e hai pacientes que, despois da cirurxía, detectan que xa non falan como antes”, explica Sitges. Estes problemas son reversibles e non están ligados ao dano nos nervios da laringe.

Outro tipo de lesión, a do nervio laríngeo superior, que “tensa” as cordas vocais, é menos grave que a lesión do nervio recorrente, que as move”. Tras a cirurxía orixínanse entre un 8% e un 15% de lesións no laríngeo superior. Pode darse nun único lado da glándula tiroides ou nos dous. Cando sucede, os pacientes experimentan una perda da potencia de voz, senten que lles falta forza paira emitir sons agudos (cando cantan, notan que perderon varios tons). A razón é que as cordas vocais non quedan ben tensadas. O impacto da lesión paira certos profesionais, como os telefonistas, locutores, mestres e cantantes, cando a lesión afecta aos dous nervios laríngeos superiores, pode ser importante, sobre todo, se a lesión é bilateral.

Un terceiro tipo de lesión que pode darse tras a cirurxía da tiroides é a do nervio recorrente, crucial paira mover as cordas vocais. Aínda que é menos frecuente que a anterior, as súas complicacións son máis graves. O tipo de patoloxía tiroidea que se interveña determina as consecuencias. Cando se debe a un tumor canceroso, o nervio recorrente queda afectado nun 5% ou un 6% dos casos, mentres que se a orixe está nunha patoloxía benigna da tiroides, o risco de lesión limítase ao 1% ou 2%.

Estes son os resultados dos grupos máis experimentados en cirurxía da tiroides, pero cando os equipos que interveñen reúnen menos experiencia, pódense disparar e as complicacións postquirúrgicas chegan até un 8% ou un 10%. Por esta razón, hai que acudir a unidades especializadas en cirurxía endocrina. Facelo é fundamental, posto que as lesións do nervio recorrente poden ser tamén definitivas.

Prevención antes da cirurxía

Prevención antes da cirurxíaÉ posible previr algunhas destas lesións antes da cirurxía tiroidea? Non sempre, aínda que é posible paliar as súas consecuencias. Una das medidas é non fumar. Os pacientes que fuman e con antecedentes de problemas na voz, teñen as cordas vocais máis irritadas e tardan máis en recuperarse que o non fumadores. Ademais, o cirurxián debe saber si existen antecedentes de problemas coas cordas vocais. Aínda que se estima que afectan a menos do 1% dos pacientes antes de una intervención, a comunidade científica debate se se debería facer un exame das cordas vocais, de forma universal, a todos os pacientes antes da cirurxía tiroidea. Estes problemas previos -laringitis crónica, nódulos ou pólipos nas cordas vocais, entre outros- non estarían relacionados coa tiroides, senón de forma directa coas cordas vocais.

Intervencións de glándula paratiroides ou tumores de cabeza e pescozo ou tórax poden dar lugar a alteracións na voz

Algúns pacientes, antes de ser operados, non falan ben e teñen una lesión do nervio recorrente porque este quedou atrapado ou estirado por un bocio ou un tumor. En agosto de 2008, Joan Josep Sancho e Antoni Sitges, investigadores do Hospital do Mar, publicaron un estudo na revista “British Journal of Surgery”, no que identificaron os factores de risco segundo os cales certos nervios son máis sensibles ou proclives que outros a sufrir danos durante a cirurxía. Segundo o traballo, os nervios que se bifurcan terían tres veces máis risco de sufrir parálises transitorias porque son menos grosos.

Síntomas delatores e recuperación

Como se dan conta os pacientes de que a súa voz xa non é a mesma tras unha cirurxía da tiroides? A afonía ou incapacidade total paira emitir sons; a voz bitonal, que consiste en que cada corda vocal emite sons coma se correspondesen a dúas persoas diferentes; menor sensibilidade na faringe e maior tendencia ao afogo, son algúns síntomas que delatan una afectación. Cando estas lesións aparecen, en ningún caso está indicado un período concreto no que non se debe falar. Ao contrario, nos casos de parálise transitoria, débese estimular a corda vocal paralizada.

Os pacientes tardan en recuperarse unha media de entre seis e oito semanas; algúns apenas necesitan 15 días, mentres que outros tardan até seis meses. Paira comprobar que se produciu esta recuperación, sométese ao paciente a unha exploración –laringoscopia– un mes despois da cirurxía. O obxectivo desta proba é comprobar que os pacientes poidan mover outra vez as cordas vocais e efectuar controis periódicos. Se as lesións son definitivas, a formulación é diferente: é posible que se deba practicar una nova intervención paira corrixir a complicación.

Outras cirurxías de risco

Outras cirurxías tamén poden ocasionar problemas da voz. Este é o caso das intervencións da glándula paratiroides (próxima á tiroides), dos tumores de cabeza e pescozo, a cirurxía maxilofacial e a otorrinolaringológica. A estas sumar outras que se realizan no tórax, posto que una parte do traxecto dos nervios veciños ao aparello fonador discorre cara á rexión torácica, e a cirurxía do pulmón esquerdo, próxima á arteria aorta e ao corazón.