Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Coidados da pel no inverno

Una adecuada protección da pel fronte ao frío evita a deshidratación e o envellecemento precoz
Por miren 1 de Marzo de 2005

A concienciación social sobre a importancia de coidar e protexer a pel do sol estival é cada vez maior, pero durante os meses de frío esta parte do noso corpo convértese na gran esquecida. Con todo, hai moitos factores propios do inverno que causan importantes danos á pel e que producen, a longo prazo, deshidratación e envellecemento, ademais de incrementar o risco de sufrir certas enfermidades producidas polo frío. Os dermatólogos recomendan coñecer que tipo de pel ten cada persoa e brindarlle, durante todo o ano, os coidados específicos que require, sobre todo ante condicións climatolóxicas adversas.

Tipos de pel e causas da súa deterioración no inverno

A pel actúa como una barreira de protección ante calquera cambio exterior e a súa función, entre outras, é protexer ao resto do organismo das inclemencias meteorolóxicas. Con todo non todas as peles son iguais, o grao de sensibilidade é diferente e por tanto a súa reacción tamén. Por esta razón, os dermatólogos subliñan a importancia de que cada persoa coñeza con exactitude as características da súa pel e o grupo ao que pertence: graxa, normal, seca e moi sensible.

A pel moi sensible é a que máis sofre no inverno e no verán. Caracterízase por ser moi irritable tanto cos cambios de temperatura ou as alteracións climatolóxicas como polo rozamento con certas pezas de vestir. Así mesmo, este tipo de pel tende a ruborizarse e alterarse con facilidade. Nestes casos o coidado e a hidratación deben ser aínda moito maiores que nas peles normais, mixtas ou graxas. A pel seca adoita gretarse e resecarse con facilidade se se lle somete a aire frío e tamén necesita una adecuada hidratación. A pel graxa aguanta mellor os cambios bruscos de temperatura, así como os rigores propios do inverno e o verán.

Esta é a clasificación xeral que os dermatólogos fan das peles, aínda que ao mesmo tempo recoñecen que na maioría das persoas danse varios tipos de pel á vez dependendo das zonas do corpo, tal e como explica José Luís Díaz, catedrático de Dermatoloxía da Universidade do País Vasco.”A pel non adoita ser homoxénea, anatomicamente temos zonas máis graxas ou máis secas. Por exemplo, a zona central da cara (nariz, fronte e mentón) sempre é máis graxa que as fazulas e zonas próximas ás orellas. No tronco ocorre igual porque na columna e centro do peito temos máis graxa que nos laterais, brazos e pernas. En definitiva, todas as persoas temos peles máis ou menos mixtas, pero á vez hai quen ten zonas moi secas por todo o corpo”, detalla.

José Luís Díaz lembra, ademais, que a pel vai evolucionando e modificándose cos anos. Así, una mesma persoa pode pasar por varios tipos de pel ao longo da súa vida. “A idade exerce una serie de cambios sobre a pel. Na infancia adoita ser máis seca, faise máis graxa ao chegar á puberdade e mantense graxa ou mixta durante a idade adulta. Ao chegar ao climaterio ou a vellez tende a facerse de novo máis sensible ou irritable”, concreta o dermatólogo.

Os principais factores asociados ao inverno que afectan de forma negativa á pel son o frío, o vento, a humidade, os cambios bruscos de temperatura ambiental (contrastes de frío e calor) ou a sequedad producida por algunhas calefaccións con excesiva calor, principalmente as de aire quente. Todo iso provoca una gran deshidratación ademais de alteracións cutáneas que se traducen visualmente nunha pel seca, descamada e fisurada, que a longo prazo leva un envellecemento maior da pel.

A Academia Española de Dermatoloxía, que reúne a un gran número de profesionais médicos, subliña que o frío é un dos factores que máis prexudica a boa saúde da nosa pel. Outras causas do seu envellecemento son o sol, a idade, o tabaco ou a tensión. O dermatólogo Miguel Aizpún recoñece que o sol é o factor que máis favorece a formación de engurras, pero insiste en que non hai que descoidarse no inverno: “existe a falsa crenza de que durante os meses de frío a pel non necesita tantos coidados porque hai menos sol, pero é moi importante protexerse ben, sobre todo sempre que se practique calquera tipo de actividade ao aire libre”.

O portavoz da Academia aconsella a utilización ao longo de todo o ano dunha crema hidratante que leve protección solar incorporada paira coidar e previr a pel ante calquera axente externo. Na súa opinión, é suficiente cun índice de protección número 15 ó 20 paira peles normais, ou maior se a pel é moi sensible. “A maioría das hidratantes que se ofertan no mercado da industria farmacéutica xa o incorporan, pero se venden moitas outras que non inclúen protección”. A este respecto, José Luís Díaz insiste na importancia de usar cremas con filtros solares foto estables, é dicir, que duran máis tempo na pel porque na maioría dos protectores o efecto desaparece ao cabo de hora e media polo desgaste do sol e a luz, de forma que se non se renova cada certo tempo a pel volve estar desprotexida.

Como tratar a pel e principais erros nos seus coidados

Os especialistas da Academia Española de Dermatoloxía constataron que a miúdo se comenten erros relacionados co coidado da pel que son prexudiciais e poden ter consecuencias negativas a curto e longo prazo. Paira conseguir manter a pel protexida do frío e doutras inclemencias basta con seguir algunhas recomendacións básicas:

  • Durante os meses de frío hai que hidratar adecuadamente todo o corpo, pero especialmente a cara e as mans, xa que son as partes máis expostas a baixas temperaturas.
  • Nunca hai que esquecerse do coidado dos beizos, moi danados polo frío. Paira iso os dermatólogos recomendan usar protectores labiales con protección solar e sobre todo evitar humedecelos con saliva cando estean secos, porque aínda que nun primeiro momento achega una sensación de alivio, despois produce una irritación e sequedad aínda maiores.
  • Non abusar das duchas e baños de auga quente. Aínda que no inverno sempre se agradecen os baños moi quentes, non convén abusar porque prexudica a epidermis e é malo paira a circulación. Ademais, tras a ducha aconséllase terminar sempre cun chorro de auga fría, sobre todo nas pernas.
  • Non abusar do xabón e asegurarse de que sempre se usa o apropiado paira cada tipo de pel. Os especialistas creen que non se lle dá a suficiente importancia á calidade do xabón. Por iso recomendan que sexan suaves, neutros e non agresivos. O doutor Aizpún opina que os mellores son os de avena, aínda que teñen a desvantaxe de que ás veces deixan moi esvaradía a bañeira, e pode ser perigoso paira as persoas de idade avanzada. Ao seu xuízo non é necesario usar todos os días xabón en todo o corpo, “basta con facelo na zona xenital e nos pliegues, e una ou dúas veces á semana no resto”.
  • É importante usar xabóns apropiados paira os nenos. A Academia de Dermatoloxía recomenda utilizar os de avena e despois hidratar a pel abundantemente, porque aseguran que o exceso de hidratación nunca é malo, o que pode ser prexudicial é non usar a crema adecuada paira cada tipo de pel.
  • Aconséllase ter especial coidado cos cambios de temperatura ao entrar e saír dos locais con calefacción, pois o paso do frío á calor ou viceversa é negativo paira a pel, sobre todo paira as sensibles.
  • Evitar roupa ou calzado non transpirable ou irritante.
  • Os pacientes con pel seca, sensible ou enfermidades cutáneas que empeoran no inverno deben procurar aumentar a humidade ambiental da vivenda ou lugar de traballo. Isto pódese conseguir mediante humidificadores, sistemas de humidificación ambiental ou simplemente coa colocación de toallas húmidas en radiadores, focos de calor, etc. Este tipo de medidas pode aliviar tamén outro tipo de enfermidades como a asma ou problemas de sequedad nas mucosas.
  • Prestar especial atención á pel dos nenos e persoas maiores. A aparición de placas secas, fisuras e escamas é habitual nestes grupos de poboación porque son máis sensibles aos cambios do inverno.
  • Non esquecer nunca a fotoprotección cando se vai ás estacións de esquí ou se xoga coa neve. En zonas nevadas o sol pode ser aínda máis perigoso paira a pel e os beizos que no verán, porque os raios solares reflíctense na neve e poténciase o dano.
  • Ante calquera dúbida ou problema cutáneo recoméndase acudir ao dermatólogo.

Enfermidades que aparecen ou se agravan co frío

A pesar de que no inverno a pel sofre moito, en ningún caso o frío pode converterse nun factor cancerígeno como o sol. Pero con todo si que pode propiciar a aparición de certas enfermidades ou empeorar algunhas xa existentes, segundo sinalan desde a Academia de Dermatoloxía. Por exemplo problemas moi comúns da pel como a psoriasis ou a dermatitis atópica empeoran considerablemente no inverno.

A psoriasis é una enfermidade da pel que afecta ao 2% da poboación española. Os enfermos melloran o seu estado no verán grazas ao sol, pero sofren máis brotes co frío. Paira evitar un agravamento do problema recoméndase acudir ao dermatólogo especialmente nesta época do ano.

En canto á dermatitis atópica, enfermidade que afecta ao 15% dos nenos, caracterízase por unha pel seca e inflamada, que adoita acompañarse dun picor intenso. Estes síntomas provocan que os nenos estean nerviosos e sufran alteracións do soño, algo que afecta á súa calidade de vida e a da súa familia. Por tanto nestes casos, o doutor Miguel Aizpún insiste na importancia de non descoidar o coidado da pel no inverno e seguir todas as recomendacións dos especialistas paira evitar que as molestias aumenten.

Existe outro tipo de enfermidades cuxa aparición está directamente relacionada co frío intenso. Aínda que son xa pouco habituais pola mellora das condicións de vida da sociedade española, os dermatólogos seguen tratando os seguintes problemas:

Sabañones. Son lesións inflamatorias localizadas que aparecen como reacción anormal ao frío. Aínda que son máis habituais en nenos, poden aparecer a calquera idade. As persoas cunha mala alimentación ou malas condicións de vida son máis propensas a sufrilos.

Acrocianosis. É una alteración da coloración (a pel vólvese escura) das mans e pés provocada polo frío. Adoita ser un problema transitorio durante a exposición ás baixas temperaturas, pero pode persistir durante todo o inverno. En xeral é una enfermidade pouco frecuente.

Enfermidade de Raynaud. O frío e a mala circulación provocan una palidez e frialdade nas extremidades.

Urticaria polo frío. Tras a exposición ao frío fórmanse abones ou bochas que causan un gran picor. As persoas afectadas deben evitar os baños con auga fría e poden tratar o trastorno con antihistamínicos.