Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Comezan a tomarse medidas contra a tensión laboral

Esta patoloxía vén orixinada, en moitas ocasións, polos compañeiros de traballo, a competitividade, a precariedade ou o traballo a quendas

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 08deXullode2002

A tensión laboral é un problema crecente que cada vez afecta a maior número de traballadores, por iso é polo que estean a comezar a tomarse medidas para combatelo como a campaña posta en marcha a semana pasada pola Comisión Europea, a Eurocámara e a Axencia Europea de Seguridade e Saúde no Traballo.

“Este problema era impensable fai catro anos”, afirma Jesús Uzkudun, responsable de Saúde Laboral e Medio Ambiente do sindicato Comisións Obreiras (CC.OO.) de Guipúzcoa, quen asegura que non dá abasto para atender todos os casos que lle chegan.

Uzkudun explica o caso dunha muller que traballaba nunha empresa de informática e que afirmou ser obxecto de malos tratos psicolóxicos e humillacións por parte da xefa do departamento. “A súa autoestima quedou tan esnaquizada que ata chegou a renegar de ter o fillo cando quedou embarazada. Tiña tal ansiedade que sentía incapaz de ser nai”. O caso terminou en despedimento e agora vai a xuízo.

Ás veces a tensión non vén provocado polo xefe, senón polos propios compañeiros de traballo. Isto ocorreu, por exemplo, nun ambulatorio do Servizo Vasco de Saúde (Osakidetza) no que había unha especie de conspiración para amolar a un traballador, segundo conta Uzkudun. “Cada vez que se ía manipulábanlle o computador provocándolle problemas, e cando volvía botábanlle as culpas a el”.

Noutros moitos casos, a tensión vén orixinado polas propias condicións do posto de traballo: competitividade, precariedade, traballo a quendas, etcétera.

Afecta ao 28%

As cifras de incidencia que se barallan son moi rechamantes, así como as repercusións no ámbito persoal, laboral e social. De feito, a Axencia Europea de Seguridade e Saúde no Traballo afirma que a tensión afecta ao 28% da forza laboral europea, a 41,2 millóns de persoas, o que supón “un custo humano e unha enorme carga financeira”.

Segundo os datos recompilados pola Axencia, a tensión é responsable de máis do 50% dos casos de absentismo laboral e costa ás empresas e organismos europeos uns 20 millóns de euros ao ano polas horas de traballo perdidas e o gasto sanitario. Este organismo destaca que o custo real é probablemente máis alto se a isto súmase a menor produtividade e a menor capacidade para innovar dos traballadores.

Txomin Izagirre, responsable de Medicamento en Guipúzcoa da Fundación vasca para a Prevención e Saúde Laboral (Osalan), aclara que todos estes datos son “estimacións ou froito de estudos exploratorios”, xa que “non existen estudos reais sobre a súa incidencia”.

As razóns de que non existan cifras concretas débese, segundo este experto, a que a tensión é “neste momento un campo brando, un caixón de xastre, no que se introducen moitas cousas, porque non está delimitado”. Unha das consecuencias desa indefinición é, segundo Izagirre, que se está empezando a fragmentar a tensión en subcampos, como o “mobbing” ou acoso moral, o “burn-out” ou síndrome queimada, ou o acoso sexual, entre outras variantes.

Ademais, engade, non está cualificado aínda como enfermidade laboral “e os casos que nos chegan como accidente ou baixa fano baixo outros conceptos, en forma de depresión ou outro tipo de patoloxías nerviosas. Moitos accidentes físicos tamén se deben á tensión, pero non están catalogados como tal pola lexislación”, aclara.

A Lei de Prevención de Riscos Laborais de 1997, que contempla a obrigación para os servizos de prevención das empresas de facer unha avaliación dos riscos (un dos cales son os psicosociais) supón, en opinión de Izagirre, o primeiro paso para empezar a ter en conta os factores que levan á tensión; os psicosociais e a carga mental.

O experto de Osalan apunta que o ano que vén está previsto pór en marcha un sistema de información de saúde laboral, Sisal. Un sistema informático centralizado no Ministerio de Sanidade que chegaría a todas as autonomías, cos datos básicos de saúde laboral e accidentes, nos que se incluiría a avaliación de riscos psicosociais. Izagirre sinala que este sistema “nos dará unha aproximación fiable da prevalencia da tensión”.

Pola súa banda, Jesús Uzkudun sinala que os sindicatos reclamaron que o tensión se inclúa dentro da lista de enfermidades profesionais, e lembra que “o Goberno español comprometeuse no Acordo de Diálogo Social a levalo a cabo dentro da súa presidencia europea, que acaba de finalizar, sen que o cumpriu”. Comenta que algúns países, como Holanda, xa o fixeron. Ante este baleiro legal, algúns tribunais están a ditar sentenzas nas que se inclúe a tensión no traballo como accidente laboral.

Síndrome “burn-out”

Neste sentido, sentou precedente unha sentenza do Tribunal Supremo ditada o 26 de outubro de 2001, xa que recoñece por primeira vez a síndrome “burn-out” como accidente laboral. O auto resolveu a vía crucis xudicial e sanitario que sufría desde 1993 o xefe dun taller para diminuídos psíquicos en Guipúzcoa, que tiña síntomas claros de sufrir esta tensión crónica e que demandou á mutua, porque se negaba a recoñecer a causa laboral da súa enfermidade.

A definición de síndrome de “burn-out”, descrita polos psiquiatras Maslach e Jackson e recollida no estudo “Psicoloxía do Traballo do Instituto de Seguridade e Hixiene no Traballo”, é a do individuo que presenta “un esgotamento emocional, cansazo físico e psicolóxico”. No seu intento de aliviar esa situación, este trata de illarse, desenvolvendo unha actitude fría e despersonalizada cos demais, mostrando unha falta de compromiso no traballo. Como consecuencia, dáse un sentimento de inadecuación, incompetencia, ineficacia, de non poder atender debidamente as tarefas.

Persoal sanitario, profesorado, asistentes sociais e outros colectivos que traballan con persoas que son obxecto de axuda teñen moitas posibilidades de sufrir esta síndrome, que afecta a aqueles profesionais vocacionais que ven frustradas as súas expectativas de desempeñar o seu traballo como eles queren.

Isto é precisamente o que lle ocorreu a este xefe de taller, que en 1973 decidiu cambiar por vocación o seu cómodo emprego nunha empresa por outro nun taller ocupacional. Co paso dos anos comezou a sufrir problemas de soño, ansiedade e tensión, que derivaron en varias baixas laborais. A pesar de contar con informes psiquiátricos desde 1993 que asociaban a súa enfermidade co traballo, a mutua insistía en que sufría unha enfermidade común, o que levou ao xefe de taller a recorrer aos tribunais.

O Tribunal Supremo ratificou dúas sentenzas anteriores nas que se destacaba a “personalidade perfeccionista” do traballador e establecía que a enfermidade “xurdiu ao estar o demandante en contacto con persoas coas que traballa, cuxas diminucións psíquicas orixinaron un desgaste anímico determinante na incapacidade temporal”.

Segundo diversos expertos, esta sentenza do Supremo “abre un camiño para que numerosísimas asistencias sanitarias, baixas e procesos de incapacidade permanente, provocadas polo esgotamento psíquico de determinadas profesións, sexan recoñecidas como accidentes de traballo”.

De feito, esta sentenza provocou un aluvión de consultas doutros colectivos afectados por casos parecidos, moitos deles do ámbito do ensino. Se a Tribuna Supremo dita outra sentenza neste sentido, sentaría xurisprudencia.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións