Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Como afecta a crise ás persoas da terceira idade

Coa crise, moitas persoas maiores convertéronse no sustento dos seus fillos e netos, o que pode pasar factura á súa saúde
Por José Andrés Rodríguez 17 de Xuño de 2012
Img abuelos
Imagen: J Aaron Farr

A crise económica non afecta só as persoas que buscan un emprego. Os xubilados tamén sofren psicoloxicamente pola crise: deben dedicar parte dos seus ingresos para apoiar aos seus fillos, ven que non chegan as axudas no caso de que sexan dependentes, perden as súas vivendas porque as utilizaron para avalar as hipotecas dos seus descendentes ou se encargan do coidado dos seus netos. Todo iso xera unha situación de malestar, ademais de ser un grave impacto psicosocial e emocional, que incide na súa calidade de vida: moitas persoas maiores sofren patoloxías ansiosas causadas polo exceso de demanda da súa contorna familiar.

A crise afecta á saúde psicolóxica e física das persoas maiores. Nunha idade na que deberían poder gozar da súa xubilación, moitas persoas ven obrigadas á asunción de excesivas responsabilidades, como o coidado continuo dos netos (os avós españois son os que máis coidan aos nenos dos seus fillos en toda Europa), sofren directamente as consecuencias da crise económica no seu peto porque perderon poder adquisitivo ou ven na conxuntura de facer fronte a novos gastos, como a manutención dos seus fillos. Como explica Andrés Calvo, psicólogo, “preto do 5% dos maiores españois sofren depresión. A crise económica inflúe como un factor determinante na xénese e permanencia desta patoloxía afectiva”.

Impacto psicolóxico: volta a casa dos fillos

Mostra do impacto da crise nas persoas maiores son os resultados dun estudo realizado por Cruz Vermella cos usuarios dos seus proxectos en Cataluña. Segundo sinala o informe, “preto do 70% dos enquisados víronse afectados en maior ou menor grao pola crise, mentres que un de cada catro manifesta que lles afectou moito ou bastante. Ademais, o 22,1% do total tivo que axudar a algún familiar, sobre todo, a nivel económico (60%), dándolle para comer ou outro tipo de produto necesario (14%), acolléndolle na súa casa(12%), facendo de canguro de netos (10%) ou noutros asuntos (4%)”.

Os baixos ingresos conducen á deterioración da calidade da alimentación e á diminución da participación social e actividade física dos maiores

Como se sinala nas conclusións deste estudo, moitos maiores xa non reciben a axuda económica por parte dos seus fillos ou, pola contra, convertéronse no seu apoio económico. E a volta á casa dos pais xa maiores pode supor un grave impacto psicosocial e emocional para eles. Convivir cun fillo que perdeu o seu traballo ou se separou pode ser fonte de conflitos. Ademais, apunta Andrés Calvo, “o feito de que os maiores vexan agora aos seus fillos de volta a casa é vivido, a miúdo, como un fracaso persoal”.

Maiores ao coidado dos seus netos

A gran maioría de pais que traballan deben optar polas gardarías para o coidado dos seus bebés pois é difícil a conciliación familiar coa maioría de horarios laborais. No entanto, a cifra de avós que atenden aos seus netos increméntase co paso do tempo, sobre todo, en época de crise económica. De feito, máis do 70% das mulleres que superan os 65 anos coidou ou coida dos seus netos. E é que evitar a gardaría supón un aforro nada despreciable. Aínda que sexa á conta dos avós, para quen pode supor problemas asociados.

Para unha persoa de 70 ou 80 anos pode ser moi esgotador, física e psicoloxicamente, ocuparse dos seus netos. Hai avós que se encargan de todos ou case todos os coidados que necesitan os máis pequenos: levalos e recollelos do colexio, estar con eles no parque e darlles para comer, entre outros. Os maiores teñen unha capacidade de carga psicolóxica que nada ten que ver coa dunha persoa nova. Como explica o especialista, “na práctica clínica trátanse moitas veces a persoas da terceira idade con patoloxías ansiosas causadas polo exceso de demanda da súa contorna familiar”.

Maiores con menor poder adquisitivo

O Goberno conxelou as pensións no ano 2011, fóra das mínimas e non contributivas. Os 5,5 millóns de persoas que non perciben estas retribucións perderon o ano pasado un 2,9% de poder adquisitivo. Algo que se verá compensado, pero só de maneira parcial, cunha alza do 1% este ano para estas pagas. Esta perda de poder adquisitivo vese agravada por medidas como a subida da tarifa eléctrica nun 7%, a implantación do 10% do copago dos medicamentos ou os recortes nos fondos destinados á Lei de Dependencia.

Medidas, todas elas, que obrigan á rebaixa do nivel de vida de moitas persoas maiores. Ás veces, ata o extremo de pór en risco a súa saúde, xa que teñen menos diñeiro para comprar comida ou medicamentos. Como sinalou a Sociedade Española de Saúde Pública e Administración Sanitaria, SESPAS, “as políticas que diminúen os ingresos deste colectivo levan unha deterioración da calidade da súa alimentación e un descenso da súa participación social e actividade física”, o que pode afectar de forma moi negativa á súa capacidade funcional.

Para o psicólogo Andrés Calvo, “a pesar de que son un colectivo vulnerable, coidan dos netos, avalan inmobles e axudan economicamente aos demais. Son un alicerce familiar e non se poden permitir ser fráxiles, xa que sustentan cargas importantes, aínda que non estean capacitados para iso”.

Ser maior e perder a casa

Sen dúbida, unha das consecuencias económicas e psicolóxicas máis duras da crise é perder a casa. Moitas persoas maiores teñen problemas para pagar a súa hipoteca ou aluguer debido a que deben axudar aos seus fillos. Pero o verdadeiro drama chega cando ven obrigados abandonar a súa vivenda. Algo que, por desgraza, ocorre con máis frecuencia. “A perda da vivenda produce unha sensación de ansiedade continuada que, co tempo, dá lugar á depresión”, sinala Andrés Calvo.

Cada vez máis persoas quedan en paro ou ven reducidos os seus ingresos e non poden facer fronte á hipoteca. Deste xeito, arrastran aos avaladores que, en moitos casos, son os seus pais ou avós, persoas maiores que responderon coa súa propia vivenda a compra do piso. E agora, estes ven na rúa, obrigados a buscar refuxio en casa de familiares ou amigos ou de institucións como Cáritas.