Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Contusións cerebrais en deportes infantís

Aínda que a conmoción cerebral é, en xeral, breve hai que ter en conta que, incluso as que parecen leves, poden ser graves se non se seguen de preto polos especialistas
Por Núria Llavina Rubio 13 de Setembro de 2010
Img baloncesto
Imagen: Ignacio López

Os beneficios que a actividade física e a práctica dun deporte en equipo achegan aos nenos son coñecidos. Demostrouse que incentivar aos mozos a practicar exercicio achega autoconfianza, valores educativos, boa forma física, e mellora a súa relación e comunicación con outras persoas. Pero hai que prepararse para evitar as tan temidas lesións, sobre todo nos deportes de contacto. Moitas delas poden provocar non só o abandono da práctica deportiva, senón afectar de forma seria a saúde. É o caso dos golpes na cabeza que, aínda que nun primeiro momento revistan pouca gravidade, non hai que baixar a garda.

Tras unha contusión cerebral, retomar a práctica deportiva sen consultar o accidente a un especialista pode carrexar graves problemas no futuro, xa que se corre o risco de sufrir lesións máis prolongadas e detéctense cambios crónicos no cerebro. Así o aseguran especialistas do Consello de Medicamento do Deporte e Fitness da Academia Estadounidense de Pediatría, na revista “Pediatrics”. Cada ano, miles de nenos acoden aos servizos de urxencias por algún tipo de contusión cerebral, en moitos casos ocasionadas pola práctica deportiva.

Os autores do estudo lamentan que, demasiadas veces, o tratamento da lesión finaliza no control da emerxencia cando se orixina o accidente. Na maioría das ocasións non se fai un seguimento clínico posterior da contusión cerebral. E como consecuencia, os menores retoman a práctica deportiva con total normalidade. No entanto, só co paso dos días pódese avaliar o curso da lesión e indicar a proxenitores cando é segura a volta á práctica deportiva.

O consello final dos especialistas é acudir a urxencias e despois visitar ao pediatra para un control posterior. Mesmo recomendan, cando o seu médico non ten experiencia no manexo de contusións, acudir a un especialista en medicamento do deporte, un neurólogo ou outro pediatra especializado.

As contusións infantís son máis graves

Aumentan as lesións infantís pola esixencia das competicións e o pouco tempo para recuperarse

A contusión é unha alteración pasaxeira do funcionamento normal do cerebro, en xeral, por un golpe na cabeza. A pesar de estar protexido contra traumatismos menores polo líquido cefalorraquídeo que o rodea, un forte impacto pode facer que o cerebro choque contra o cranio e causar un hematoma, rotura de vasos sanguíneos e dano neurológico. A contusión produce mareos, confusión, perda do equilibrio e alteracións visuais.

Como preto do 90% non producen desmaio, xérase a sensación tan perigosa do “non pasou nada”, porque é un dano que non se ve nin pode palparse. Con todo, o cerebro infantil e adolescente, ao estar en desenvolvemento, é máis vulnerable aos golpes que o dos atletas maiores. Por este motivo, é de vital importancia dedicarlle a atención que merecen.

Diversos síntomas pon en alerta unha serie de contusiónes que deben ser tratadas: aturdimiento (“ver estrellitas”), movementos torpes con falta equilibrio, fala lenta e respostas tardías, perda de coñecemento aínda que sexa por un momento, confusión sobre o lugar no que se acha ou o que fai, dificultades para lembrar, comportamento atípico, dor de cabeza, náuseas ou vómitos, sensibilidade ao ruído ou á luz e visión borrosa ou dobre.

Aínda que por norma xeral a conmoción cerebral dura poucos instantes, os expertos insisten que é importante ter en conta que, incluso as que parecen leves poden reverter certa gravidade.

Abordaxe médica para a prevención

O primeiro que fan os médicos ante un paciente con posible conmoción cerebral é buscar sinais. Pódese anticipar o diagnóstico cando hai amnesia ou desmaio. Se non, realízaselle ao neno un exame completo e fáiselle algunhas preguntas “como che chamas?”; “onde estás?”; “que día da semana é hoxe?”, para valorar a memoria e grao de concentración. Tamén se avalía o grao de equilibrio e os reflexos e o movemento físico. Cando o paciente se atopa mal en urxencias, realízanse probas de diagnóstico por imaxe para descartar hemorraxias ou hematomas cerebrais.

Non se trata por tanto dun tratamento complicado, senón máis ben de formas de prevención: descanso físico e mental durante unhas semanas para que o cerebro recupérese. Todo iso sumado a algunhas recomendacións que achegan os médicos, como espertalo polas noites para ver como se atopa ou convidarlle a que se tome con calma os estudos. En casos graves, algúns síntomas, como a dor de cabeza e insomnio, duran meses. O médico determinará a duración do tempo de repouso antes de volver á práctica deportiva para cada paciente, de maneira individualizada.

Protección ou prevención

Moitos deportes inclúen entre o seu vestiario ferramentas que garantan a máxima seguridade ante as contusións cerebrais. O casco é imprescindible en actividades como o ciclismo, hockey ou patinaxe, e reducen nunha alta porcentaxe a posibilidade de conmoción. Con todo, en deportes como o fútbol, o básquet ou o tenis non é unha ferramenta habitual. Nestes casos, a mellor protección é a prevención. Tomarse o feito de evitar unha lesión como parte das regras do xogo pode ser unha solución, e para iso é necesario coñecer as normas co fin de xogar de forma segura. Un labor na que o traballo do adestrador é clave.

MÁIS LESIÓNS INFANTÍS

ImgO fútbol converteuse nun deporte de masas que atrae a nenos de todo o mundo. É sinónimo de éxito e de diñeiro, e unha “profesión de futuro” para moitos. Os deportistas xuvenís están cada vez máis profesionalizados e sometidos a altos niveis competitivos, equiparables aos adultos. Todos estes nenos e mozos atópanse nunha fase importante do desenvolvemento físico de modo que, en realidade, estáselles sometendo a un importante risco de sufrir lesións de todo tipo.

Nunha reunión da American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS), fai tres anos, asegurábase que mesmo nenos de 4 anos sofren lesións por sobrecarga, como fracturas ou tendinites, e que o 40% de todas as visitas de urxencias de nenos de 5 a 14 anos débense a lesións deportivas. Mesmo se chegaron a ver lesións do ligamiento cruzado en poboación infantil masculina de 10 anos. Aumenta a duración das competicións e a presión de pais e adestradores, menos o tempo de recuperación, que se reduce á mínima expresión e leva a desgastar o sistema esquelético en desenvolvemento, sobre todo en deportes de impacto que requiren moitos cambios de ritmo e saltos. Adestramentos adecuados e comprender a biomecánica infantil e xuvenil é clave para deter este proceso.