Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Demasiadas cesáreas

Un mellor uso de instrumentos de axuda intraparto e a maior formación dos xinecólogos evitaría o exceso de cesáreas que se practican na actualidade

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 07 de Novembro de 2006
img_cesarea_portada

No últimos vinte anos o número de cesáreas incrementouse de maneira notable, e non só nos países desenvolvidos senón tamén entre os que se atopan en desenvolvemento. Moitas delas, con todo, poderíanse evitar. Esa é a consecuencia que pode extraerse dun recente estudo levado a cabo polo Real Colexio de Obstetras e Xinecólogos do Reino Unido no que se asegura que un mellor e máis proveitoso uso de instrumental adecuado (fórceps, espátulas ou ventosas) durante o parto, así como unha maior preparación dos especialistas máis novos, reduciría o número deste tipo de operacións.

O número de cesáreas disparouse ante o aumento de partos múltiples, o da idade materna ou os embarazos de alto risco. Segundo Marsden Wagner, ex director do Departamento de Saúde Materno-Infantil da Organización Mundial da Saúde, en España realízanse preto de 36.000 cesáreas que poderían ser evitadas, e que en moitas ocasións practícanse por indicacións que non están estritamente relacionadas con criterios médicos.

Tanto é así que, como asegura Jordi Bellart, especialista sénior do Servizo de Medicamento Materno-Fetal do Hospital Clínico de Barcelona, na actualidade cada vez máis intervencións deste tipo practícanse «a demanda», a petición da paciente por motivos extramédicos.

Uso escaso de instrumental intraparto

Un 36% do total de partos realízanse con cesárea. Este dato pertence a Brasil, o país que presenta unha taxa máis elevada de nacementos por cesárea, segundo indica o especialista catalán. Aínda que non tan altas, as cifras son similares no resto de países desenvolvidos ou en desenvolvemento. En España, a taxa global de cesáreas en 2000 era do 21,7%, con cifras que oscilan entre o 15% do País Vasco e o 25% da Comunidade Valenciana. As diferenzas son notables tamén entre os centros adscritos á sanidade pública e a privada, sendo esta última onde máis cesáreas adóitanse practicar. Como asegura o médico do Hospital Clínico, en Cataluña no ano 2002 a taxa de cesáreas en hospitais públicos foi do 22% mentres que en clínicas privadas ascendeu ata o 36%.

O 35% das cesáreas que se realizan débese á falta de progresión no traballo de parto

Necesaria e útil en moitas ocasións, a cesárea é unha solución á que se recorreu polo menos desde a antiga Roma, mediante a cal se consegue o nacemento dun feto a través do abdome materno. E, segundo os expertos, só se debe recorrer a ela cando existe algunha contraindicación para que se produza o nacemento pola vía natural, que é a vaginal, e nunca exceder o 15% dos partos totais, segundo recomenda a OMS.

A intervención supón un gran avance para o medicamento e a seguridade do feto e a nai nos partos complicados, pero é unha opción á que se recorre en demasiadas ocasións, e non sempre con motivos fundados. Un recente estudo levado a cabo polo Real Colexio de Obstetras e Xinecólogos en Reino Unido sinala que máis da metade destas intervencións realízanse sen haber sequera tentado o nacemento dos nenos por vía vaginal mediante o uso de fórceps, espátulas ou ventosas.

Segundo o informe, o 35% das cesáreas que se realizan débese á falta de progresión no traballo de parto; e nunha cuarta parte dos casos debido a unha dilatación incompleta. As estatísticas eleváronse tamén nos últimos anos para o caso dos partos gemelares, nos que «sen un obstetra experimentado e hábil», relata o estudo, «preto do 10% dos segundos xemelgos nacen por cesárea despois de que o seu irmán [el primer gemelo] fíxoo de maneira natural», unha porcentaxe que duplica ao de hai unha década, cando en leste mesmo caso só o 5% dos segundos xemelgos nacía por cesárea.

Cesáreas a demanda

A cesárea é unha boa opción para reducir a mortalidade da nai, do fillo, ou de ambos, en situacións complicadas durante o parto. Pero este risco é, potencialmente, moito menor na actualidade que hai dúas décadas, debido aos adiantos médicos e técnicos que se desenvolveron nestes anos. Aínda que é certo que a mortalidade materna e fetal diminuíron de maneira clara, as razóns non se atopan no aumento de cesáreas practicadas, senón especialmente nas melloras no diagnóstico de certos procesos patolóxicos e no arsenal terapéutico dispoñible, así como no maior nivel socioeconómico da poboación e as prestacións do estado de benestar. «Aínda que a cesárea é un bo método para reducir a morbi-mortalidade materno-fetal en situacións médicas concretas, o seu aumento indiscriminado non conduce a unha diminución progresiva da mesma», explica Jordi Bellart.

Por que se recorre entón a esta intervención de modo insistente? Non existe unha soa explicación para comprender o aumento continuo da taxa de cesáreas. Os especialistas sénior do Reino Unido sinalan no citado estudo que, entre outras razóns, pode atoparse o feito dunha menor habilidade e formación no uso de instrumental intraparto por parte dos médicos máis novos, de maneira que, recomenda, deberían ser formados para tratar de practicar menos cesáreas nos partos complicados e recorrer a outras solucións, sempre que se manteña a seguridade de nai e feto.

Pola súa banda, o experto do hospital Clínico de Barcelona indica, ademais, que existen factores amplamente relacionados co incremento de cesáreas, como o aumento da idade materna para ter o primeiro fillo, o maior número de partos gemelares e o incremento de embarazos de alto risco, ademais doutros factores médicos. Pero existen tamén factores extramédicos, entre os que cabe destacar o chamado «medicamento defensivo», coa que o facultativo pretende evitar as demandas xudiciais en caso de mal resultado perinatal.

Así mesmo, é cada vez máis frecuente a práctica desta intervención por outros motivos extramédicos, como as cesáreas «a demanda», que se realizan a miúdo desde hai varios anos cando a embarazada solicítaa por unha ou outra causa. E tampouco deben esquecerse os factores sociais, fundamentais tamén para comprender o incremento destes partos non naturais, xa que como asegura Jordi Bellart, a sociedade actual non tolera a incomodidade, sexa do tipo que sexa. «Un parto non é precisamente cómodo, cunha duración de entre 12 e 24 horas, como media», di. «O tempo de parto redúcese continuamente e as cesáreas crecen ao mesmo ritmo xa que, cando se prolonga entre 6 e 12 horas, prodúcese unha enorme presión da contorna familiar da embarazada que leva na maior parte dos casos a finalizar os partos por cesárea».

Só cando sexa necesario

Aínda que son moitas as mulleres que desexan que se lles practique unha cesárea por medo á dor ou ás posibles complicacións do parto, esta é unha intervención cirúrxica e, como tal, ten os seus riscos, polo que os expertos recomendan que, sempre que sexa posible, o parto realícese por vía vaginal, que é o natural. Algunhas veces pódese prever a necesidade de realizar esta intervención xa desde o embarazo (cesáreas programadas), e neste caso a decisión tómase, xeralmente, entre dúas semanas e dez días antes da data prevista de parto. Esta intervención practícase en casos concretos, como cando a pelvis da nai é demasiado estreita para que o feto poida saír (tras realizar unha radiopelvimetria, que mide con precisión a talla da pelvis); tamén se o neno é demasiado grande, ou se presenta de nádegas; en caso de embarazo múltiple (trillizos ou mais) e en certos prematuros, así como cando se detecta un sufrimento fetal antes da data prevista do parto, ou o factor RH da nai e do neno son incompatibles.

Así mesmo, Jordi Bellart sinala que se procede de maneira regular a realizar esta intervención se existen problemas ou enfermidades da nai que contraindiquen un parto vaginal, como a existencia de placenta previa, que pode recubrir o colo do útero e ser un obstáculo para o paso do neno, A intervención cirúrxica tampouco é dúbida cando a nai padece herpes vaginal, que pode contaminar gravemente ao bebé ao saír, se sofre hipertensión (pode haber risco vital para nai e fillo), se é diabética ou en caso de útero cicraticial, que pode levar un risco de hemorraxia para a nai. Tamén, ás mulleres ás que se practicaron dúas ou máis cesáreas anteriores ou que teñen un antecedente previo de intervención cirúrxica sobre o músculo uterino (como miomectomía ou reconstrución uterina).

Do mesmo xeito, o experto pode decidir facer unha cesárea no momento do parto cando considera que o feto ou a nai están a sufrir durante demasiado tempo. Tamén pode decidirse practicar unha cesárea intraparto se existe unha dilatación insuficiente do colo do útero, se o bebé preséntase nunha mala postura ou se é demasiado grande e non consegue baixar.

Non adoita haber contraindicaciones para realizar unha cesárea, pois a maioría das patoloxías maternas permítena aínda que, ás veces poden ser de elevado risco. As complicacións máis importantes que pode ter esta intervención poden afectar tanto á nai como ao neno. A nai pode sufrir hemorraxias que requiran mesmo transfusión de sangue, ou lesións da vejiga urinaria, de asas de intestino ou dos uréteres. Tras a cirurxía, poden aparecer vómitos, anemia, peritonitis, infeccións urinarias, tromboflebitis, tromboembolia ou fístula vesicouterina. Entre as complicacións fetales atopámonos coa depresión e a síndrome de sufrimento respiratorio do recentemente nado, aínda que aparecen cunha frecuencia moi baixa.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións