Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Deshabituación ao alcol

Abandonar o alcoholismo e apuntarse á vida abstemia, aínda que difícil, é posible

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 13deMarzode2007

O consumo de alcol está considerado o terceiro factor que causa máis enfermidades e, por tanto, mortes prematuras nos países desenvolvidos, tras o tabaco e a hipertensión, segundo a Organización Mundial da Saúde (OMS). Pero, a pesar desta realidade, «chama a atención que as autoridades sanitarias españolas non tomasen cartas no asunto», comenta Alfredo Gómez Arnaiz, estudioso da detección precoz do alcoholismo, só uns días despois de que o anteproxecto de Lei do Alcol suspendeuse indefinidamente. E no entanto a insuficiente regulación legal do consumo de alcol, moitas persoas deben deixar de beber. Quen, como e por que? Expertos, asociacións de afectados e guías científicas explícano.


«Sabías que o alcol está relacionado co 80% dos casos de violencia familiar?», interroga Alfredo Gómez Arnaiz, médico do Centro de Atención Primaria San Gregorio, de Las Palmas de Gran Canaria, e especialista na detección precoz do alcoholismo. Non só iso: é o causante do 35% dos accidentes de tráfico, do 15% dos accidentes laborais e do 20% dos accidentes domésticos en España, así como do 45% de homicidios e do 25% de suicidios. E ten un alto custo sanitario e social, xa que se relaciona directa ou indirectamente co 20% das consultas de atención primaria, co 25% dos ingresos hospitalarios e co 30% dos ingresos en unidades psiquiátricas e o gasto provocado polo alcol equivale a un 0,8% do produto interior bruto (PIB).

Estes son os datos que presentou Gómez no XII Congreso Nacional da Sociedade Española de Toxicomanías, en Barcelona. O broche a esta fatídica carta de presentación sobre as consecuencias do consumo de alcol, púxoo en 2005 un estudo do Instituto de Estudos de Alcol e Drogas da Universidade de Valladolid. Segundo este traballo, o alcol causa o 2,3% da mortalidade total en España. As cifras delatan a existencia dunha adicción estendida, pero pouco recoñecida e infradiagnosticada.

«Un dos problemas que expón o tratamento do alcoholismo é a dificultade de realizar un diagnóstico precoz, xa que o paciente adoita restar importancia ao consumo de alcol ou mesmo negalo. Noutras ocasións, a persoa que acode á consulta non relaciona os síntomas que presenta co consumo de alcol», declarou recentemente Juan José Rodríguez Sendín, secretario xeral da Organización Médica Colexial (OMC) e co-autor da Guía de Boa Práctica Clínica en Uso e abuso do alcol, patrocinada por Merck Xenéricos e presentada na Xornada sobre o Consumo de Alcol en Adolescentes, organizada pola OMC.

Unha forma de descubrir os problemas co alcol precozmente é identificar os bebedores de risco cun test, o AUDIT (acrónimo de Alcol Use Disorders Identification Test) ideado pola Organización Mundial da Saúde (OMS) en 1993 e en cuxa aplicación en España é pioneira Cataluña, a través do seu programa Bebeu menys(Bebede menos). Segundo a OMS, o médico de primaria debería pasar este test a toda a poboación, a cada paciente que lle visite por primeira vez, despois cada dous anos e sempre que sospeite dunha adicción.

En canto ao consumo máximo nun día, os homes non deberían pasar seis copas de cervexa nin as mulleres cinco

Bebedores de risco

Hai certas etapas da vida ou situacións nas que non se debería beber nin unha pinga de alcol. Neste caso estarían os adolescentes, as mulleres durante a xestación e a lactación materna, os afectados por algunha enfermidade, xa que se poden agravar ou facer máis difícil o seu control (como ocorre coa hipertensión), e os pacientes que se tratan con ansiolíticos, antidepresivos ou antihistamínicos, contou Gómez. Agora ben, á marxe desta poboación que non debe probar o alcol, quen están a beber máis da conta? Os homes que beben máis de 280 g de alcol á semana ou ben máis de 60 gr. ao día e as mulleres que beben máis de 170 gr. á semana ou máis de 50 gr. ao día. A diferenza entre xéneros débese a que o home é máis resistente ao alcol.

Gómez lembra, ademais, que para axudar a calcular mellor as cantidades de alcol inxeridas, os ingleses crearon un sistema de medida chamado Unidades de Bebida Estándar (UBE). En España, debido ao tipo de bebidas que se consomen, cada unidade UBE equivalería a 10 gr. de alcol. Calcúlase que unha bebida de baixa gradación (un vaso de viño ou unha cervexa) equivale a unha unidade ou 10 gr., mentres que unha bebida de alta gradación (como o whisky) equivalen a dúas unidades ou 20 gr. Isto significa que o home non pode consumir máis de 28 copas de viño á semana ou máis de 14 de bebidas destiladas e a muller non pode tomarse máis de 17 copas de viño á semana ou de 8,5 no caso de bebidas de alta gradación. En canto ao consumo máximo nun día, os homes non deberían pasar seis copas de cervexa nin as mulleres cinco.

Ademais da cantidade de alcol inxerida, existen outros síntomas indicativos da adicción ao alcol. A asociación Alcohólicos Anónimos define o alcoholismo como «unha enfermidade do corpo e da mente (ou das emocións)» nun dos seus opúsculos e entre os seus síntomas menciona os seguintes: beber ás agachadas ou esconder as botellas, emborracharse cando non se ten intención, necesitar o alcol para sentirse seguro, mentir sobre as cantidades e frecuencia con que se inxere, beber no lugar de traballo, ter lagoas mentais, beber para aliviar a resaca, os sentimentos de culpa ou os temores, deixar pasar algunhas comidas, sufrir cirrosis e outras doenzas do aparello dixestivo, tremores, convulsións e alucinacións.

Papel do médico

Unha vez identificados aos bebedores de risco, o papel do médico de primaria sería, realizar intervencións breves, de dúas a cinco minutos de duración, consistentes en entrevistas motivacionales. Nelas convídase á persoa a reducir o consumo de alcol ou a deixalo e dánselle mensaxes de reforzo positivo do tipo «segue así, estás a facelo moi ben». No entanto, segundo Rodríguez Sendín, «na realización dunha historia clínica a un paciente con problemas de alcoholismo deben explorarse as cuestións relacionadas co axente, o ambiente de consumo, o individuo vítima e a súa contorna social e familiar».

Canta maior frecuencia de consumo, maior gradación da bebida e máis nova sexa o individuo que consome alcol, maior será a deterioración orgánica e psíquica e a intensidade da dependencia. Cando o grao de dependencia do paciente é alto e o consumo de alcol excesivo, requírense pautas terapéuticas máis estruturadas e complicadas. En cada comunidade autónoma española este tratamento leva a cabo de diferente maneira. Nalgunhas comunidades, mediante ONGs, noutras a través de centros de atención ao drogodependente, de unidades de saúde mental ou doutros servizos sanitarios.

TRES FASES

ImgImagen: Ahmet Sen
Tres son os pasos necesarios para deixar o alcol: a desintoxicación, a deshabituación e a rehabilitación, explicou Gómez Arnaiz. A primeira fase de desintoxicación debe ser tutelada polo sistema sanitario, xa que durante este proceso débese superar a temida síndrome de abstinencia ao alcol, o mono dos alcohólicos ou delirium tremens, que ten riscos importantes; no 30% dos casos pode conducir á morte, explicou. Precisamente, o AUDIT, que serve para detectar aos bebedores de risco, tamén é útil para saber que pacientes teñen un maior grao de dependencia ao alcol e precisan maior apoio durante a desintoxicación.

Os casos menos graves pódense tratar desde a atención primaria, por parte de médicos que saiban tratar ben o alcoholismo, pero os máis graves poden requirir hospitalización. A fase de deshabituación é difícil de pasar. E nela poden desempeñar un papel moi importante, tanto o apoio de psiquiatras e psicólogos, como dos grupos de autoaxuda. Un dos máis populares é o de Alcohólicos Anónimos, que conta con máis de 96.000 grupos en 151 países de todo o mundo que axudaron a manterse sobrios por centos de miles de persoas.

Pero tamén hai outros como a Asociación de Exalcohólicos Españois ou a Federación de Alcohólicos Rehabilitados de España . E, finalmente, a fase de rehabilitación consistiría en axudar á persoa alcohólica, unha vez desintoxicada e deshabituada, a atopar un traballo, reincorporarse á vida social e normalizar a súa vida. Os traballadores sociais serían os profesionais que lle axudarían a conseguilo.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións