Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Estado vexetativo persistente

As persoas en estado vexetativo manteñen os actos reflexos primarios e as funcións autónomas, pero non teñen a capacidade de resposta de comportamento

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 28deXuñode2006

Que diferenzas existen entre un estado vexetal ou vexetativo e o de conciencia mínima? Onde sitúan as neurociencias a fronteira entre a morte cerebral e a parca das parcas? Datos científicos recentes alimentan un debate centenario sobre a eutanasia e a dignidade do morrer. O eixo das discusións céntrase na reversibilidad.

Ao profesor James Bernat, catedrático de neurología na Universidade Darmouth de Hanover, Nova Hampshire, repélelle oir falar dos individuos con estado vexetativo persistente (EVP) como ‘vexetais’. «Trátase dun termo que inventamos nós os neurólogos, pero que acabamos desterrando do glosario da especialidade. O enfermo é aínda un ser humano, tributario da maior dignidade, e non merece un trato tan peyorativo como o que a palabra vexetal atribúelle».

Falamos de enfermos cunha alteración de conciencia que lles permite abrir os ollos, mirar, sen ser capaces de recoñecer nada nin reaccionar ante moi diversos estímulos. «Manteñen os actos reflexos primordiais, pero viven asentados nunha situación que, vista desde fóra, pode parecer moi angustiante: non experimentar nada». Tecnicamente o cerebro vive; a mente, é outra cousa.

Bernat leva anos investigando o EVP e reclama aos neurólogos que fagan sempre exames concienzudos e reiterados de sensibilidade aos estímulos. «Só podemos diagnosticar un EVP ante a evidencia irrefutable de que o cerebro é incapaz de responder os estímulos». No entanto, o especialista advirte que moitos estados mínimos de conciencia pasan inadvertidos e confúndense facilmente con EVP. «A concreción diagnóstica debe ir avalada, ademais de con un estudo exhaustivo das reaccións, pola causa que motivou o trastorno e o tempo transcorrido desde a perda de conciencia».

Crónico irreversible

Tanto o EVP como estado minimamente consciente poden ser agudos ou crónicos, reversibles e irreversibles. Unha serie de lesións difusas en tálamo, neuronas corticales e sustancia branca son as responsables de tales estados. Por medio de tomografías e probas de resonancia magnética, os neurólogos poden agora distinguir se as áreas da cortiza cerebral secundaria responden os estímulos, ou se o fan só as da cortiza cerebral primaria.

«Hai enfermos con EVP que teñen intactas algunhas funcións corticales de procesamiento da información, aínda sen mostrar a mínima conciencia»

A duración do estado é decisiva para certificar unha reversibilidad ou irreversibilidad. Polo xeral, estados vexetativos de máis dun ano e que tiveron por orixe da lesión un traumatismo considéranse irreversibles; do mesmo xeito que os de 3 meses que tivesen por orixe un infarto cerebral. Para complicar máis as cousas, hai pacientes con EVP que experimentan respostas a determinados estímulos de forma intermitente.Nos casos de estado minimamente consciente recoméndase un tratamento a base de estímulos que poidan desencadear. «Ambos os pacientes son seres moi fráxiles», describe o profesor Bernat, «son capaces de mirarnos aos ollos e facernos crer que van dicir algo; pero nunca ocorre nada».

O caso Schiavo

Foi un caso que conmocionou á opinión pública estadounidense: Terri Schiavo, a muller de Florida cun estado cerebral vexetativo que se debateu durante meses entre a vida e a morte, cuns pais partidarios de mantela con vida, unha ex parella favorable á eutanasia, unha corte suprema proclive a non alongar a súa vida por medios artificiais e un presidente contrario á devandita idea. «Foi un caso paradigmático de EVP con áreas do cerebro danadas ou destruídas, pero con capacidade de abrir e pechar os ollos, mirar e xerar certo tipo de expresións […] Unha tráxica ironía de máxima expresividade con mínima (ou nula) conciencia».

Bernat admite a dificultade de discernir entre vida e morte ante semellante estado, asegura que tanto as neurociencias como o medicamento legal abordan un debate moi aberto nesta cuestión, pero como investigador sente atraído ante a posibilidade de identificar indicadores electrofisiológicos de funcións corticales conservadas neste tipo de pacientes. «Sabemos que hai enfermos con EVP que teñen intactas algunhas funcións corticales de procesamiento da información, aínda sen mostrar a mínima conciencia»
Terri Schiavo faleceu en marzo do 2005, á idade de 41 e tras permanecer 15 anos en estado vexetativo.

EUTANASIA, CON E DE ESPAÑA

Img cortexto
O debate da morte digna non é alleo á opinión pública española. A palabra eutanasia provenie do grego, onde o prefixo euque significa bo e o substantivo thánatos que equivale a matar, suxire o concepto dunha ‘boa morte’. Hai escasas semanas, tras coñecerse o falecemento de Jorge León, un pentapléjico que manifestara en reiteradas ocasións o seu desexo de morrer e cuxas circunstancias de morte se están investigando aínda para determinar se se lle axudou ou non a morrer, a ministra de Sanidade e Consumo, Elena Salgado, afirmou que «nestes momentos o Goberno non ten ningunha intención de realizar ningún tipo de actuación en relación coa eutanasia».

Salgado insistiu en que, desde o inicio da lexislatura, a postura da Administración respecto diso «non cambiou en absoluto», pero que se abordará a cuestión dunha morte digna desde a modificación da regulamentación actual dos coidados paliativos.Neste sentido, lembrou que o Ministerio de Sanidade e Consumo pretende aprobar a final de ano unha serie de estratexias novas para intensificar a posibilidade de que haxa coidados paliativos para todas as persoas que o necesiten, «o que implica que os pacientes poidan ver aliviada a recta final das súas vidas sen dor».

Subliñou a ministra que tanto a Administración como o Sistema Nacional de Saúde «deben ofrecer toda a axuda posible ás persoas que sofren». Con respecto á eutanasia, Salgado manifestou que «trata dun debate que non corresponde ao Goberno». Fronte á postura dalgunhas organizacións a favor da eutanasia que defenden que desconectar a un paciente dun sistema respiratorio é hoxe día un acto lexítimo, Salgado obstó que «non está dentro da legalidade» e emprazou a que todos os españois teñen dereito a unha morte digna «dentro dos supostos contemplados no apartado dos coidados paliativos».

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións