Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Estes son os trastornos do soño máis frecuentes en nenos pola pandemia

A crise sanitaria pola covid-19 provocou un aumento dos cadros de ansiedade nos menores que se traduce en dificultades paira durmir e trastornos do soño

insomnio infantil Imaxe: cottonbro

Os nenos entre 0 e 14 anos no noso país dormen 9,8 horas de media, segundo a Enquisa Nacional de Saúde de España (ENSE 2017). Coa idade, estas horas diminúen: se os máis pequenos descansan pola noite unhas 11, os maiores de 5 anos fano ao redor de 9,3. E non sempre é un soño de calidade. Ás veces, non teñen establecida una rutina paira irse á cama, polo que se dormen a deshoras, non se levantan descansados ou teñen pesadelos. E, por mor da pandemia, estes e outros trastornos do soño acrecentáronse, o que pode afectar ao seu desenvolvemento físico, emocional, cognitivo e social. Contámosche cales son eses problemas que están a afectar ao soño infantil, as súas causas e como tratalos.

Problemas de soño en nenos na pandemia

Antes da pandemia, entre o 20-25 % da poboación infantil xa tiña dificultades paira iniciar ou manter o soño, segundo a Sociedade Española de Neurología (SEN). E a Asociación Española de Pediatría (AEP) elevaba o dato: ao redor dun 30 % dos menores de 5 anos sufría insomnio e 4 de cada 10 adolescentes presentaban una mala calidade do soño.

Con todo, a crise sanitaria da covid-19 tamén alterou o descanso dos máis pequenos. Fíxoo durante o confinamento, pero tamén despois. En febreiro, na enquisa do Centro de Investigacións Sociolóxicas (CIS) centrada na saúde mental dos españois xa se alerta dun cambio nos seus hábitos de soño. Así o refire un 30,4 % dos pais, quen sobre todo confirman que aos seus fillos cústalles durmirse (66,7 %) e dormen pola noite menos que antes (48,6 %). En menor medida recoñecen que teñen pesadelos frecuentes (30,4 %) e que se dormen durante o día (24,6 %).

Que opinan os expertos? Tras os meses de confinamento, os pediatras de Atención Primaria detectaron un aumento de ansiedade dos menores que se traduce en dificultades paira durmir e trastornos do soño, principalmente en nenos e nenas de 7 a 12 anos. Os neurólogos pon nome a eses trastornos:

  • insomnio de inicio, é dicir, a dificultade paira conciliar o soño.
  • parasomnias, principalmente pesadelos e terrores nocturnos. Mentres os pesadelos son un mal soño sobre feitos reais ou inventados que o neno adoita lembrar ao día seguinte, os terrores nocturnos son máis complexos, como apuntan na ‘Guía práctica paira pais sobre trastornos do comportamento de nenos e adolescentes’ do Hospital Infantil Universitario Neno Jesús (Madrid): una ou dúas horas despois de quedarse durmido, o menor berra, grita ou confunde obxectos ou persoas con cousas perigosas, todo iso durmido e poida que até cos ollos abertos e sen acordarse de nada pola mañá.
  • nos máis pequenos (2 a 5 anos), rexeitamento a irse á cama (ou non queren irse á cama sós), espertares nocturnos e regresións do soño (non deixan de espertarse cada pouco tempo).

Causas do insomnio infantil

No confinamento “durmiron menos e mal. Menos, porque se deitaban tarde, e mal, polos pesadelos e porque perderan hábitos de soño. E agora, non se volveu á normalidade do todo e collen peso os problemas conductuales”, comenta Víctor Soto, neuropediatra e coordinador do Grupo de Traballo de Pediatría da Sociedade Española de Soño (SES).

insomnio pantallas
Imaxe: Polina Kovaleva

E é que como aos adultos, tamén coa pandemia os menores senten máis tensións e ansiedade. “Os trastornos do estado de ánimo e de ansiedade que agora vemos en nenos é a verdadeira segunda onda da covid-19. Hai lista de espera nos hospitais pediátricos paira ingresar en psiquiatría”, recoñece o especialista. O medo á covid-19, os nosos comentarios e as noticias da situación, a morte ou a enfermidade de familiares e amigos, non poder ver ou reunirse con eles… xera estes trastornos de saúde mental que tamén repercuten na calidade do soño. “A ansiedade relaciónase con durmir moito peor, sensación de soño non reparador e espertares frecuentes”, detalla.

Así mesmo, a pandemia modificou os nosos hábitos de vida e isto reflíctese no noso descanso e no dos nosos fillos. Perdemos os sincronizadores dos ritmos biolóxicos, eses que marcan ao noso cerebro cando é de noite e hai que durmir e, pola contra, cando é de día e hai que estar esperto (luz, comidas, actividade social e actividade física). “Ao noso corpo quitámoslle as variables circadianas. Metémonos/Metémosnos como nun búnker no que non sabemos cando é de día e de noite. E nos nenos esa dependencia dos sincronizadores é moito maior”, aclara Soto.

Por iso, os trastornos do soño en nenos, como o insomnio nos adolescentes, aumentaron por estes factores:

  • Empeoramento dos hábitos de soño. Durante o confinamento fomos permisivos cos nenos, e esas concesións aínda persisten: deixámoslles ir á cama máis tarde, que se levanten máis tarde, durmimos con eles…
  • Redución da actividade social. Paira evitar contagios, restrinximos ao máximo os nosos contactos e relacións con familiares, amigos… e, por tanto, tamén os nosos fillos víronse afectados por unha menor actividade social durante o día.
  • Diminución da actividade física. Polas restricións ou os nosos medos, moitos pequenos non practican deporte ou outras actividades lúdicas ou físicas como danza ou gozar de parques infantís (polo seu peche) xunto a outros nenos. Queiman menos enerxía e cánsanse dentro de casa, polo que, á hora de durmir, non caen rendidos.
  • Alteración nos hábitos de comida. “Se picotea máis en casa, polo que tampouco están marcados os momentos de almorzo, comida…”, concreta o experto en soño infantil.
  • Aumento do uso de pantallas. Xa na enquisa do CIS, o 37 % dos pais confesaba que os seus fillos levan o teléfono móbil ou a tableta á cama. E é que, na actualidade, segundo Qustodio (plataforma de seguridade e benestar dixital paira familias), case 3 de cada 10 nenos conta con algún tipo de móbil ou computador no seu dormitorio e o 34 % das familias non establece un límite horario no uso destes dispositivos. De feito, un estudo dirixido pola neurofisióloga Marta Moraleda con nenos entre 11 a 18 anos destaca que durante o confinamento o 70 % estivo fronte a pantallas entre 4 e 8 horas ao día. E isto non é nada positivo. “O uso de pantallas pola noite fai que ao noso cerebro chéguelle o sinal de que é aínda de día e, por tanto, segrega menos melatonina, a hormona do soño. Por iso é polo que os nosos nenos teñan problemas de soño”, explica Víctor Soto. Tamén os máis pequenos? “O uso de pantallas hase homogenizado. Non é un problema só de adolescentes. Tamén os nenos de 2 a 5 anos utilizáronas moito”, desvela.

Como tratar estes problemas en nenos

Todo isto fai que 2 de cada 10 nenos reduzan as súas horas de soño, segundo reflicte a enquisa ‘Centennials: o antes e o despois de una xeración marcada polo Covid-19’, realizada por Qustodio a pais e nais con fillos de entre 7 e 15 anos. E menos horas de descanso pola noite non só supón máis soño durante o día.

Se non se tratan a tempo, estes problemas poden afectar o benestar e funcionamento do cerebro dos menores, o que podería derivar en insomnio crónico e cambios de conduta, aumentando a súa irascibilidad, a súa impulsividad e a súa inquietude, como tamén pode alterar a súa capacidade de concentración e aprendizaxe, como sosteñen os pediatras. Até a ONG Save The Children alerta de que uno de cada catro nenos sofre algún episodio de ansiedade ou depresión que ven agravados por unha mala rutina de soño. “Coa ansiedade empeora o soño, pero si mellora o soño, estaremos menos tristes e con menos ansiedade ao longo do día. O soño é un dos mellores tratamentos da ansiedade e a depresión en nenos”, apunta Víctor Soto. Pero, ademais, estes trastornos tamén poden contribuír ao desenvolvemento de problemas de saúde como obesidade, diabetes ou tensión arterial.

insomnio infantil
Imaxe: cottonbro

Como pór freo? O portavoz da SES é rotundo: “Volver aos horarios normalizados”. Segundo as súas indicacións, debemos que remarcar os sincronizadores dos ritmos biolóxicos da seguinte maneira:

  • Marcar o día. Pola mañá, ten que darnos luz solar, debemos almorzar e non picotear; tamén, facer exercicio físico.
  • Marcar a noite. Nos máis pequenos, é importante a desconexión co pasado durante o día: a relaxación antes de durmir cunha nana ou un conto servirá. E a todas as idades, hai que evitar o uso de pantallas, polo menos 30-60 minutos antes de durmir. Paira iso, a habitación debe estar libre de tecnoloxía. Non vale usar o móbil como espertador, nin cargalo nese dormitorio. Se hai adicción a pantallas, haberá que consultalo cun psicólogo. E tamén é recomendable pór un filtro azul a móbiles e tabletas paira axudar á secreción de melatonina.

Pondo en práctica estas medidas, a maioría dos problemas soluciónase, comenta Víctor Soto. E si non ocorre así ou custa polas en marcha, aconsella consultar ao pediatra.

Son recomendables os suplementos de melatonina paira nenos e adolescentes?

Aínda que en España é un suplemento alimenticio non subvencionado, é un fármaco, e como tal debe indicalo un sanitario. “E non vale paira calquera neno que dorme mal. Hai que saber que dose dar e en que momento. Por iso debe verse co pediatra. Ademais, hai que ter claro que o insomnio é un síntoma, e hai que ver por que o ten”, sinala Soto. E outros hipnóticos? “A benzodiazepinas ou relaxantes musculares non van solucionar o problema e creará seguramente una dependencia, se non se usa ben”, advirte sobre o risco dos somníferos nos adolescentes.

Bos hábitos de soño

Paira instaurar bos hábitos do soño, desde a Sociedade Española de Neurología achegan estoutros consellos paira menores de 12 anos:

  • Horario fixo paira durmir e espertarse. O idóneo, deitarse antes das 21:00 horas.
  • Sesta? Con horario apropiado paira cada idade e sen excederse.
  • Rutina constante e positiva paira a hora de durmir como, por exemplo: cepillarse os dentes, cantar una canción de boas noites ou ler algún conto curto.
  • O dormitorio debe ser un lugar agradable paira durmir: fresco, escuro e silencioso.
  • Sempre sós? É importante animar a que os nenos se durman de forma independente.
  • Evitar que realicen comidas pesadas ou exercicio cando se achegue a hora de durmir.
  • Non tomar cafeína nin chocolate.
  • Tentar que os nenos teñan un horario diario regular, incluído o das comidas.

Que facer ante insomnio, pesadelos e terrores nocturnos

Ante o insomnio, na guía do Hospital Neno Jesús engaden máis recomendacións:

  • Dille que a cama é paira durmir, non paira ler, nin ver a televisión nin paira xogar a videoxogos.
  • Evita que se deite nervioso por algunha película, lectura ou discusión.
  • Prohibe que tome bebidas estimulantes, como as enerxéticas ou colas pola tarde e noite.
  • Consulta si observas que a miúdo se dorme en clase ou chega tarde ao colexio, diminúe o seu rendemento escolar ou ten cambios de conduta.

Cos pesadelos, ademais, sinalan que se teña en conta o seguinte:

  • Evita películas ou lectura de libros excitantes.
  • Escóitalle e tranquilízalle tras o pesadelo.
  • A súa cama debe ser cómoda e acolledora. Pode deitarse co seu xoguete preferido e ter una lámpada de noite.

Ante os terrores nocturnos, non hai que facer nada. Pero si son moi frecuentes e á mesma hora, a guía apunta que pode ser eficaz espertarlle uns minutos antes e manterlle esperto cinco minutos, durante unha semana.

Etiquetas:

insomnio-gl soño

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións