Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Psicoloxía e saúde mental

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Facer o duelo en tempos de coronavirus: un enorme desafío persoal

A pandemia impediu que os familiares e amigos velen aos falecidos e acompañen aos seus seres queridos. A despedida, en moitos casos, pode ser traumática

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Domingo, 12deAbrilde2020

Os falecidos en España pola COVID-19 cóntanse por miles. Tras a declaración do estado de alarma, moitas familias non puideron despedirse dos seus familiares, amigos e seres queridos. Só permítese que tres asistentes acudan aos enterros ou cremaciones das vítimas nunhas cerimonias que teñen unha duración máxima de dez minutos. Non é fácil, nin no terreo psicolóxico nin no emocional, afrontar o falecemento dun familiar nunhas circunstancias tan especiais como as que nos atopamos sen despedirnos. Hoxe día, máis que nunca, os expertos buscan respostas a esta brutal dor que a humanidade está a sentir.

As persoas necesitamos pechar procesos para lograr a estabilidade emocional. Levamos centos de anos realizando uns rituais de despedida cando falece un ser querido: velalo e enterralo ou incineralo. Con estes pasos, pechamos psicoloxicamente o primeiro impacto emocional que nos provoca a morte e entramos no tempo do duelo. “Nas circunstancias actuais, este proceso de equilibrio non pode levar a cabo e provoca que a intensa dor tras a perda prolónguese moito máis no tempo, provocando no doente moitas máis dificultades para iniciar un duelo normalizado”, afirma o psicólogo Vicente Prieto, director técnico da área Clínica do Centro de Psicoloxía Áraba Reyes e autor do libro ‘A soidade do coidador’.

Cales son as fases do duelo

A psiquiatra suíza Elizabeth Kübler-Ross describiu, no ano 1969, no seu libro ‘Sobre a morte e os moribundos’, o cinco fases do duelo polas que todo ser humano atravesa ao producirse a perda dun ser querido ao final dunha enfermidade: a negación, a ira, a negociación, a depresión e a aceptación. Pero non sempre todos os seres humanos fan este percorrido nos seus duelos. Isto depende en gran medida do modo e maneira na que se produce o falecemento do ser querido.

“Esta pandemia vai ser traumática”, avisa o doutor José Antonio Gallastegui, psicólogo especialista en psicoloxía clínica do servizo de psiquiatría do Hospital Clínico San Carlos, de Madrid. “O ser humano caracterízase por buscar sentido ao que ocorre ao seu ao redor. Cando coñecemos as razóns do que ocorre sentimos alivio e unha certa paz interior por moi duro que sexa o que ocorrese. Con todo, nesta pandemia presinto que imos ter a moitos miles de persoas instauradas permanentemente na ira, na rabia, encabuxadas coa vida, sentíndose mal consigo mesmas e coa súa contorna porque resulta enormemente difícil explicar ou razoar todo o que está a ocorrer ao noso ao redor”, confesa.

Outros expertos afirman que ver desaparecer a figura do ser querido sen acompañamento e sen ritual que lle honre é unha das cousas máis crueis que nos poidan pasar. Para afrontalo é necesario recorrer aos recursos con que cada un conte, tanto físicos como cognitivos, emocionais, relacionais e espirituais. “É a hora da interioridade e da comunicación desde o corazón sen abrazos físicos. É a hora da palabra, para que esta poida recoller o que normalmente preferimos vehicular a través do contacto físico. É a hora da creatividade: teremos moitos sentimentos de soidade, abatemento, indignación, impotencia e rabia. É necesario buscar o modo de socializar con quen a un lle vinga ben para non morrer de pena. Cultivar o recordo positivo, refugar os malos pensamentos catastróficos, utilizar fotos, coidar a oración… son camiños para afrontar o drama”, propón José Carlos Bermejo Higuera, director do Centro Asistencial e de Humanización da Saúde San Camilo de Tres Cantos (Madrid) e coautor da obra ‘O duelo. Luces na escuridade’.

Atención ao desgaste psicolóxico e emocional

tristeza mujer ventana

Se antes do falecemento a persoa estivo ingresada no hospital, debemos ter en conta que os días de ingreso serían moi duros tamén para os seres queridos, dado que non poderían estar a acompañar ao seu familiar. Do mesmo xeito, a frecuencia coa que terían información sobre o seu estado sería menor que a desexada pola situación especial na que nos atopamos. “Por este motivo, os seres queridos xa senten impotencia, frustración, rabia, medo, ansiedade, incerteza… Se, finalmente, o familiar falece, súmanse outros estados emocionais como a tristeza, a pena, e mesmo pode aparecer sentimento de culpa”, afirma a psicóloga Pilar Conde, directora técnica de Clínicas Orixe.

A estas tristes circunstancias engádense a incerteza e o confinamento, que non podemos estar co resto da familia e amigos para canalizar emocións e desafogarnos, polo que se incrementa a dor e o sufrimento pola perda. Necesitamos contacto físico, expresar as emocións coas persoas que nos unen lazos afectivos, sentirnos acompañados e escoitados, para iniciar o duelo.

“O impacto emocional é moi intenso, prolóngase máis no tempo provocando reaccións importantes de tristeza infinita, de rabia pola percepción de inxustiza, choros espontáneos, sensación de vivilo en soidade por non rodearse de familiares e amigos, apatía. Se non ventilamos ben estas emocións, pode provocar un duelo complicado e en moitos casos unha intervención psicolóxica”, conclúe Vicente Prieto.

Por estas razóns, ademais de ser creativos á hora de buscar consolo, como suxería Bermejo Higuera, e de pedir axuda profesional durante estes días en caso de necesitalo, quizá poida ser útil planificar unha despedida póstuma, cando sexa posible reunirse e acubillarse na calidez dos abrazos.

Etiquetas:

coronavirus duelo

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións