Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Garrapatas: que enfermidades poden transmitir ás persoas

En España existen 35 especies de garrapatas, un ácaro capaz de transmitir diferentes enfermidades bacterianas, víricas ou parasitarias

Img garrapatas enfermedades hd Imaxe: Pixabay

As garrapatas son perigosas para os cans, pero tamén poden selo para os humanos. Destes artrópodos hematófagos da clase dos ácaros (“e non insectos“, como lembra o entomólogo Miguel Anxo Miranda) hai 35 especies distintas en España. Unha delas é a típica que ataca aos cans, a Rhipicephalus sanguineus, un parásito que de cando en cando se alimenta do sangue de persoas, pois “non somos a súa hospedador preferente”, sinala este experto do Grupo de Investigación en Zooloxía Aplicada e da Conservación da Universidade das Illas Baleares (UIB). A continuación, explicamos cales atacan ás persoas, como o fan e que enfermidades poden transmitir.

Garrapatas: que son e como atacan aos humanos

As persoas non somos o hóspede favorito deste ser diminuto (de menos dun centímetro) de cor escura, marrón ou avermellado ou gris e con oito patas, que nin voa, nin salta. “As garrapatas agárranse ao que poden. As persoas non somos máis que un hóspede accidental pois teñen máis apetencia por outros animais”, recoñece o zoólogo. Pero no verán, coa calor, cando se atopan máis activas, pómosllo moi fácil para rubir polas nosas pernas e acomodarse en pliegues da pel (axilas, ínguas, tras os xeonllos, etc.) ou no coiro cabeludo, onde poden ser difíciles de advertir, xa que non adoitan ocasionar molestias. E é que imos con menos roupa e, por tanto, con máis zonas expostas ás súas picaduras.

Xa enganchadas na nosa pel é sinxelo recoñecelas: son duras ao tacto coa parte posterior redondeada, que pode inflarse moito se están alimentadas, e a parte anterior téñena metida na pel, polo que só vemos o seu oito patitas, pero non a cabeza. Aliméntanse durante 7-8 días (poden aumentar de peso ata 500 veces neste tempo), ata madurar os ovos, e soltaranse para facer a posta no chan, onde ao pouco tempo morrerán. Por iso é polo que as garrapatas non se contaxien de persoa a persoa.

Que enfermidades transmiten as garrapatas

Algúns tipos de garrapatas actúan como vectores de diferentes enfermidades bacterianas, víricas ou parasitarias que poden afectar as persoas. Das máis de 50 afeccións que se calcula que transmiten, en España as máis frecuentes son a febre botonosa mediterránea, a enfermidade de Lyme, a febre recorrente endémica e a Debonel/Tibola. Outras menos habituais son a tularemia (febre dos coellos), anaplasmosis ou a babesiosis. A incidencia destas enfermidades non se coñece con exactitude, pero no caso das máis comúns, é baixa: a febre botonosa estímase en 0,36 casos por 100.000 habitantes/ ano, e para a enfermidade de Lyme, en 0,25 casos/100.000 habitantes/ ano.

Rosa Taberner, dermatóloga no Hospital Son Llàtzer de Palma de Mallorca e membro da Academia Española de Dermatoloxía e Venereología, sinala que “o diagnóstico adoita ser sinxelo, ante unha enfermidade compatible e se contamos co antecedente de picadura por garrapata. O difícil é cando ao paciente non lle consta ou non lembra esa picadura. O diagnóstico pode complicarse, sobre todo en enfermidades que poden ser crónicas, como o Lyme”.

  • ? Febre botonosa mediterránea. De orixe bacteriano (Rickettsia conorii). É típica a presenza da chamada “mancha negra” na zona da picadura. Os seus síntomas aparecen tras un período de incubación que oscila entre 4 e 21 días: febre alta, malestar e dor articular, ademais dun exantema que pode afectar a todo o corpo, pero sobre todo en palmas e plantas. Os casos máis graves poden ter outras complicacións, como pneumonía, hepatite ou meninxite e, mesmo, alteracións da coagulación. A taxa de mortalidade é do 0,3 %.
  • ? Enfermidade de Lyme. Esta enfermidade multisistémica orixínase pola bacteria Borrelia burgdorferi, que transmite a garrapata Ixodes ricinus, localizada sobre todo no norte do noso país. Entre 1 e 15 días despois da picadura, apréciase unha lesión cutánea moi característica chamada eritema migratorio: unha lesión vermella que se vai estendendo en periferia e aclarando polo centro. Posteriormente, “nunha fase precoz predomina a clínica neurológica e cardíaca, pero, tras un período non moi ben definido, pode presentarse unha fase tardía con complicacións articulares, neurológicas e cutáneas, que poden ser moi complicadas de diagnosticar“, apunta Taberner.
  • ? Debonel/Tibola. É o acrónimo de Dermacentor-borne-necrosis-erythema-lymphadenopathy e de tick-borne-lymphadenopathy . É un “caso curioso”, porque se converteu nunha das enfermidades transmitidas por garrapatas máis frecuentes en nenos e sobre todo durante os meses fríos, que é cando está activo o vector (a garrapata Dermacentor marginatus). A ela gústalle a nosa cabeza -en máis do 90 % a picadura prodúcese no coiro cabeludo-, onde, tras adquirir un aspecto exudativo, aparece unha escara e prodúcese un aumento dos ganglios linfáticos rexionais. Pode tardar en curar, mesmo con tratamento adecuado, e é habitual que nesa zona o pelo non creza outra vez.
  • ? Febre hemorrágica de Crimea-Congo (FHCC). É “a máis temible de todas”, confesa a dermatóloga, pois pode contaxiarse de persoa a persoa a través de fluídos ou por vía respiratoria e pode acabar en falecemento nun 2-30 % dos casos, segundo o Ministeriode Sanidade . Tras a picadura, non xorden os primeiros síntomas ata pasados entre 3 e 7 días. Comeza súbitamente con febre alta (39-40 ºC), dor de cabeza, dores musculares e articulares, enrojecimiento de face, pescozo ou tórax, conjuntivitis, para despois aparecer hematomas pequenos (petequias) en pel e mucosas e sangrados. Nos casos máis graves pódese producir unha redución do nivel de conciencia. En 2016 declaráronse dous casos no noso país desta enfermidade vírica transmitida por garrapatas do xénero Hyalomma, en 2018 un home morreu en Ávila por mor da febre Crimea-Congo tras sufrir a picadura dunha garrapata, e en 2020 detectouse un novo caso, en Salamanca.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións