Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Gasto sanitario: canto custa a obesidade infantil en España?

O sistema público de saúde gástase ao ano uns 2.500 millóns de euros en tratar a obesidade e as súas enfermidades asociadas. É posible reducir estes custos se se inviste en prevención?

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 01deXuñode2021
gasto sanitario obesidad infantil en España Imaxe: Getty Images

Os españois pagamos 265 euros de impostos ao ano paira tratar os problemas de saúde xerados pola obesidade e o sobrepeso, segundo datos da OCDE (Organización paira a Cooperación e o Desenvolvemento Económicos). Un custo paira os nosos petos que seguirá crecendo se non se reducen as alarmantes cifras de obesidade infantil. Segundo o último informe Aladino, o 40 % dos menores de entre seis e nove anos teñen una acumulación excesiva de graxa no seu corpo que lles pode provocar patoloxías graves normalmente asociadas a adultos, como a hipertensión, a diabetes ou enfermidades cardiovasculares. Repasamos canto custa tratar estas patoloxías relacionadas co exceso de peso e que pode facer o sistema sanitario paira paliar esta “pandemia”.

“A obesidade infantil é un dos problemas de saúde pública máis graves do século XXI”, sentencia a Organización Mundial da Saúde (OMS). Desta epidemia non se salva ningún país (tampouco España) e cada vez vai a peor. Segundo o último estudo Aladino, este problema afecta ao 40 % dos nenos e as nenas de entre seis e nove anos. Algo que, tarde ou cedo, pódelles provocar patoloxías graves normalmente asociadas a adultos como a diabetes de tipo 2, enfermidades cardiovasculares e mesmo algúns tipos de cancro. Todas elas, di a OMS, son prevenibles si atállase a súa orixe.

En España, o gasto público destinado ao tratamento desta enfermidade e as patoloxías asociadas ascende a 2.500 millóns de euros, segundo o ‘Libro Branco: Custos sociais e económicos da obesidade e as súas patoloxías’. E vai en aumento: a Asociación Europea paira o Estudo da Obesidade (EASO) estima que, en 2030, a obesidade suporá un gasto de 3.081 millóns de euros anuais paira os españois.

Sen dietistas-nutricionistas en Atención Primaria

O gran problema é que en materia de prevención fallan cuestións estruturais. En opinión de Nancy Babio, vicepresidenta da Sociedade Española de Dietética e Nutrición, “a administración non ha dimensionado realmente o grave problema que supón a prevalencia da obesidade infantil”. Por isto, seguen faltando medidas fundamentais.

Por exemplo, seguimos sen contar con dietistas-nutricionistas na Atención Primaria, una figura que os expertos consideran fundamental paira reducir o problema. Segundo o Consello Xeral de Colexios Oficiais de Dietistas- Nutricionistas (CGCODN), incorporar a estes profesionais en Atención Primaria pode aforrar ao sistema de saúde de 5,8 a 105 euros en tratamentos posteriores por cada euro investido. Paira o pediatra José Serrano, membro da Asociación Española de Pediatría (AEP), os dietistas-nutricionistas deberían ter as súas consultas “porta con porta” coas dos pediatras nos centros de saúde paira traballar man a man cada día. Ademais, falta educación nutricional tanto paira os nenos como paira os adultos.

As asociacións do sector sanitario fan campañas constantes e chamamentos a mellorar a situación da Atención Primaria paira non só poder atender os problemas derivados da obesidade infantil, senón atallala de raíz a través de políticas de prevención. En 2013, por exemplo, o Colexio de Médicos de Bizkaia puxo en marcha una campaña formativa paira educar aos menores, pero sobre todo aos pais, sobre a importancia dunha boa alimentación e os perigos que leva non seguila. Outro caso similar é o das farmacias coruñesas, que en 2017 lanzaron a súa propia campaña de prevención da obesidade infantil.

Estratexias que, paira expertos como o pediatra José Serrano, sempre suman: “Este tipo de accións son un gran de area máis, aínda que serían máis desexables máis medidas lexisladoras de gran calado”. Babio coincide en que as administracións públicas “deben ser o eixo central. Se imos por aí vai ser moi difícil abordalo”.

Obesidade: o gasto dos tratamentos

A obesidade repercute nas arcas públicas e nos petos de todos os cidadáns. De feito, supón un enorme custo ao país. Segundo o informe da OCDE ‘A pesada carga da obesidade‘, publicado a finais de 2019, a obesidade e o sobrepeso representan o 9,7 % do total do gasto en saúde en España, o que supón que 265 euros dos impostos de cada cidadán están destinados a estes tratamentos. Todo isto tradúcese en que o sobrepeso reduce o PIB español nun 2,9 %. Isto é moito máis que a media dos países da OCDE, que destinan una partida do 8,4 % do gasto sanitario a este problema e cuxo custo en impostos individuais sitúase en 181,60 euros por persoa ao ano.

A pregunta inevitable é a que se destina todo este diñeiro que nos custa a obesidade. E cando toca responder, os ministerios que se encargan de todo aquilo relacionado con este asunto pásanse a pelota mutuamente. “Este tema lévao Consumo”, respóndennos desde Sanidade. “Esta cuestión debería ir dirixida ao Ministerio de Sanidade”, asegúrannos desde Consumo. A falta de resposta oficial por parte das institucións gobernamentais, o informe da OCDE dá algunhas pistas de como se divide este diñeiro. De media o sobrepeso é responsable:

  • do 70 % de todos os custos de tratamentos de diabetes.
  • do 23 % do que custa curar enfermidades cardiovasculares.
  • e do 9 % do custo dos tratamentos de cancro.

A prevención da obesidade é a solución?

España conta coa estratexia NAVES (paira a Nutrición, Actividade Física e Prevención da Obesidade). O Ministerio de Consumo e a Axencia Española de Seguridade Alimentaria e Nutrición (AESAN) tamén lanzaron, en novembro do pasado ano, a campaña ‘Pon máis heroes no teu pratoe chea a túa vida de superpoderes, coa que pretendía fomentar una alimentación saudable entre os menores. Todo un despregamento de vídeos, carteis, filtros paira as redes sociais e una páxina web con xogo incluído na que os máis pequenos poden aprender que alimentos non son saudables e os que si.

campaña contra obesidad heores en tu plato
Imaxe: AESAN

Esta campaña non é a primeira —e supomos que tampouco a última—. Como se pode observar no histórico das campañas publicitarias do Ministerio de Consumo, hai outros exemplos como Esperta e almorza! (de 2006 e 2007), coa que se perseguía inculcar a importancia dun almorzo saudable e da práctica frecuente de actividade física.

Pero si hai una medida que aplauden os expertos é, sen dúbida, o aumento dos impostos sobre os refrescos que pretende levar a cabo o Goberno —en Cataluña xa se fai desde 2017—. “Sabemos que o consumo de bebidas azucaradas é un dos motivos da obesidade infantil. Limitalas a través de políticas nutricionais é una gran iniciativa”, asegura Babio.

As comunidades autónomas tamén xestionan e teñen a capacidade de desenvolver os seus propios plans sanitarios, e tamén desenvolven as súas metodoloxías de acción contra a obesidade. Por citar algunhas:

  • O goberno do País Vasco ha desenvolvido un programa de iniciativas paira una alimentación saudable encamiñado a reducir nun 20 % a inxesta de sal e azucres libres en 1.000 días.
  • Andalucía conta cun Plan Integral de Obesidade Infantil, que se centra na formación e na detección precoz.
  • A Comunidade de Madrid ten InfaSEN, que promove una dieta saudable e fai fincapé na importancia do descanso e a actividade física.
  • Cataluña implementó en 2019 un plan piloto co que pretendía atallar o problema nas comunidades máis desfavorecidas.

Outros exemplos son o do Departamento de Saúde do País Vasco, que conta coa estratexia de prevención SAN, a través da cal promove un maior consumo de froitas e verduras, máis tempo de actividade física e menos horas diante das pantallas. “O sedentarismo é outra das causas asociadas á obesidade e hai estudos que mostran una asociación positiva entre ver máis de dúas horas ao día a televisión e o aumento do sobrepeso. Por tanto, é outro factor de risco sobre o que se teñen que facer estratexias”, indica a vicepresidenta da Sociedade Española de Dietética e Nutrición.

Cataluña, ademais de ser pioneira en España co imposto ás bebidas azucaradas, tamén ten a súa estratexia, na que se pon o acento nas familias con menos recursos e cóntase con expertos en exercicio e en psicoloxía paira crear mensaxes efectivas que cheguen aos nenos. Algo importante, xa que, segundo o estudo Aladino, a prevalencia da obesidade infantil é maior nas rendas baixas. “É necesario ter isto en conta paira desenvolver calquera medida, xa sexa de prevención ou de tratamento”, engade Babio.

Desde 2013, a Xunta de Galicia ten o seu plan Xermola, a través do que levan a cabo controles de nutrición saudable nas escolas, dáse información a través da asistencia sanitaria e promóvese a actividade física entre os menores.

Como reducir estes gastos en obesidade

Todos os expertos coinciden que todas estas campañas son insuficientes paira atallar o problema da obesidade. Paira a OCDE é necesario implementar un paquete de políticas que inclúa unha etiquetaxe que especifique se un alimento saudable ou non, a prescrición médica de actividade e o fomento de programas de benestar. Segundo os seus cálculos, isto podería supor un aforro de 32 millóns de euros ao ano en custos sanitarios. Di tamén que lograr una redución calórica do 20 % nos alimentos con alto contido en azucre, sal, calorías e graxas saturadas podería previr 472.000 enfermidades non transmisibles nos próximos 30 anos e aforrar 169 millóns de euros ao ano en custos sanitarios.

A Organización Mundial da Saúde apela directamente aos políticos: “Paira frear a epidemia de obesidade infantil é necesario un compromiso político sostido e a colaboración de moitas partes interesadas, tanto públicas como privadas. Os gobernos, os asociados internacionais, a sociedade civil, as organizacións non gobernamentais e o sector privado teñen un papel fundamental na creación de contornas saudables e de condicións de asequibilidad e accesibilidade de opcións dietéticas mellores paira os nenos e os adolescentes”. De feito, en 2019, pediu prohibir o exceso de azucre nos alimentos paira bebés e que non se publicitasen comidas e bebidas doces paira este sector da poboación.

Dentro do seu marco de estratexia, a OMS levou a cabo entre 2013 e 2020 un plan de acción mundial paira a prevención e control de enfermidades non transmisibles. Ou o que é o mesmo, una estratexia global paira abordar as enfermidades prevenibles e crónicas que derivan da epidemia da obesidade infantil. Ademais, conta cunha comisión destinada unicamente a acabar con este problema.

Para acceder a máis contidos, consulta a revista impresa.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións