Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Hemocromatosis: como pode afectar ao teu organismo o exceso de ferro

O exceso de ferro no sangue ten perigosas consecuencias paira a saúde, xa que pode afectar de gravidade a órganos como o fígado, os riles ou o corazón

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Sábado, 30deXaneirode2021

O ferro é un mineral necesario paira o bo funcionamento do organismo, pero o exceso desta sustancia ten perigosas consecuencias paira a saúde humana, xa que pode afectar de gravidade a órganos como o fígado, os riles ou o corazón. É o que ocorre aos pacientes con hemocromatosis, una enfermidade habitualmente hereditaria que se manifesta a partir dos 50 anos, sobre todo en homes, e que esixe un tratamento médico rigoroso mediante flebotomías. Aínda que esta doenza non pode controlarse a través da alimentación, os dietistas recomendan seguir una dieta rica en froitas e verduras, e baixa en ferro. A continuación contámosche máis sobre todo iso.

Que é a hemocromatosis?

O termo hemocromatosis refírese a un grupo de patoloxías provocadas polo exceso de ferro no organismo. Cando isto ocorre, o ferro xera radicais libres, una sustancia química moi perigosa que lesiona de gravidade as moléculas coas que interacciona.

  • Esta acumulación de ferro pode deberse a unha mutación puntual nun xene denominado HFE, que causa una disregulación na absorción intestinal do mineral. É o que ocorre coa hemocromatosis hereditaria, una enfermidade xenética que afecta a homes que superan os 50 anos e, en menor medida, a mulleres e persoas novas.
  • Mentres, a hemocromatosis adquirida ou secundaria afecta a pacientes que sofren de anemia crónica. Neste caso, o exceso de ferro no organismo procede dunha acumulación paulatina debido a un número elevado de transfusións sanguíneas. As hemocromatosis adquiridas diagnostícanse en mozas con anemias graves de orixe xenética que requiren transfusión, así como en persoas maiores con anemias crónicas adquiridas.

Cales son os principais síntomas da hemocromatosis?

Durante a fase inicial (e reversible) da enfermidade, os síntomas son moi imprecisos: cansazo, fatiga, somnolencia, dor abdominal ou articular…

“Cando o paciente realmente presenta signos de hemocromatosis é cando os órganos vitais sofren déficits funcionais por destrución tisular secundaria a oxidación e fibrosis por ferro. Entón maniféstanse os síntomas propios da cirrosis, diabetes, destrución articular (artrite e artrose, fundamentalmente), insuficiencia cardíaca, impotencia…”, explica o presidente da Asociación Española de Hemocromatosis, o doutor Albert Altés.

A enfermidade tamén pode causar problemas na coagulación do sangue, retención de auga no abdome (ascitis), hemorraxias dixestivas, alteración do nivel de conciencia e a desaparición da menstruación nas mulleres.  Nos casos máis graves, a morte adoita sobrevir por complicacións derivadas de cirrosis hepática e cancro de fígado.

Como se detecta e diagnostica?

A hemocromatosis só pode detectarse a través de probas serológicas e xenéticas, moi sinxelas e bastante baratas. “O problema é que ao paciente só pódeselle diagnosticar por casualidade durante a fase precoz, ou de forma dirixida cando é sintomático. Por desgraza, cando a enfermidade diagnostícase nesta segunda fase xa é demasiado tarde”, advirte Altés.

Na súa opinión, a mellor estratexia paira controlar esta doenza desde o primeiro minuto pasaría por engadir o test da hemocromatosis na proba do talón que se realiza aos nenos recentemente nados. “Desta maneira poderiamos controlar ao 100 % dos pacientes dunha das enfermidades xenéticas máis prevalentes no mundo occidental”, engade. En España, una de cada 1.000 persoas ten un risco elevado de padecer esta alteración.

Tratamento da hemocromatosis

No caso da hemocromatosis hereditaria, trátase aos pacientes con flebotomías , un procedemento que consiste en extraer ao redor de medio litro de sangue á semana até conseguir eliminar a sobrecarga de ferro. Un paciente recentemente diagnosticado de hemocromatosis pode estar até dous anos realizando flebotomías semanais. O habitual é que as flebotomías iníciense cando a concentración de ferritina supera os 300 microgramos/litro en homes (200 microgramos/litro en mulleres). O tratamento mantense ata que a ferritina descende por baixo dos 50 microgramos/litro.

Por norma xeral, contrólase o nivel de hemoglobina cada catro ou seis extraccións (paira evitar que o paciente sufra anemia). Cando consegue reducir os seus niveis de ferro, practicaránselle flebotomías cada tres ou catro meses durante toda a súa vida. Nestes momentos, existe un ensaio clínico no que se estuda si un fármaco pode controlar a enfermidade, cuns resultados moi esperanzadores.

No caso de hemocromatosis secundaria ou adquirida, debe recorrerse sempre ao uso de quelantes do ferro (axentes farmacolóxicos capaces de fixarse ao ferro dos tecidos e eliminalo a través dos ouriños ou as feces) mediante unha terapia con deferoxamina . Este fármaco pódese administrar por vía intramuscular e subcutánea lenta. Outro novo tratamento por vía oral, autorizado recentemente en España, é o Deferasirox, sempre baixo a supervisión de médicos especializados.

Recomendacións na alimentación

Pódese controlar a hemocromatosis a través da alimentación? O doutor Albert Altés é tallante: rotundamente, non. “Cada día absorbemos un miligramo de ferro a través da nosa dieta. Con moita dieta extenuante quizá absorberiamos 0.7 mg, polo que conseguiriamos reducir moi pouco a absorción de ferro e, desde logo, non rebaixariamos os depósitos nin nun miligramo. A clave do control da hemocromatosis non é a dieta, senón un bo tratamento con flebotomías”, argumenta o especialista.

No entanto, si existen recomendacións dietéticas que convén ter en conta, tal e como sosteñen algúns dietistas-nutricionistas. Son as seguintes:

  • Seguir una dieta rica en froitas e verduras, con baixo contido en vitamina C.
  • Prescindir do alcol.
  • Limitar o consumo de alimentos ricos en ferro (carne vermella, peixes, mariscos, vísceras, froitos secos como pistachos, pipas e piñones).
  • Aumentar a inxesta de fibra (uns 40 gramos diarios).
  • Consumir alimentos ricos en fitatos (legumes, cereais integrais…), os oxalatos (espinacas, acelgas, leituga…), o magnesio, os taninos, o té negro e o té verde.
  • A vitamina E, grazas á súa poder antioxidante, pode reducir a actividade de radicais libres.
  • Se non existe insuficiencia hepática ou renal avanzada, pode seguirse una dieta hiperproteica a base de produtos lácteos como o leite, o queixo ou de proteínas animais como a clara de ovo. Esta dieta contén calcio e proteínas e é escasa en ferro.
  • Fuxir dos alimentos enriquecidos ou fortificados en ferro.
  • Freo ao azucre, a todo tipo de doces e produtos azucarados.
  • Inxerir alimentos que axudan ao fígado. Os vexetais con toque amargo como escarola, endibias, cardo, achicoria, boldo ou cardo mariano son particularmente indicados en caso de niveis de ferro altos.

Etiquetas:

hierro-gl

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións