Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Hepatite C

Tatuaxe e o Piercing, novas canles de transmisión dunha enfermidade que afecta a 800.000 españois
Por miren 20 de Marzo de 2003

Dous de cada dez españois son portadores do virus da hepatite C. Dos 800.000 afectados una gran parte non tomou conciencia da situación debido a que non presentan síntomas na maioría dos casos. Modas como a tatuaxe e o piercing son una fonte de infección e crean un grupo de risco que elevará nun futuro non moi afastado o número de afectados pola hepatite C.

Síntomas e diagnóstico

O virus da Hepatite C (VHC) transmítese sobre todo a través do sangue, ataca ao fígado e provoca que este se inflame e que realice de forma anómala as súas funcións. O diagnóstico da enfermidade realízase a través dunha análise de sangue e pode aparecer a través de revisións rutineiras efectuadas polos médicos de atención primaria ou con motivo dunha doazón de sangue, segundo os expertos.

Un dos principais problemas que presenta esta enfermidade é a súa complexidade paira ser detectada. A maioría das persoas con hepatites C son asintomáticas, é dicir, non presentan ningún síntoma da enfermidade aínda que a padezan. No caso de que estes aparecesen convén saber varían en función da persoa, aínda que os máis específicos son os seguintes:

  • Oscurecimiento dos ouriños
  • Excrementos de cor clara
  • Coloración amarela en ollos e pel
  • Cansazo
  • Malestar xeral
  • Febre

O máis recomendable é realizarse unha análise rutineira de sangue e – en caso de observar un aumento de nivel nun marcador hepático como as transaminasas – solicitar o test específico paira virus C. Una vez constatado que se é portador do virus, o paso seguinte é determinar si permaneceu máis de 6 meses no noso organismo.

A través deste dato pódese saber si a enfermidade preséntase de forma crónica, así como o grao de lesión producido no fígado. O método habitual baséase nunha biopsia hepática, práctica na que o médico extrae un pequeno fragmento de fígado que se estuda en busca de signos de dano hepático.

Tras o diagnóstico, o paciente debe ser informado de forma clara e precisa do estado da súa enfermidade e dos posibles tratamentos aconsellados por un médico especialista. O obxectivo é evitar a aparición de posibles problemas psicolóxicos como a depresión ou ansiedade.

Respecto da evolución da enfermidade en pacientes infectados polo virus da Hepatite C, as investigacións indican que a hepatite por virus C evoluciona á forma de hepatite crónica nun 80% dos casos. No estadio de hepatite crónica, caracterizada por escasa ou nula sintomatología, o paciente pode permanecer décadas sen problemas. Un 20% deses casos acaban en cirrosis en 15-20 anos, e un 4% desenvolve cancro de fígado.

Grupos de risco

O principal medio de transmisión da hepatite C ten lugar a través do contacto co sangue doutra persoa infectada. Na actualidade, a posibilidade de infectarse con este virus, a través de una transfusión ou polo transplante dun órgano, é practicamente imposible grazas á esterilización e ao emprego de materiais desechables en clínicas e hospitais.

Os grupos con maior risco a contraer a enfermidade son os seguintes:

  • Os portadores de tatuaxes e/ou piercings (facerse unha tatuaxe ou una perforación en algures do corpo con instrumental non esterilizado).

  • Os adictos a drogas por vía intravenosa (compartir agullas paira inxectarse drogas).

  • O persoal sanitario que pode contraer a hepatite C ao manipular material e utensilios médicos contaminados.

  • Os fillos de nais portadoras do virus da hepatite C. Transmítese a enfermidade en 1 de cada 1.000 casos.

Non se pode deixar de mencionar que segundo os expertos o virus pódese contraer de forma accidental, “existe unha porcentaxe de casos nos que a forma de adquisición do virus non quedou ben definida”, explican.

Algúns consellos útiles paira protexerse da hepatite C son os seguintes:

  • Si vaise a tatuar ou perforar o corpo, asegúrese de que iso se faga con instrumental esterilizado.
  • Usar luvas en caso de entrar en contacto co sangue doutra persoa.
  • Non usar o cepillo de dentes, follas de afeitar ou calquera outro utensilio que puidese conter restos de sangue.
  • Non compartir agullas paira inxectarse drogas ou medicamentos.
  • Respecto dos hábitos sexuais, a transmisión de virus en parellas heterosexuais estables é moi escasa, en calquera caso recoméndase o uso de preservativo durante a menstruación en mulleres infectadas. En risco en parellas homosexuais masculinas teñen maior risco de infección. A presenza do virus da SIDA aumenta a probabilidade de contaxio do virus da hepatite C.

    Tratamento

    A hepatite C se combate cun único tratamento chamado interferón, antivírico que pode combinarse cunha sustancia denominada ribavirina e aplícase en forma de inxección.

    O obxectivo é facer desaparecer o virus e evitar así a progresión da lesión hepática. Obtén un éxito total nun 20% dos casos e no resto prodúcense baixadas transitorias no nivel de virus C, ou non se obtén ningún resultado positivo.

    Trátase dun tratamento que produce serios efectos secundarios como dores musculares, febre ou cadros gripais e que require controis periódicos paira valorar a súa eficacia.

    Co tempo, a hepatite C pode causar grandes danos ao fígado de forma que a única solución pase polo transplante doutro fígado mediante cirurxía. En España, o 60% dos transplantes que se realizan son de fígado, producidos na súa maioría por dexeneracións hepáticas que teñen a súa orixe no virus da hepatite C.

    Segundo fontes do Organismo Nacional do Transplante, en 2001 realizáronse 1.165 transplantes hepáticos. O transplante de fígado é un procedemento consolidado que só se ve freado por unha falta endémica de doantes.

    Convivir coa hepatite C

    A Asociación de Enfermos de Hepatites C (AEHC), con sede en Valencia, editou o libro “Aprender a vivir coa Hepatite C,” onde se recollen una serie de recomendacións paira as persoas que padezan a enfermidade ou teñan na súa contorna próxima a alguén que a padece.

    Entre os principais consellos a ter en conta figuran os seguintes:

    • O paciente non debe alterar de forma substancial os seus costumes nin tipo de vida. Trátase dunha enfermidade que aínda sendo crónica, polo xeral non presenta signos claros da súa existencia, é moi lenta na súa progresión e de difícil contaxio excepto por vía sanguínea.

    • Seguir una dieta normal absténdose de beber alcol, pois favorece a progresión da lesión.

    • Pódese desenvolver a actividade física, laboral e deportiva habitual na fase crónica da enfermidade. Convén comunicar a súa situación ao persoal sanitario si vaise a efectuar una intervención cirúrxica de calquera tipo.

    • Poden tomarse a maioría de fármacos sen restricións, previa consulta co seu médico. Os pacientes con cirrosis deben evitar o consumo de sedantes e antiinflamatorios.

    • O embarazo non supón un risco engadido paira a muller con hepatite crónica tipo C. A transmisión nai-fillo é infrecuente pero pode darse antes e durante o parto.

    • Acudir aos controis que lle indique o seu médico especialista.

    • Non compartir útiles de aseo persoal, nin outros obxectos que poidan haberse contaminado con sangue (cepillo de dentes, follas ou maquinillas de afeitar, cortauñas, etc).

    Rexeitamento social

    “O enfermo chega á Asociación moi angustiado e pensa que ten una enfermidade rápida e mortal” segundo Ana Montilla, psicóloga da Asociación de Enfermos de Hepatites C. Nun primeiro momento, a máxima preocupación paira o enfermo é coñecer si pode contaxiar á súa familia. Despois cuéstionase todo o relacionado coa calidade de vida que lle espera e, por último, pregúntase si existe un tratamento.

    O traballo que se realiza en AEHC consiste en estudar cada caso e dar tratamento individual, familiar e con grupos de autoaxuda co fin de desdramatizar a situación. “Recibir información sobre a enfermidade quítalles a angustia e céntralles en levar controis periódicos e una vida sa, que é o importante” matiza Montilla. O enfermo non só debe enfrontarse á súa enfermidade, senón a todo un estigma de rexeitamento social que por descoñecemento ou medo tamén sofren quen rodean ao enfermo e a sociedade en xeral.

    A consideración da hepatite C como una enfermidade infecto-contaxiosa a nivel médico e legal provoca que o afectado non poida exporse asumir a patoloxía e manifestar publicamente que padece a enfermidade.

    Por outra banda, a preocupación daqueles que sofren a enfermidade está máis que xustificada porque ten consecuencias como as que se enumeran a continuación:

  • Problemas paira contratar una hipoteca cunha entidade bancaria no caso de que teñan un coñecemento explícito de que o solicitante padece a enfermidade.
  • Imposibilidade de contratar un seguro médico privado.
  • Negativa á consideración como posible pai adoptante.
  • Imposibilidade de ser doante paira inseminación artificial.
  • Non aceptación de candidatura a certas oposicións públicas.
  • Imposibilidade de realizar viaxes de lecer subvencionados, como a balnearios, etc.

    O gran rexeitamento social existente fai que este chegue con facilidade ao ámbito laboral xerando multitude de casos de marxinación por parte de compañeiros e a incomprensión ante as baixas por enfermidade ou simplemente o despedimento por parte dos empresarios.

    Tatuaxes e percings, graves focos de risco

    O pasado ano un comité de expertos en hepatites C reuniuse en Barcelona paira dar forma á primeiro macro-estudo sobre os custos e prevención da hepatite C. O comité científico reunido chegou a unha serie de conclusións entre as que propuxo denunciar prácticas como a tatuaxe e o piercing, por ser una fonte de infección en potencia. O perigo é tal que chegou a crear un novo grupo de risco que elevará nun futuro non moi afastado o número de afectados pola hepatite C.

    Ante esta problemática, diversas institucións públicas comezaron a tomar medidas. Una das pioneiras foi a Generalitat Catalá, que promulgou en xaneiro de 2001 un decreto no que se obrigaba aos establecementos de tatuaxe e anillado, entre outras medidas, a esterilizar en autoclave o instrumental empregado e refugar as tintas sobrantes non utilizadas en cada tatuaxe, pois estas son tamén un foco probado de infección do virus.Desde a Asociación de Tatuadores e Anilladores Profesionais (ATAP) asúmese o problema. “Nós tentamos que todos os tatuadores cumpran a normativa. O medico da Asociación visita os estudos de tatuaxe e comproba a súa situación hixiénica. Nun primeiro momento infórmaselle e advirte que se non cumpre a lexislación podemos tomar medidas contra el”. A Asociación defende a idea de que a maior parte do seu público só esta preocupado por dúas variables: o prezo e a dor. Nunca pola hixiene. Agora ben, “todos os nosos asociados fixeron una forte investimento en hixiene e creen que a mellor propaganda é a boca a boca e a información. Esa é a nosa batalla”, explica o portavoz da ATAP, Jordi Mateu.

    Outro dos aspectos que xerou máis polémica foi a chamada de atención por parte dos expertos respecto da detección do virus da Hepatite C. Os científicos consideran que o proceso de detección do virus é sinxelo: mediante unha análise de sangue específico que laboratorios clínicos realizan de maneira privada por 30 euros é posible determinar quen está infectado.

    Os expertos consideran que a natureza do problema reside no descoñecemento que existe nas administracións sanitarias, tanto a nivel nacional como autonómico, sobre a importancia e o impacto real que ten actualmente a hepatite C en España, onde se estima en 800.000 o número de afectados declarados, e nunha cifra similar os enfermos sen diagnosticar. O grupo de científicos declarou que a conclusión á que chegaran era que “os recursos dispoñibles nestes momentos son insuficientes”.