Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Investigación médica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Herdeiros de Cajal

No centenario do Premio Nobel a Santiago Ramón Cajal, a ciencia é capaz de visualizar o cerebro en funcionamento e asocialo a funcións físicas e emocionais

  • Autor: Por

  • Data de publicación: Xoves, 25deMaiode2006

Parece claro que o século XXI será o do florecimiento das neurociencias. Que finalmente sexa así vai deberse do cerebro dun investigador español que, en contra das ideas imperantes na súa época, sentou as bases da neurociencia moderna. Hai cen anos Santiago Ramón e Cajal recibiu o premio Nobel de Medicamento polos seus descubrimentos sobre o sistema nervioso central. Descubrimentos cargados dunha forte dose de intuición porque mirando a través dun sinxelo microscopio e observando simplemente estruturas, elaborou teorías sobre o funcionamento do cerebro que só puideron ser confirmadas experimentalmente grazas á chegada do microscopio electrónico nos anos 50, cando facía xa vinte que o científico falecera.

Enchendo ocos

/imgs/2006/10/cajal4.jpg«O que diferenciou a Ramón [Santiago] e Cajal dos demais científicos é que vía as cousas doutra maneira e interpretábaas de forma distinta», asegura Javier de Felipe, investigador do Instituto Cajal (CSIC) en Madrid e autor de numerosos escritos sobre a obra do Nobel. E o que é aínda máis sorprendente: cen anos despois os seus achados e as súas teorías seguen estando vixentes e sendo una referencia paira os seus herdeiros científicos. Algo particularmente rechamante si tense en conta o rápido que caduca a ciencia.

Se os neurocientíficos permíteno, a achega fundamental de Cajal poderíase resumir dunha forma sinxela como o descubrimento dun oco. Pero iso si, un oco onde se cociñan procesos que van desde a pura supervivencia até a creación da máis sublime obra de arte ou do máis complexo dos teoremas matemáticos. «Ti es os teus sinapsis, elas son quen ti es», escribía Joseph LeDoux, investigador da Universidade de Nova York. Sinapsis é o nome que anos máis tarde se asignou ao espazo que existe entre dúas neuronas, o mencionado oco.

Até a irrupción do investigador español no panorama científico mundial críase que as neuronas estaban unidas unhas a outras formando una especie de malla ou de retícula. Cando en 1889 Cajal presentou ante os seus colegas as súas observacións e a idea de que eran células independentes, creáronse dous grupos rivais: os defensores da teoría reticular e os que apoiaban a teoría neuronal. As achegas de Cajal abriron una porta con vistas a un universo de posibilidades. Os seus herdeiros científicos lanzáronse a través dela armados de avances tecnolóxicos que lles permitiron penetrarse en terreos que só eran una fantasía paira o seu predecesor. Neurocientíficos de todo o mundo, entre eles un bo número de españois, converteron en realidade o que podería ser o soño de Cajal.

Cajal describiu por vez primeira que as neuronas son células independentes e predixo a actual teoría neuronalCajal vía as estruturas nerviosas empregando o método de tinción descuberto polo seu compañeiro de Nobel, Camillo Golgi. «Agora facemos inxeccións intracelulares con sustancias fluorescentes, utilizamos anticorpos e outras técnicas avanzadas coas que logramos ver as conexións», explica De Felipe.

A pesar do rudimentario do seu método comparado cos actuais, Cajal descubriu un elemento moi sutil e á vez clave: as espiñas dendríticas. Elas son o sitio no que se suman as conexións sinápticas. Cada espiña recibe una sinapsis. As células piramidales son aparentemente idénticas en todas as especies, pero a súa microanatomía é moi distinta. No ser humano estas neuronas teñen moitas máis espiñas e son de maior tamaño que no rato. «Considérase que están asociadas á aprendizaxe e á memoria», conta de Felipe.

Cada mes publícase un traballo sobre espiñas e Cajal faise máis relevante porque non só descubriu as espiñas, senón que lles puxo nome e este traduciuse ao inglés. «Agora até somos capaces de ver que as espiñas se moven», asegura De Felipe.

Coa capacidade predictiva do Nobel non fose estraño que dixese que as espiñas se movían, pero non o fixo. Con todo, si que o adiviñou no caso do cono de crecemento neural. Trátase dunha estrutura que guía a migración das neuronas durante o desenvolvemento desde o lugar no que nacen até a zona na que desempeñarán a súa función.

Cajal é o primeiro que describe un cono de crecemento e aínda que o fai en preparacións estáticas, afirma que se move e di que é una estrutura especializada en recoñecer sinais químicos. «Todo iso extraído dunha preparación de fai máis de cen anos é bastante espectacular», explica Óscar Marín, investigador do Instituto de Neurociencias de Alacante. «Nós seguimos tentando traducir esa idea de Cajal en feitos». E o feito máis relevante saído do laboratorio de Marín é precisamente o achado do primeiro xene máis claramente asociado coa susceptibilidad á esquizofrenia.

Paxinación dentro deste contido


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións