Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Hierro, entre pouco e demasiado

O ferro é unha parte esencial da hemoglobina que garante o transporte de osíxeno a través do sangue

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 03deXaneirode2006

Aínda que está presente tanto en tecidos vexetais como animais, o déficit de ferro ou anemia é común en todo o mundo. Os síntomas de redución nas reservas de ferro son o cansazo, certa dificultade para respirar, dor de cabeza, irritabilidad, unha perda de peso ou mesmo vertixe. O malo é que un exceso de ferro pode ser aínda máis prexudicial.

O corpo humano almacena sempre algo de ferro para substituír o que se perda, pero unha diminución continuada deste elemento ou un déficit dietético poden carrexar a aparición de anemia. Dáse a circunstancia de que o ferro de orixe vexetal é máis difícil de absorber que o de orixe animal, polo que os vexetarianos presentan sempre un risco de anemia maior. Doutro xeito, se se mestura algo de carne magra, peixe ou carne de aves con legumes ou vexetais de folla escura, pode mellorar ata tres veces a absorción de ferro de vexetal. Sábese que os alimentos ricos en vitamina C aumentan a absorción de ferro, mentres que o té negro, por exemplo, contén sustancias que se fixan ao ferro e impiden a súa asimilación por parte do organismo. As necesidades diarias de ferro son da orde dos 10 a 12 mg/día, requirindo un 50% adicional as mulleres e os homes deportistas e ata o dobre as mulleres deportistas (20-25 mg/día).

A quelar, que algo queda

Un encontro do European Iron Club, celebrado hai escasos meses en Barcelona, concluíu ante a opinión pública que a quelación do ferro é necesaria para axudar aos pacientes con talasemia, drepanocitosis, síndromes mielodisplásicos e outras anemias que reciben transfusións con regularidade. Ana María Villegas, do Servizo de Hematología e Hemoterapia do Hospital Clínico San Carlos de Madrid, lembrou nunha reunión coa prensa, organizada por Novartis, que a sobrecarga de ferro pode levar graves consecuencias para a saúde, «xa que este mineral elimínase mal do organismo e, como consecuencia, acumúlase en diferentes tecidos como o fígado (producindo fibrosis e cirrosis hepática), o páncreas (causando diabetes) ou o corazón (dando lugar a miocardiopatías).

Na quelación adminístrase un axente farmacolóxico capaz de fixarse ao ferro dos tecidos e eliminalo

Clinicamente distínguense dous tipos de sobrecarga de ferro: unha primaria e outra secundaria. A sobrecarga de ferro primaria obedece sempre a unha enfermidade congénita ou hereditaria como, por exemplo, a hemocromatosis (o defecto dunha proteína sáldase cun acúmulo do mineral). Na secundaria, a anemia dun paciente require a longo prazo de transfusións de sangue e, como o organismo non conta cun mecanismo para excretar ferro de forma fisiológica, este vai acumulándose nos órganos a medida que se avanza nas transfusións. Os pacientes con hemocromatosis poden beneficiarse das flebotomías, pero para os pacientes con sobrecarga de ferro secundaria a única solución é a quelación. Na quelación adminístrase un axente farmacolóxico capaz de fixarse ao ferro dos tecidos e eliminalo a través dos ouriños ou as feces.

Mellorando o tratamento

Neste momento, o axente quelante máis empregado é a desferoxamina, con dúas ou tres administracións diarias por vía subcutánea. Trátase dun remedio eficaz pero mal tolerado por unha porcentaxe nada despreciable de pacientes. Os ensaios clínicos demostran que os pacientes con talasemia que optaron por un tratamento de deferoxamina ben levado melloran tanto a supervivencia como a calidade de vida; no entanto, os datos de cumprimento desta prescrición distan de ser bos.

Con motivo da reunión de Barcelona, o European Iron Club informou da presentación de novo axente quelante, o deferasirox, recentemente recoñecido pola Comisión Europea. Trátase do primeiro quelante do ferro administrado por vía oral e, segundo Villegas, «deferasirox, a diferenza da desferoxamina, absórbese polo tubo dixestivo e permanece moito máis tempo no plasma. O seu aclaramiento é lento, co cal os pacientes unicamente requiren unha dose diaria en forma de solución bebible».

PROTECCIÓN NEUROTÓXICA

Img parkinson1

A acumulación de ferro no cerebro asóciase en ocasións coa produción de especies reactivas de osíxeno (radicais libres como o anión peróxido) e considérase parte dun proceso de envellecemento normal que afecta, sobre todo, aos ganglios basales. Os estudos de cerebros post mortem extraídos de pacientes con enfermidade de Parkinson revelan a presenza de ferro elevado na substantia nigra dos corpos de Lewy. A morte selectiva da célula nesta rexión de cerebro asóciase coa tensión oxidativo, que pode ser exacerbado pola presenza de ferro de exceso e a modo de catalizante.

Os niveis de ferro poden verse alterados por dúas mutacións xenéticas nas que a ferritina perde afinidade. Datos recentes avalan que cando os niveis de ferro da sustancia negra son altos, a redución no ferro reactivo por medios xenéticos ou farmacolóxicos parece protexer contra neurotóxicos como a MPTP (derivado meperidínico), suxerindo que a quelación de ferro pode ser unha terapia efectiva para a prevención e o tratamento da enfermidade.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións