Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Investigación médica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Illamento social e saúde mental

A interacción social na infancia é fundamental para un desenvolvemento mental saudable e, ademais, prevén o comportamento antisocial na etapa adulta

Img aislamiento infancia list Imaxe: umut korkmaz

A interacción co medio externo desde que nace unha persoa é esencial para un correcto desenvolvemento. Sufrir illamento social na infancia pode provocar certos trastornos mentais ao alcanzar a adultez. Neste artigo explícase a importancia de evitar a incomunicación na infancia para favorecer un desenvolvemento mental saudable, pero tamén na vellez, xa que ten consecuencias perniciosas na deterioración cognitiva.

Img aislamiento infancia art
Imaxe: umut korkmaz

Os problemas cognitivos e de comportamento na idade adulta producidos pola incomunicación en idades temperás poderían deberse a unha diminución da produción da mielina do sistema nervioso, segundo un estudo -en ratos- da Harvard Medical School en Boston (EE.UU.), publicado na revista ‘Science’. Este descubrimento é moi importante, posto que a mielina, cuxa función é illar as fibras nerviosas e permitir a condución rápida e eficaz dos impulsos nerviosos, está relacionada con enfermidades como a esquizofrenia.

Así, sufrir illamento durante os primeiros anos de vida (mesmo durante as primeiras horas) podería supor chegar á idade adulta con disfuncións cognitivas e de comportamento, e con alteracións na materia branca do cerebro. A pesar de que esta teoría xa era coñecida, ata o momento ningún traballo constatara como xorden por primeira vez estas complicacións. Os especialistas esperan que estes resultados axuden a explicar trastornos neuropsiquiátricos e a mellorar os seus diagnósticos temperáns.

Apego na infancia para evitar trastornos mentais

O illamento social ten consecuencias negativas en todas as idades, de feito, é un problema grave e habitual na vellez

As consecuencias do illamento social no sistema nervioso central teñen un factor determinante: o tempo. Segundo os científicos, hai un período crítico no que se produce a formación normal da mielina da cortiza prefrontal. Este tempo é esencial, para a que a función cognitiva e a social sexan normais no adulto, e dáse, máis ou menos, ao tres semanas despois do nacemento. Se neste tempo non se adquire a experiencia social adecuada, retardarase a inserción social.

A explicación está na mielina: se non madura, os animais que están nun ambiente social enriquecido compórtanse coma se estivesen illados. É dicir, que o problema non se resolve coa reinserción nunha contorna social.

No campo da investigación animal estudáronse de forma repetidas formas de illamento social en primates non humanos. Os traballos máis coñecidos son os de Harry Harlow, quen entre 1957 e 1963 realizou unha controvertida e coñecida serie de experimentos sobre a separación maternal e o illamento social. Nela constatouse a importancia da prestación de coidados e compañía no desenvolvemento social e cognitivo do individuo.
Nas súas táboas de illamento social, a incomunicación total (non se permitía o desenvolvemento de vínculo nin co coidador nin cos seus iguais) provocaba que os primates se abrazasen a si mesmos, que falasen sós, un medo extremo ou a incapacidade para a copulación. Segundo investigacións relacionadas, se este illamento alóngase durante máis de seis meses, a recuperación xa non é posible.

Previr o comportamento antisocial

Conscientes da importancia da interacción social dos nenos para un desenvolvemento mental saudable, investigadores da Universidade de Granada implementaron en 2010 un programa de intervención, dirixido a nenos de tres anos, que permite previr o comportamento antisocial cando sexan adultos. O plan, denominado “Aprender a Convivir”, posibilitou, no seu primeiro ano de aplicación, que un 90% dos nenos participantes interaccionase máis cos seus iguais, e que un 86% mellorase en factores como a ansiedade/depresión, queixas somáticas, timidez, reactividad emocional ou illamento social.

O estudo, que pretende abarcar cinco anos, aínda está en marcha e tenta coñecer os efectos do adestramento en competencia social, desde a infancia temperá, na redución de problemas de conduta. Os primeiros resultados foron moi positivos e os científicos xa reclaman a necesidade de introducir no currículo de educación infantil o ensino de contidos socioemocionales, ademais dos académicos.

Illamento social na vellez

O illamento social ten consecuencias negativas en todas as idades, non só nos primeiros anos de vida. De feito, é un problema grave e habitual na vellez. En xeral, moitos anciáns senten falta de compañía, afecto e apoio, que se agrava pola carencia de relacións sociais de calidade. A falta de interaccións sociais aumenta o retroceso mental e inmunitario durante a vellez, a pesar de manter unha vida social normal durante as etapas vitais anteriores.

Os estudos da Organización Mundial da Saúde (OMS) indican que as persoas viúvas mostran menores índices de saúde física e mental que o resto da poboación da mesma idade. Ademais, son as mulleres son as que presentan maior incidencia, dada a súa maior esperanza de vida.

A mediados de 2010, a Universidade de Granada e o Instituto de Maiores e Servizos Sociais (IMSERSO) crearon a “Escala de Soidade Social Este II”, un instrumento para analizar, entre outras cuestións habituais na terceira idade (como a adaptación ás novas tecnoloxías), a soidade social. Esta, segundo os creadores, provoca un sentimento de marxinalidade, illamento e aburrimento. Tamén neste traballo destacouse a maior presenza de mulleres que senten soas, pero por outro motivo: polo rol que esta xeración desempeñou ao longo da súa vida, xa que deixan de sentirse elemento protector das súas familias e pasan a ser as protexidas.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións