Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Impacto da contaminación na saúde

Altos niveis de polución relaciónanse cun aumento da mortalidade por infartos, cardiopatía isquémica ou ictus

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Domingo, 06deMarzode2011

Os anciáns e as persoas con enfermidades do corazón e respiratorias son algúns dos grupos de poboación máis vulnerables fronte á polución do aire urbano. As alarmas que saltaron polo aumento dos niveis de contaminación nas dúas maiores urbes españolas, Madrid e Barcelona, están plenamente xustificadas, segundo os expertos, xa que cada vez máis estudos científicos confirman que as partículas contaminantes son un factor máis de risco para a saúde. Os expertos advirten de que o costume de saír a pasear, pedalear ou realizar calquera outro exercicio intenso nos días claros, de bo tempo e sen que sopre o vento, se se practica nas inmediacións das vías de maior densidade de tráfico, pode ser máis nocivo que beneficioso para a saúde.

Img smog1

Varios días do mes de febreiro saltaron as alarmas pola elevada contaminación do aire rexistrada nas dúas maiores cidades españolas, Madrid e Barcelona. O causante foi un anticiclón que, sumado á falta de vento, favoreceu que as partículas contaminantes concéntrense e estanquen na atmosfera de ambas as localidades, en lugar de dispersarse. É un fenómeno que só ocorre algúns días ao ano, durante os cales os concellos piden aos organismos responsables do tráfico que obriguen a reducir a velocidade dos vehículos, xa que este é o principal responsable da sucidade do aire.

Pero, é preocupante para a saúde este fenómeno? Estiveron xustificadas as chamadas de atención dirixidas á poboación e a protexer a determinados grupos vulnerables? A resposta dos profesionais do medicamento é, de forma rotunda, afirmativa. “Os niveis altos de polución asócianse a un aumento da mortalidade global, en xeral, e da cardiovascular, en particular, segundo constatouse a través de estudos epidemiolóxicos, aínda que non de ensaios clínicos, que permitisen a un grupo respirar aire contaminado e a outro, aire limpo. Pero hai moitos estudos sobre iso”, explica José A. Barrabés, presidente da Sección de Cardiopatía Isquémica e Unidades Coronarias da Sociedade Española de Cardiología (SEC) e cardiólogo do Hospital Vall d’Hebrón, de Barcelona.

Segundo datos do SEC, en España rexístranse cada ano 16.000 falecementos ligados á contaminación. Estímase que, se en cidades do tamaño de Madrid e Barcelona diminuísese aos niveis que se aconsellan en todo o mundo (entre 25 e 30 microgramos de partículas nocivas por metro cúbico, segundo a Organización Mundial da Saúde), as súas consecuencias anuais reduciríanse de forma notable: en 3.500 mortes e 1.800 ingresos hospitalarios.

Persoas vulnerables

Ante índices elevados de contaminantes na atmosfera, algúns grupos son máis vulnerables que outros, teñen máis posibilidades de sufrir un empeoramento das súas doenzas e, mesmo, un episodio mortal. Este é o caso das persoas maiores e, sobre todo, de quen xa teñen unha patoloxía previa, como unha enfermidade cardiovascular (cando xa sufriron un infarto ou se someteron a unha cirurxía das arterias coronarias), diabetes ou unha enfermidade respiratoria, como a bronquite crónica, a asma ou a enfermidade pulmonar obstructiva crónica (coñecida como EPOC), explica Barrabés.

Os bebés, desde o punto de vista cardiovascular, non teñen risco ante a contaminación, aínda que si hai unha predisposición a enfermidades atópicas e á asma -frecuente na primeira infancia- e é posible que se descompensen.

Efectos do aire contaminado

Unhas das partículas máis perigosas proceden das emisións dos tubos de escape dos coches con motores diésel

As investigacións que asocian a contaminación do aire con diversos problemas de saúde non só relevaron que grupos de poboación son os máis vulnerables, senón tamén cales son os efectos das partículas contaminantes sobre o organismo. Para iso, leváronse a cabo diversos estudos experimentais, en modelos animais e en persoas voluntarias sas, en quen se ha visto que o fume procedente da combustión (os hidrocarburos) resulta nocivo para moitas partes e funcións do corpo.

As partículas contaminantes empeoran a función do endotelio (capa de células que recubre a parede interior dos vasos sanguíneos) e aumentan a capacidade de vasodilatación das arterias; incrementan a propiedade de coagulación do sangue, así como a actividade das plaquetas (que participan na coagulación); activan marcadores inflamatorios, tamén asociados á actividade das plaquetas e a súa agresión ao endotelio, que favorece a trombosis (formación de trombos) ou a rotura das placas de colesterol; e, a longo prazo, comprobouse que a exposición a estas partículas contribúe á progresión das lesións típicas da arterioesclerosis. Todos estes efectos da contaminación provocan deterio da saúde cardiovascular e poden conducir ao infarto agudo de miocardio (IAM).

Medidas de protección

Nos días en que a polución do aire é máis acusada nas grandes cidades, convén aplicar as medidas de protección que difunden e convidan a seguir as autoridades públicas e sanitarias. Non son obrigatorias, pero si de sentido común e xustificadas. A principal medida é evitar, no posible, respirar moito fume. Para iso, aconséllase non pasear nin realizar exercicio intenso en rúas e vías de moito tráfico rodado, así como en zonas próximas.

Os grupos máis fráxiles fronte á polución deben seguir esta recomendación de maneira especial. “Cando se fai exercicio intenso, e isto ocórrelle a calquera persoa, se hiperventila, aumenta en exceso a frecuencia e a intensidade das respiracións e inhálanse moitas partículas sucias. Débense evitar as zonas contaminadas das grandes vías de tráfico. É mellor non pasear por unha rolda de circunvalación”, expón Barrabés.

Á marxe dos días de maior polución, nas cidades o aire persiste contaminado. En xeral, nos días claros, de bo tempo e sen que sopre o vento, o costume de pedalear pola cidade, facer jogging, camiñar a paso rápido ou calquera outro exercicio intenso, se se practica nas inmediacións das vías de maior densidade de tráfico, pode ser máis nocivo que beneficioso para a saúde. O desexable sería poder realizar todas estas actividades físicas nunha contorna máis natural, advirte Barrabés.

O uso de máscaras por parte dalgunhas persoas para non inhalar o aire contaminado non é unha medida acertada, a xuízo deste experto. “As máscaras non son útiles. O tipo de partículas contaminantes ás cales facemos referencia non se filtran coas máscaras convencionais porque son moi pequenas. Para que funcionen, teríanse que adquirir máscaras ultrafiltrantes, de profesionais. As que se venden non son efectivas, non protexen”, aclara.

No entanto, sinala que “a contaminación do aire é un risco cardiovascular máis, aínda que pequeno. Non por saír á rúa as persoas máis vulnerables van ter un infarto. Outros factores de risco clásicos, como fumar, son máis perigosos que a polución”.

POLUCIÓN E MORTALIDADE CARDIOVASCULAR

Nos últimos anos desenvolvéronse cada vez máis estudos científicos que mostran a estreita relación entre a contaminación e os seus efectos nocivos para a saúde. Un exemplo diso é un traballo que a relacionou cunha progresión máis acelerada da arterioesclerosis, un proceso de perda da elasticidade das arterias e de aumento do espesor das súas paredes internas, o que pode conducir ao IAM. As arterias dos habitantes de zonas próximas a unha autoestrada ou unha estrada moi transitada deterióranse o dobre de rápido que as das persoas residentes noutras zonas con menos polución.

As arterias de quen viven preto dunha estrada moi transitada deterióranse o dobre de rápidoO grosor das súas arterias carótidas aumenta en 5,5 micrómetros máis por ano, segundo esta investigación realizada por expertos do Centro de Investigación en Epidemiología Ambiental (CREAL), de Barcelona, de Suíza e da Universidade do Sur de California. As partículas especialmente nocivas para o organismo son as chamadas PM 2,5, é dicir, cun diámetro inferior a 2,5 micras.

Un estudo realizado por investigadores do Hospital Clínico de Valladolid, o Hospital Doutor Peset de Valencia, o Hospital A Princesa e o Instituto de Saúde Carlos III, ambos en Madrid, relacionounas cun aumento da mortalidade de enfermidades cardiovasculares, como os infartos, a cardiopatía isquémica ou os ictus. Estas partículas tan perigosas para a saúde humana proceden das emisións dos tubos de escape dos coches e saen, en maior proporción, dos motores diésel. Reducir a presenza destas partículas nas grandes cidades é unha necesidade imperiosa, segundo despréndese deste estudo, publicado en ‘Science of the Total Environment’.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións