Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Implantes cocleares

Un dispositivo que permite recuperar gran parte da audición aos xordos
Por nuria 15 de Febreiro de 2005

Máis de 80.000 afectados por xordeira severa no mundo poden ouvir grazas aos implantes cocleares. Só en España o número de implantados supera os 3.500, hai 34 centros da sanidade pública e 4 privados que efectúan esta operación, repartidos en todas as comunidades autónomas, salvo Cantabria, A Rioxa, Ceuta e Melilla. O número de operacións de implante coclear é de 500 anuais, e as listas de espera en moitos centros son interminables. A través de una sinxela intervención cirúrxica que dura menos de tres horas, moitos xordos de nacemento ou que perdan a audición despois, poden chegar a recuperar gran parte da súa capacidade auditiva con estes dispositivos. Con todo, a Sociedade Española de Otorrinolaringología denuncia a baixa taxa de implantación no noso país, en torno ao 70%.

Un dispositivo diferente ao audífono

Que é? O implante coclear é un dispositivo electrónico de alta tecnoloxía deseñado paira axudar a recuperar a capacidade auditiva das persoas xordas de nacemento ou que perderon totalmente a audición posteriormente, é dicir, paira casos de xordeira profunda bilateral. Implántase cirurxicamente na parte auditiva da cóclea, o oído interno, e é activado por outro dispositivo que se usa fóra do oído mediante un procesador e una bovina transmisora. É una operación sinxela: ingrésase no hospital a noite anterior e realízase mediante anestesia xeral cunha duración de entre dúas e tres horas. A cicatriz da ferida cirúrxica desaparece nun mes. A diferenza do audífono, non modifica o son paira facelo máis claro e forte. A súa función é sortear as partes danadas do sistema auditivo e estimular directamente o nervio auditivo, permitindo ás persoas xordas recibir o son.

Quen poden beneficiarse dun implante coclear? Desde a Asociación de Implantados Cocleares de España, AICE, explican que en principio os implantes cocleares están dispostos paira ser utilizados polas persoas que padecen una xordeira profunda neurosensorial bilateral e nalgúns casos tamén severa, é dicir, cando se danan ou non funcionan as células sensoriais e cando non se obteñen beneficios auditivos con audífonos convencionais. Hai outros tipos de xordeira que se poden corrixir con tratamento médico ou cirúrxico, sen necesidade de utilizar un implante coclear, como as enfermidades que aparecen no oído externo ou o medio. Será o equipo médico dun centro implantador formado por un otorrinolaringólogo e un especialista en deficiencias auditivas, entre outros, o que tras avaliar os resultados das probas otológicas, audiológicas, radiográficas, psicolóxicas e físicas, aconselle ao paciente a opción dun implante coclear.

Como funciona? Manuel Manrique, especialista do Departamento de Otorrinolaringología da Clínica Universitaria de Navarra, explica como funcionan estes dispositivos. “O implante coclear transforma os sinais acústicos en sinais eléctricos que estimulan o nervio auditivo. Despois, este pequeno dispositivo transmite eses sinais ao cerebro a través das fibras nerviosas auditivas. Una vez realizado o implante e transcorrido o período de cicatrización, un especialista, normalmente o audiometrista programador, encárgase de adaptar as partes externas do implante e mediante un computador activa cada un dos electrodos a niveis óptimos de audición. Xa activados, créase no procesador de palabra un programa específico adaptado ao campo auditivo de cada persoa. É una intervención de gran utilidade nalgúns tipos de xordeira, concretamente nos que hai lesión de estruturas encargadas de xerar de forma natural ese estímulo”, aclara. O dispositivo dura toda a vida e está deseñado con materiais biocompatibles que reducen calquera posibilidade de toxicidade.

Rehabilitación. Una vez que se realizou a programación do implante, aproximadamente un mes despois da cirurxía, fíxase o momento paira comezar a rehabilitación auditiva. Os programas rehabilitadores son diferentes segundo a idade, o momento de aparición da xordeira e o centro hospitalario. O equipo médico da Clínica Universitaria de Navarra, especializado en implantes cocleares, explica que esta rehabilitación debe perseguir superar una serie de etapas:

  1. Detección. Baseado en exercicios paira detectar a presenza ou ausencia do son.
  2. Discriminación. Trátase de recoñecer si dous sons ou dúas palabras son iguais ou diferentes.
  3. Identificación. Práctica paira recoñecer palabras e frases sen ningunha axuda.
  4. Comprensión verbal. Céntrase en capacitar ao usuario paira a comprensión dun diálogo.

Prezo. Aproximadamente 24.000 euros en clínicas privadas. Nas públicas a intervención e a rehabilitación están subvencionadas. Una vez que ao paciente realícenlle una serie de probas e catalógueno como apto, procederase á realización do implante.

Programa CUN: paira bebés e nenos

Entre catro e cinco nenos de cada 1.000 sofren algún tipo de perda de audición e un de cada 1.000 padece perda severa ou profunda, de maneira que os audífonos non lles serven. Tanto os otorrinolaringólogos como os audiometristas, cuxa labor se centra en realizar diversas probas de audición que permite aos pacientes escoitar con e sen audífono, subliñan o éxito dos implantes cocleares nos máis pequenos. Neste sentido, o programa desenvolvido pola Clínica Universitaria de Navarra (CUN), no que participaron médicos das redes sanitarias pública e privada de Navarra, é pioneiro en España. Desde que se puxese en marcha en 1999, permitiu a colocación de implantes cocleares a máis de 300 nenos paira corrixir a súa taxa de hipoacusia ou diminución do nivel de audición dunha persoa. O Goberno navarro ha sufragado totalmente o custo do implante colocado aos nenos.

Ignacio Arruti, coordinador dos equipos do Servizo Navarro de Saúde, e Manuel Manrique, responsable deste programa na CUM, explican que a experiencia se basea no estudo da detección precoz da xordeira neonatal. Forman parte de leste estudo especialistas en diversas áreas (logopedas, pediatras e técnicos audiometristas) que coordinan o seu traballo nunha nova experiencia sanitaria que se inicia con análises efectuadas a bebés antes dos 3 meses de vida, a través de una criba de todos os recentemente nacidos mediante probas como as otoemisiones acústicas. Así, un total de 300 nenos incapaces de ouvir sons inferiores a 90 decibeis recibiron nos últimos anos implantes cocleares que substitúen o oído por un sistema de simulación eléctrica do nervio auditivo e deles, un total de 30 tiñan menos de 6 meses. “A implantación coclear en nenos de seis meses garante o desenvolvemento da linguaxe dun neno oínte”, asegura Manrique.

Implantación coclear bilateral

Ademais de intervir en pacientes de menos dun ano, outro dos avances do programa é a implantación coclear bilateral desenvolvida hai dous anos. Esta indicada en perdas de audición profundas que afectan aos dous oídos, a condición de que non haxa malformacións anatómicas. “Ao restaurar a estimulación auditiva a través dos dous oídos lógrase una mellor discriminación en ambiente de ruído, una mellor capacidade de localizar os sons e a estimulación da vía auditiva na súa totalidade. É especialmente útil en nenos paira promover o desenvolvemento completo de todas as vías e centros que compoñen o sistema auditivo”, asegura o especialista da Clínica Universitaria, Manuel Manrique. Nestes momentos, o Goberno navarro exponse a posibilidade de financiar na súa integridade os implantes bilaterais.

Fiabilidade

O doutor Manrique asegura que en bebés que nacen xordos e sometidos a unha operación de implante coclear, a efectividade alcanza o 95% dos casos. “Non necesitan aprender a linguaxe de signos nin ler os beizos”, asevera. En adultos que non naceron xordos pero que debido a un accidente ou enfermidade quedáronse xordos despois, o grao de efectividade é do 85%. “De cada 100 palabras ouven 85 de costas e sen ler os beizos. En doce anos traballando neste campo o erro foi do 0,8%”, testifica o doutor. Nestes casos débese volver intervir cirurxicamente ao paciente paira quitarlle o implante e, tras pescudar a orixe do erro, volver implantarlle outro.

Desde a Asociación de Implantados Cocleares de España, o seu presidente, Joan Zamora, asegura que nunha recente enquisa efectuada entre 227 implantados o resultado é que entre o 44%-49% das persoas operadas había obtido máis ou moito máis do que esperaba, o 10% algo máis do que esperaban e o 30% o que esperaba. En cambio, o 11% obtivera case o que esperaba e só un 4% tiña menos do que esperaba ou non obtivera o resultado desexado.

Os datos completos desta enquisa atópanse no documento da Axencia de Avaliación de Tecnoloxías Sanitarias do Ministerio de Sanidade e Consumo.