Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Infertilidade masculina

Os disruptores endocrinos son un factor fundamental que favorece a diminución da calidade seminal e pon en perigo a capacidade reprodutiva masculina

Plásticos, deterxentes, herbicidas e fungicidas entre outros. Son sustancias químicas que están en relación constante co home e cuxos efectos sobre a saúde pasan desapercibidos. Polo menos, a curto prazo. Porque estas sustancias químicas, artificiais ou naturais poden ser unha das principais causas da diminución da fertilidade masculina nas sociedades desenvolvidas, que segundo os expertos, caeu en picado no último medio século. A importancia dos disruptores endocrinos como factor crave na diminución da calidade seminal é unha das conclusións que se presentaron no Congreso de Espermatología celebrado a semana pasada nel Escorial (Madrid). Na reunión, á que acudiron 350 investigadores especializados en bioloxía da reprodución, presentáronse tamén os últimos avances no campo da reprodución asistida

Preto de 800.000 parellas teñen en España problemas para ter descendencia; a nivel mundial, os problemas para concibir afectan ao 15% das parellas. Nun 30% dos casos a causa radica na infertilidade masculina (outro 30% débese a infertilidade feminina, e nun 40% de casos as causas son mixtas), segundo explica Mercedes Marcos, xefe do Servizo de Andrología e Reprodución do hospital universitario A Paz, de Madrid.

O estado da cuestión

Un dos factores que axudan a entender o continuo descenso da fertilidade masculina é o detrimento da calidade seminal, un feito comprobado especialmente nas sociedades desenvolvidas. Como explica José Luís Ballescá, do servizo de Andrología reprodutiva do hospital Clínic de Barcelona e presidente da Sociedade de Andrología Iberoamericana, desde fai máis dunha década obsérvase un descenso na calidade espermática do seme, tanto na calidade (morfoloxía e mobilidade dos espermatozoides) como na cantidade. «Normalmente o descenso dun dos parámetros acompáñase da diminución do outro», declara o especialista.

Precisamente estes parámetros son os que se miden no espermatograma, o estudo que mide a calidade dos gametos masculinos e que se realiza cando se sospeita que un home pode ter problemas de fertilidade. Pero que esperma é considerado como normal? A Organización Mundial da Saúde (OMS) establece que o seme normal é aquel que ten un volume de dous a seis mililitros con máis de 20 millóns de espermatozoides por ml, a vitalidade maior do 75%, a morfoloxía normal superior ao 30% e a motilidad progresiva lenta que supere o 50% ou a progresiva rápida maior do 25%. Un estudo publicado no Bristish Medical Journal indica que a cantidade media de espermatozoides masculinos descendeu un 45% en cincuenta anos. En España, os expertos aseguran que no últimos trinta anos pasouse dunha media de 336 millóns de espermatozoides por eyaculación en 1977 a 258 millóns en 1995.

As causas

Os disruptores endocrinos interferen no funcionamento do sistema hormonal e poden ocasionar serias anormalidades reprodutivas

Unha das principais ameazas á capacidade de procreación do home son os disruptores endocrinos, que poden ocasionar serias anormalidades reprodutivas segundo despréndese dos datos do estudo presentado no Congreso de Espermatología por Harry Moore, codirector do Centre for Stem Cell Biology da Universidade de Sheffield, en Reino Unido. Estas sustancias químicas vertidas ao medio ambiente perturban o sistema endocrino dos animais, incluídos os seres humanos. Entre os disruptores hai sustancias persistentes, bioacumulativas e organohalógenas (como praguicidas e fungicidas), sustancias químicas industriais, produtos sintéticos e algúns metais pesados.

Os disruptores endocrinos interferen no funcionamento do sistema hormonal e suplantan ás hormonas naturais, bloqueando a súa acción ou aumentando ou diminuíndo os seus niveis. Como sinala Mercedes Marco, as doses de sustancias disruptoras hormonais que se atopan na contorna non matan células, pero a pesar de ser mínimas sabotean a rede de comunicacións vitais do organismo e causan toda clase de estragos. Os seus efectos a longo prazo son de tal calibre que, segundo sinala a especialista, «dá medo pensar as súas consecuencias», e pon en serio perigo a supervivencia de numerosas especies.

Pero as causas de infertilidade son moi heteroxéneas e non pode apuntarse a un só factor para explicala. Así, a perda de fertilidade pode ter a súa orixe nunha infección (como parotiditis post-puberal e enfermidades de transmisión sexual), nunha patoloxía urológica (prostatitis ou litiasis), ser consecuencia de disfuncións sexuais (eréctiles, eyaculatorias), de trastornos inmunológicos ou provocados por lesións neurológicas, tumorales ou idiopáticas. Tamén pode deberse a causas xenéticas e mesmo congénitas.

Como sostén José Luís Ballescá, hai estudos que mostran que a fertilidade se xesta no seo materno, durante o embarazo. Outros autores postulan -sinala o médico- que pode deberse ao aumento de estrógenos maternos durante o embarazo, hormona feminina que a nai inxere mesmo pola alimentación. Con todo, a máis común das causas de infertilidade (o 45% de consultas por infertilidade débense a este problema) é o varicocele, unha infección das glándulas sexuais accesorias, pero que tratada a tempo non supón unha complicación á hora de lograr un embarazo.

SOLUCIÓNS EN CONTINUO AVANCE

Img
Se as causas da infertilidade masculina son numerosas, as solucións non quedan atrás e ademais alcanzaron un alto grao de eficacia. Cando un home sospeita a posibilidade de ser estéril, o primeiro que ten que facer é acudir a un andrólogo e determinar se a causa da súa infertilidade é potencialmente tratable. No caso de que así sexa existen tratamentos farmacolóxicos, como a inxestión de antibióticos se hai infeccións ou as estimulacións hormonais. Tamén pode ser necesario recorrer á cirurxía para corrixir obstrucións que non permiten a saída dos espermatozoides ou se sofre varicocele. Este tipo de solucións son as ideais, xa que segundo asegura Ballescá a reprodución asistida «é un recurso, non unha solución», e sempre é mellor conseguir a reprodución natural, facer á parella o máis fértil posible». Se non se logra a melloría espermática, non se atopa unha causa específica que determine o porqué da infertilidade, ou cando se atopa unha causa non é tratable con medicamentos ou cirurxía, débese recorrer ás técnicas de reprodución asistida, que en España cobrou moito auxe segundo asegura Marcos.

A reprodución asistida é a única opción no caso de que o home non produza espermatozoides (azoospermia), ou cuxa calidade sexa moi mala. Unha das técnicas de reprodución asistida que máis éxito ten é a inxección intracitoplasmática de espermatozoides (ICSI). Esta práctica consiste na inoculación dun espermatozoide no óvulo da parella mediante unha inxección, e que revolucionou o manexo da infertilidade masculina, aínda que os expertos advirten da necesidade de utilizar este recurso «con moita formación e responsabilidade» e nos casos en que sexa necesario, realizar un estudo xenético antes. Para iso adóitase utilizar a Hibridación in situ (FISH: Fluorescence in situ Hybridization), unha técnica que permite caracterizar parte do material xenético dos espermatozoides e calcular a porcentaxe de gametos cromosómicamente alterados.

Solucións máis complexas á infertilidade masculina, posibles solucións do futuro, son as que se expuxeron no pasado Congreso, como os traballos que está a desenvolver o equipo do británico Henry Moore para investigar se as células nai embrionarias humanas teñen a capacidade de xerar gametos (óvulos e espermatozoides). Trátase de solucións cada vez máis próximas, como evidencian os resultados que se conseguiron xa en animais: un equipo de científicos alemáns liderados polo especialista en bioloxía reprodutiva Karim Nayernia logrou crear esperma a partir de células nai, o que supón un gran avance na loita contra a infertilidade masculina.

Os científicos, segundo publica a revista especializada Developmental Cell, extraeron células nai de embrións de roedores, estimuláronas e conseguiron que se convertesen en seme maduro. Logo, usárono para fecundar ratos de laboratorio: naceron sete crías, que viviron ata a idade adulta, aínda que presentaban patróns anormais de crecemento e problemas respiratorios. A investigación de Nayernia, segundo indica Mercedes Marcos, supón un gran avance para comprender as causas da infertilidade masculina, xa que se creou seme da nada, o que pode axudar a comprender como producen seme os homes e por que algúns non son capaces de facelo ou o fan en cantidade e calidade baixas, e tentar achar un medio eficaz de palialo..

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións