Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Joël Ménard, catedrático de Saúde Pública na Universidade de París

A falta de cumprimento terapéutico non xustifica a sistematización dunha vacina antihipertensiva

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 23deSetembrode2008

Este experto en saúde pública comparte a responsabilidade política (ocupou recentemente o cargo en Francia de director xeral de Saúde) coa investigación cardiovascular e unha vocación xeriátrica. O pasado xuño visitou Berlín, á mantenta da reunión da Sociedade Europea de Hipertensión (ESH), e alí elaborou unha revisión crítica, que non detractora, da anunciada vacina contra a hipertensión arterial.

Cal é o fundamento desta vacina?

Tal como demostrou o grupo suízo de Martin Bachmann, no seu traballo publicado na revista “The Lancet”, a inhibición prolongada dunha das proteínas responsables da hipertensión, a angiotensina II, evitaría os valores de presión arterial demasiado elevados nos individuos vacinados.

Non dispomos xa de tratamentos que fan exactamente o mesmo de forma eficaz, como os inhibidores da encima de conversión da angiotensina, ou antagonistas dos receptores da angiotensina II?

Pois si, e ademais corroboraron a súa eficacia e a súa seguridade en múltiples ensaios. Ocorre, con todo, que na vida real estes fármacos non obteñen o grao de control que sería de esperar. Os pacientes deben seguir unha posología non sempre chaira e sinxela todos os días, sen experimentar ningún efecto, sen facer visible ningún beneficio… Sabemos, por exemplo, que en EE.UU. só un terzo da poboación hipertensa controla a súa presión arterial nos termos adecuados. Aínda por riba, os fármacos poden dar lugar a efectos secundarios que os pacientes si notan e que son motivo de queixa ou de abandono terapéutico.

E foi entón que se empezou a investigar unha vacina.

Moitos casos de abandono terapéutico son debidos para os efectos secundarios dos fármacos antihipertensivosNon, a historia da vacina vén de moi lonxe. Xa en 1958, o equipo de Irvine Page expuxo a posibilidade de controlar a hipertensión arterial por medio de moléculas que revertesen o proceso, como é o caso de inxeccións con renina lixeiramente modificada, capaces de xerar anticorpos “antihipertensivos”. Con todo, non foi ata o 2007 cando experimentos animais demostraron o poder inmunógeno desta renina modificada, capaz de desenvolver anticorpos de maneira segura e eficaz.

O obxectivo é deixar sen efecto á angiotensina II.

Así é. Esta proteína-hormona é a causante dunha intensa vasoconstricción e dun estímulo adrenal de aldosterona, que tamén desencadea a hipertensión arterial. Os investigadores suízos pasaron de experimentar con animais a facelo con 72 pacientes hipertensos, que recibiron vacinas de entre 100 microgramos a 300 microgramos, ou ben unha dose equivalente á da vacina de placebo. Mediuse a presión arterial 24 horas antes da vacina e logo 14 semanas máis tarde, e os investigadores plasmaron unha redución significativa da presión sistólica diúrna de case 9 mmHg no grupo de vacinación a dose máis alta.

Pois, a vacinar…

Non tan rápido. Un estudo con 72 pacientes achega unha información interesante, pero non útil. Falamos de inmiscirnos no sistema inmunológico e a ecuación de risco/beneficio debe examinarse con minuciosidade. Quero lembrar tamén que en 1985 probouse a vacina en primates que acabaron desenvolvendo unha enfermidade autoinmune do ril. Logo, cabe expor tamén cuestións éticas.

De que cuestións estariamos a falar?

A hipertensión non se controla, pero non porque non dispoñamos dun arsenal terapéutico suficientemente válido para facelo; que non é o caso doutras enfermidades como a sida ou os cancros… Ata que punto está xustificada esta vacina en termos de saúde pública? Doutra banda, mesmo aínda que sexamos capaces de manipular o sistema inmunológico humano á nosa conveniencia, a seguridade do paciente debe anteporse á eficacia conseguida.

Entón?

Ao meu modo de ver, a falta de cumprimento terapéutico cos fármacos alcanzables non é un argumento para xustificar a sistematización dunha vacina antihipertensiva; aínda que puidese ser unha boa estrataxema nos poucos pacientes nos que os medicamentos de que dispomos, en doses distintas ou a través de combinacións, móstrense ineficaces.

E o asunto do sal?

Logo está o sal. Se bloqueamos o sistema renina-angiotensina-aldosterona de forma prolongada, estaremos obrigados a controlar minuciosamente a sensibilidade ao sal dos pacientes. Cando non se toma sal, o equilibrio iónico do organismo (e a súa supervivencia) depende de maneira total deste sistema hormonal. Esta circunstancia motivou que nos 80 e os 90 fósese tamén moi cauteloso coa administración de fármacos inhibidores deste sistema. Con todo, as doses usadas na actualidade dobran ou triplican ás de entón e non confiren un risco maior.

PRÓXIMA ESTACION, ALZHEIMER

Img
Imaxe: Tim & Selena Middleton

Joël Ménard recibiu de mans do presidente da República Francesa o encargo de elaborar un plan nacional de acción para mellorar a asistencia aos enfermos de Alzheimer . Baixo esta premisa, Ménard creou no seu día unha comisión formada por dez membros coa intención de cimentar a investigación para mellorar o coñecemento, o diagnóstico, o tratamento e a asistencia aos pacientes con Alzheimer. Así mesmo, expuxo iniciativas pioneiras como facilitar o tratamento a domicilio e apoiou a creación de novas profesións relacionadas cos coidados a estes pacientes.

O presidente francés ha pedido así mesmo a Ménard a elaboración dun foro en Internet que permita á comisión coñecer a opinión dos profesionais e o público en xeral sobre este tema. O plan aprobado financiarase mediante copagos nas consultas medicas da seguridade social gala, que suporán uns ingresos previstos de 850 millóns de euros.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións