Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Jordi Bernabeu, neuropsicólogo do Servizo Oncoloxía Pediátrica do Hospital da Fe, de Valencia

O 30% dos nenos con cancro sofre trastorno de déficit de atención por hiperactividade

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 03deXuñode2008

A neuropsicología permite afinar o diagnóstico das secuelas que sofren os nenos tras un tratamento por cancro. Aínda que os adultos da súa contorna poden pensar que son torpes, non o son; o seu déficit débese á enfermidade e á terapia. O 30%, por exemplo, sofre un trastorno de déficit de atención. Por fortuna, o prognóstico de quen superan a enfermidade é bastante bo e na maioría dos casos só presentan secuelas leves. Explícao Jordi Bernabeu, neuropsicólogo do Servizo de Oncoloxía Pediátrica do Hospital da Fe, profesor da Universidade de Valencia.

Como definiría a neuropsicología?

A neuropsicología é una especialidade, dentro da psicoloxía, que estuda as consecuencias de calquera alteración do sistema nervioso central desde o punto de vista de coñecemento e de conduta.

Que aplicacións ten a neuropsicología na oncoloxía pediátrica?

Coñecer o estado cognitivo e conductual de calquera patoloxía que teña afectación a nivel cerebral. O que se fai en oncoloxía pediátrica é valorar os efectos da cirurxía, en caso de trastornos do sistema nervioso central (SNC), sobre as funcións cognitivas e conductuales, por tumores cerebrais, leucemia e outras enfermidades que afectan ao SNC de forma indirecta, como alteracións cardíacas e renais.

E nos nenos con cancro, cal é o papel concreto da neuropsicología?

A extirpación dun tumor no cerebro, a radioterapia aplicada na zona do tumor e a quimioterapia por vía oral ou intravenosa son tres tratamentos que poden causarlles disfuncións ou danos no cerebro. A neuropsicología permite diagnosticar ou medir que causaron estas enfermidades e tratamentos paira coñecer o estado destes mozos e as súas necesidades.

Que probas realízanselles?

O déficit máis importante que presentan son déficit de atención e dificultades na aprendizaxe, caídas e afectación do cociente intelectualTraballamos con coñecidas escalas de intelixencia e de lectoescritura. O que nos diferencia doutras disciplinas é que as ferramentas diagnósticas que utilizamos están especificamente dirixidas ao cerebro. Son probas clásicas pedagóxicas ou psicopedagógicas, pero específicas e validadas en poboacións con este dano cerebral. Así dispomos de instrumentos paira coñecer o funcionamento destes mozos consistentes en probas de lapis e papel, informáticas e de rexistros de conduta.

Cales son os danos que se descobren con estas probas?

Os principais danos que se observan débense aos tratamentos que afectan, de forma global, á sustancia branca do cerebro. Os déficits máis importantes debido ás alteracións da sustancia branca son enlentecimiento, déficit de atención e dificultades de memoria na aprendizaxe de tarefas novas, caídas e afectación do cociente intelectual a longo prazo. A importancia do diagnóstico destes danos é moi importante.

En que sentido?

Refírome a que moitos destes nenos están prediagnosticados de vagos, torpes e de que renden menos. Pero non é porque non queiran. E é moi importante diagnosticarlles exactamente o que lles pasa paira evitar falsas atribucións de pais e profesores.

Podería desenvolver máis esta idea?

Explícome: non son conscientes de que estes mozos sofren un dano cerebral. Se estes nenos tivesen un problema motor grave ou de linguaxe evidente, veríano. Pero padecen danos leves, só detectables mediante a neuropsicología. Una resonancia magnética ou un TAC permiten detectar as alteracións estruturais e a neuropsicología, as funcionais. Una parte moi importante do noso traballo é trasladar esta información a pais e profesores paira evitar que pensen que eses nenos están sobreprotegidos ou son vagos, e modificar as súas expectativas sobre eles ao coñecer o que lles pasou. Una vez diagnosticado o problema, pódese saber que están enlentecidos, que presentan dificultades de aprendizaxe ou un trastorno de déficit de atención por hiperactividade (TDAH), que no seu caso sería por inatención. O 30% destes pacientes pediátricos oncolóxicos sofre TDAH.

Una vez que se diagnostica o problema, que tratamento reciben?

Estes nenos poden ser tratados por diversos especialistas como os neuropediatras, que lles administran estimulantes, igual que ao resto de mozos con TDAH, pero tendo en conta que son pacientes oncolóxicos, é dicir, a doses baixas, que resultan igual de efectivos. Tamén colaboran outros especialistas cos que poden realizar adestramentos cognitivos a domicilio, mestres…, ou poden derivarse a centros de educación especial. Así mesmo estúdase que poderían facer con especialistas de terapia ocupacional. Pero a principal misión da neuropsicología é diagnosticar, intervir e, sobre todo, derivalos a outros especialistas en función das súas necesidades.

Cal é o prognóstico destes nenos con cancro que reciben diagnóstico neuropsicolóxico e tratamento adecuado?

Na supervivencia do cancro infantil hai dous problemas. Por unha banda, a posibilidade de que a enfermidade se volva a reproducir e, por outro, as secuelas derivadas do tratamento. Pero os nenos con cancro que superan a enfermidade e non sofren una recaída teñen un prognóstico relativamente bo; hai moi poucos con secuelas importantes.

E, no caso contrario, cal é o futuro dun neno con cancro ao que non se lle realiza este tratamento neuropsicolóxico?

No caso de que non se lle atenda das súas secuelas, presentarán dificultades de aprendizaxe na escola, paira seguir o ensino normal, problemas paira relacionarse, acceder a un traballo e levar una vida normal.

UN OASIS NO DESERTO SANITARIO

Img
Imaxe: Kristine

A figura do neuropsicólogo apenas está estendida nin integrada dentro da sanidade pública española, segundo informa Jordi Bernabeu. Non é una especialidade recoñecida en España, o que contrasta de forma rechamante coa situación doutros países como EE.UU., onde o neuropsicólogo forma parte do persoal de profesionais sanitarios dos centros especializados en oncoloxía pediátrica. Exemplo diso é o St. Jude Children’s Research Hospital, de referencia na investigación e procura de tratamentos curativos paira nenos con cancro, que dispón dun amplo persoal de neuropsicólogos.

En España, o Hospital da Fe fixo una gran aposta por integrar un neuropsicólogo ao equipo de profesionais que atenden aos nenos con cancro (entre 100 e 120 casos anuais). Pero este caso é practicamente una excepción. As familias ven obrigadas a buscar este tipo de profesionais no sector privado ou nalgunha asociación. Neste sentido, Bernabeu defende a existencia dunha importante necesidade de colaboración e formación de equipos multidisciplinares integrados por neuropediatras, neuropsicólogos, logopedas e terapeutas ocupacionais, entre outros, paira atender as secuelas dos nenos tratados dun cancro.

De todos os xeitos, recoñece que a atención do neno con cancro mellorou e que cada vez presentan menos secuelas. Os tratamentos farmacolóxicos actuais, como o psicoestimulante metilfenidato ou o donepecilo, axudan a paliar o déficit destes pequenos.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións