Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

José Ramón González Juanatey, cardiólogo do Hospital Clínico Universitario de Santiago de Compostela

«Non é seguro baixar en exceso a presión arterial en pacientes hipertensos»

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 15deAbrilde2008

De volta do congreso do American College of Cardiology (ACC) en Chicago, José Ramón González Juanatey falou cos xornalistas en Valencia, á mantenta dunha reunión de hipertensión alí celebrada, coa escusa da esperada publicación dos resultados do ONTARGET, o maior ensaio clínico de hipertensión en pacientes de risco cardiovascular levado a cabo até a data e, posiblemente, tamén o último.

A súa cara é de preocupación. Non dá por bos os resultados do ONTARGET?

Máis que valorar se os resultados son bos ou malos, como cardiólogo, penso que a información proporcionada en Chicago polo ONTARGET é transcendental. As últimas guías de hipertensión viñan concluír que en pacientes de risco cardiovascular é preciso diminuír a presión arterial como se poida, combinando os fármacos que faga falta combinar. Esta estratexia asustounos un pouco aos cardiólogos, e o ONTARGET vén confirmar que non é seguro baixar demasiado a presión arterial nestes pacientes, porque a ameaza de isquemia segue estando aí.

Falamos do bloqueo dual de entrada, non?

En efecto. Os hipertensólogos mostrábanse moi unánimes no caso de recomendar tratamento combinado ‘de entrada’ en pacientes de risco elevado, co fin de acometer a hipertensión de forma moi enérxica. Agora sabemos que é mellor andar amodo, non achegar una hipotensión superior á fisiológicamente necesaria. Os obxectivos de control talvez non teñan en conta antes as adaptacións e readaptaciones que os vasos sanguíneos e o corazón realizan ante unha presión sanguínea excesivamente elevada.

O que si segue estando claro é que o bloqueo do sistema renina-angiotensina é preceptivo.

«É preciso utilizar todo o arsenal terapéutico paira tratar de maneira individual a cada paciente de risco en virtude das súas características»Isto xa estaba claro antes, pero tiñamos dúas clases de fármacos que podían exercer leste bloqueo, a ARA-II (que antagonizan as accións da angiotensina II, como telmisartán) e os IECA (inhibidores da encima conversiva da angiotensina, como ramipril), e tiñamos datos sobre cal iría mellor ou si, combinando ambos, o efecto antihipertensivo sería máis rotundo. O estudo ONTARGET demostra que aliar ambos os axentes é demasiado. Por outra banda, é o primeiro estudo que demostra que unha ARA-II é tan eficaz como un IECA. Trátase dun estudo con moitas máis variables por explicar, aínda pendentes de análises, e que estou convencido de que en determinados aspectos favorecerán á ARA-II (hai pacientes que non toleran os IECA), pero non en todos.

Deixemos a cousa en empate.

No entanto, non quero dar a sensación de que o estudo non sirva para nada. O seu deseño e execución foron impecables e a información brindada, insisto, resulta transcendental paira os cardiólogos. Nunca, até a publicación do estudo ONTARGET, comparáronse a eficacia e a tolerancia destes dous tipos de tratamentos en pacientes con disfuncións crónicas como cardiopatía isquémica, ictus, arteriopatía periférica ou diabetes. Agora sabemos a que aternos.

Nunca máis terapia dual?

Existe un subestudio do ONTARGET cuns 4.000 pacientes (cifra nada despreciable) con proteinuria (presenza de proteína nos ouriños), cuxos resultados se darán a coñecer nas próximas semanas e que haberá que ter en conta antes de descartar totalmente a combinación IECA e ARA-II. De feito, outra das reflexións máis profundas deste estudo apunta ao fin das diatribas clásicas neste sentido.

A que se refire?

A que no medicamento do século XXI mesmo o valor da evidencia científica é relativo. O que na maioría estatisticamente significativa estaría contraindicado pode salvar a vida a un determinado paciente. É preciso servirnos de todo o arsenal terapéutico de que dispomos, mesmo dos agora deostados betabloqueadores, paira tratar de maneira individual a cada paciente de risco e en virtude das súas características peculiares. Acabáronse os tempos de todo branco ou negro, si ou non, isto ou aquilo. Os médicos deberemos aprender a transitar en gamas de gris, entre certezas e incertezas.

Pero a industria farmacéutica ha gastado moito diñeiro nunha evidencia que vostedes, os médicos, sempre agradeceron.

Así é. Pero a época dos grandes estudos e das carreiras por ver quen chegaba primeiro ou quen curaba mellor desapareceron. Nos últimos 15 anos, os ensaios clínicos paira avaliar determinados fármacos contra a insuficiencia cardíaca han permitido reducir a mortalidade dun 20% a un 7% anual. Non só os médicos, senón o conxunto da poboación debe, por tanto, e moito, á iniciativa da industria farmacéutica con estes ensaios.

E, agora?

Agora a situación é que chegamos a un teito e non podemos avanzar máis aló, polo menos nos próximos dez anos. Os sobreviventes dun infarto, de estar ben tratados, sobreviven hoxe tanto como calquera individuo non cardiópata, e non hai tratamentos que poidan engadir beneficios aos xa conseguidos, polo que non cabe esperar que vaian deseñarse xa máis estudos.

O FIN DOS GRANDES ESTUDOS

Img tension
Inspirado nun estudo anterior, o HOPE, ONTARGET pecha un ciclo na historia do medicamento. A hipertensión arterial segue sendo un importante factor de risco cardiovascular, pero as súas estratexias de control culminaron toda posibilidade. Agora, é preciso indagar en que ocorre cando a hipertensión asóciase a outros factores como a obesidade, a diabetes ou a hipercolesterolemia. A obesidade abdominal é a que os estudos vincularon sempre a un risco cardiovascular incrementado.

A maioría de persoas con obesidade abdominal ten, por riba, colesterol elevado, hipertensión e diabetes, entre outras. Pero una maioría non é todo, nin o resto é nada. Paira decidir se una persoa é hipertensa, debe determinarse en estudos o valor dunha presión elevada por encima de 140/90 en dúas visitas diferentes, e en cada visita a toma da presión debe facerse como mínimo despois de cinco minutos de repouso, co paciente sentado, apoiando as costas e co brazo cun ángulo duns 90º.

José Ramón González Juanatey lembra que o ONTARGET é o primeiro estudo que tomou a presión a 25.600 pacientes usando una única estratexia e os mesmos aparellos de medición. «Neste sentido, abriu un camiño a facer as cousas ben desde o principio: debemos uniformar os criterios de avaliación e individualizar os tratamentos, e non ao revés, como levabamos facendo moito tempo».


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións