Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Investigación médica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Kanwaljeet Singh Anand, neonatólogo da Universidade de Arkansas (EE.UU.)

«Todo organismo vivo necesita percibir dor para sobrevivir»

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 10deDecembrode2007

Kanwaljeet Singh Anand coordina un equipo de investigación sobre sensibilidade á dor e tratamento anestésico en fetos e bebés recentemente nacidos nun instituto de Ayers Rock, Universidade Arkansas (EE.UU.). Durante anos, o medicamento oficial ha prescindido de anestesia nas intervencións de fetos ou de bebés no momento do parto, crendo que o seu sistema nervioso central non tiña desenvolvida a sensibilidade á dor. Pero, hai agora 15 anos, Anand adquiriu fama mundial ao descubrir que os seres humanos experimentamos sensacións dolorosas mesmo antes do estado avanzado de xestación, é dicir, xa no segundo trimestre de embarazo.

Non lle pasou por alto que o seu descubrimento pon ás ás teses antiabortistas.

O ano pasado publiquei un artigo na revista oficial da Asociación Internacional para o Estudo da Dor (IASP) para deixar claro que a miña constatación ofrece ao medicamento un punto de referencia afastado de polémicas partidistas; porque a dor fetal ten tantas implicacións que esixe un enfoque científico independente das polémicas sobre o aborto, os dereitos de homes e mulleres ou as discusións filosóficas sobre o verdadeiro inicio da vida humana.

A primeira ollada, o estudo da dor non parece asunto divertido. Que lle levou a centrar a súa actividade científica neste campo?

“Serendipity” chámano no mundo anglosaxón; algo así como casualidade… Eu estaba a facer o doutoramento na Universidade de Oxford (Reino Unido), estudando a configuración endocrina dos bebés recentemente nados e as súas variacións cando comprobei que a resposta hormonal a fenómenos do tipo dunha intervención cirúrxica nos bebés era moi superior á dun adulto.

E, que sucedeu entón?

Advertín que se trataba de intervencións sen anestesia e que a tensión causada comprometía tanto a eficacia da operación como a evolución postoperatoria. Pola contra, se se anestesiaba aos pequenos, todo ía mellor. Empecei a indagar, por tanto, sobre a orixe da percepción dolorosa e comprobei que é unha das primeiras percepcións que adquirimos no desenvolvemento fetal.

Que fixeron os cirurxiáns ao descubrir que o recentemente nado pode experimentar dor?

«Non sobreviviriamos a unha dor demasiada prolongado sen un remedio oportuno»A partir do noso estudo comezouse a difundir a práctica de fornecer morfina no momento das intervencións cirúrxicas a estes pacientes. Deixando ao carón os motivos éticos para evitar o sufrimento, sabemos agora que os neonatos aos que se interviña cunha cirurxía moi agresiva e sen unha apropiada anestesia tiñan unha taxa de mortalidade maior que os que reciben agora unha anestesia adecuada.

Imaxínome aos especialistas levándose as mans á cabeza con certa sensación de culpa…

A xustificación neurofisiológica do alivio da dor infantil afiánzase na necesidade de evitar posibles secuelas que devandita dor pode comportar a longo prazo, como un aumento da frecuencia cardíaca ou o desenvolvemento posterior de limiares máis baixos de dor que os da poboación xeral.

Que sabe vostede acerca da bioloxía da dor?

Permítame recoñecer, con humildade, que aínda pouco. A bioloxía da dor é sumamente complexa. E se, ademais, sumámola á complexidade biolóxica propia do desenvolvemento dun feto humano, a cousa complícase de xeito abondo. Para simplificar, debemos facernos á idea de que todo organismo vivo necesita percibir dor para sobrevivir, entendendo a dor como unha alarma de algo que non anda ben, unha agresión externa ou interna á orde biolóxica establecido. A tensión da devandita sensación carrexa unha resposta concreta de protección.

Baixo semellante perspectiva, dor e medo parecen confundirse.

Son fenómenos distintos pero que teñen moito en común. Biológicamente podería definirse ao medo como a memoria da dor. Doutra banda, sabemos que unha ansiedade excesiva, levada ao extremo, tamén produce dor física. Existe unha interface común a ambas as situacións dentro do sistema nervioso central, concretamente no sistema límbico, que é o encargado de xestionar as emocións. Se analizamos a actividade desta rexión cerebral por medio de imaxinaría electrónica, comprobaremos como o organismo vincula a programación de moitas actividades ao experimentado en termos de dor.

A química e a farmacia teñen hoxe resposta a practicamente todas as dores. Así que anestesia e punto, non?

En certo xeito. Debemos desenvolver certa conciencia corporal das dores episódicos, ocasionais, pero non sobreviviriamos a unha dor demasiada extenso ou prolongado (dor crónica) sen un remedio oportuno.

Entón, neste sentido, os anestésicos son unha bendición.

Si. A tensión que supón unha intervención cirúrxica a corazón aberto sería imposible de soportar en estado salvaxe, lonxe dun quirófano e sen medios anestésicos. Pero non acaba aquí a cousa.

Explíquemo.

O cerebro non permaneceu anestesiado nesa intervención e recibiu unha tensión terrible que lle levou a reorganizar moitos aspectos fisiológicos do organismo; semellante circunstancia debe ser moi tida en conta nos postoperatorios porque, pola contra, puidesen aparecer dores ou lesións de terminais nerviosos a medio ou longo prazo… Coñecedores deste fenómeno, a maioría dos anestesistas contemplan un período anestésico e analxésico postoperatorio co que impedir o sufrimento do paciente intervido ata que queda restituída a normalidade funcional.

Os BERROS DO SILENCIO

Img nexus1
Imaxe: Miguel Ugalde

Kanwaljeet Singh Anand critica os traballos que puñan en dúbida a percepción da dor prenatal, baseándose na peculiaridade do sistema nervioso do feto. «Antigamente presupúñase que a activación cortical é necesaria para a percepción da dor polo feto, pero este razoamento ignoraba o dato clínico de que a ablación da cortiza somatosensorial non altera a percepción da dor nin tan sequera nos adultos», explica o neonatólogo.

O especialista estadounidense conclúe que a evidencia científica «mostra como posible e, mesmo, probable, que a percepción da dor no feto comece antes do período avanzado de xestación; hoxe é posible identificar os fetos estruturas anatómicas, mecanismos fisiológicos e evidencia funcional de que a percepción da dor desenvólvese no segundo trimestre do embarazo, pero non no primeiro».

Nun estudo xa clásico, publicado en ‘The New England Journal of Medicine’ en 1992, Kanwaljeet Singh Anand e Paul R. Hickey demostraron que en pacientes neonatales as consecuencias da dor eran tan graves que nos postoperatorios de cirurxías moi agresivas os nenos non anestesiados adecuadamente falecían con máis frecuencia que aqueles que recibían a anestesia adecuada. Isto deu lugar a un editorial na mesma revista titulado ‘Pain in child is a killer’ [el dolor mata a los niños], que destacaba non só os efectos negativos a longo prazo, senón tamén os provocados no momento de percibir a dor.

O artigo coincidiu cun aumento da bibliografía médica sobre a dor na década dos 90 e coas primeiras unidades de dor infantil sentadas en EE.UU. e, anos máis tarde, en España (sobre todo en centros da Comunidade de Madrid). Aliviar a dor infantil sábese que evita, ademais, secuelas a curto e medio prazo como unha liberación masiva de catecolaminas, que producen vasoconstricción e un peor funcionamento do sistema inmunológico.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións