Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Lacas e cosméticos, risco de hipospadias

Os ftalatos, compoñentes habituais de lacas do pelo e cosméticos, prexudican ao aparello urinario masculino, segundo un estudo
Por Núria Llavina Rubio 1 de Decembro de 2008
Img cosmeticos
Imagen: Kanko

A hipospadias é unha das alteracións congénitas dos xenitais masculinos. Trátase dunha deformidade da uretra na que o meato urinario atópase nunha localización anormal. En España, a doenza afecta a un de cada 150 nenos. A súa orixe relacionouse ata agora coa xestación ou con factores xenéticos. Un novo estudo elaborado entre Reino Unido e España asegura que a presenza de ftalatos, compostos químicos empregados na industria do plástico, poden orixinar a enfermidade. As lacas ou os cosméticos, que os conteñen en abundancia, son por tanto novos factores de risco.

Imagen: Kanko

Un novo estudo puxo de manifesto por primeira vez un vínculo significativo entre a laca para o pelo e a hipospadias, unha enfermidade que afecta o crecemento do pene situando ao meato urinario na parte inferior do glande, xeralmente entre este e o perineo. Pode mesmo chegar a provocar unha curvatura anormal do órgano reprodutor. A investigación afirma concretamente que as mulleres que no seu lugar de traballo están expostas a laca para o pelo durante o primeiro trimestre de embarazo, presentan máis do dobre de risco de que o bebé naza con hipospadias .

O estudo foi coordinado polo Imperial College London e contou coa participación do Centro de Investigación en Epidemiología Ambiental (CREAL) de Barcelona e o University College Cork (Irlanda). Segundo Marl Nieuwenhuijsen, investigador do CREAL, un dos autores, “é o estudo máis amplo sobre hipospadias realizado ata o momento”. Tanto que, segundo os investigadores, poderíanse extrapolar os resultados do mesmo estudo a outros problemas reprodutivos, como a afección de testículos non descendidos, o seme con calidade deficiente e algúns tipos de cancro testicular.

Segundo Paul Elliott, do Departamento de Epidemiología e Saúde Pública do Imperial College London, “a hipospadias é unha enfermidade que pode orixinar problemas noutros momentos da vida se non se trata”. Engade que aínda que coa cirurxía correctiva xeralmente obtéñense bos resultados, pode ser traumática para o neno e os seus pais. Ademais, os casos máis graves poden orixinar problemas de fertilidade e á hora de ouriñar e ter relacións sexuais. Así, a prevención resulta o remedio máis efectivo.

Compostos químicos do plástico

O ácido fólico durante o primeiro trimestre do embarazo pode reducir nun 36% do risco de dar a luz a un fillo con hipospadias

Nos resultados do estudo, a clave que sinala de forma directa ás lacas de pelo está en que estas se compoñen en parte polos chamados ftalatos. Estes compostos químicos, engadidos de forma habitual aos plásticos para incrementar a súa flexibilidade, asócianse a un descenso da actividade dos andrógenos, provocando malformacións do sistema reprodutivo como a hipospadias. Os ftalatos non só se atopan en gran parte das lacas de pelo, senón tamén noutros cosméticos e, mesmo, nos cables eléctricos.

O estudo revelou que as mulleres que durante a súa xestación expuxéronse a laca para o pelo no seu lugar de traballo eran na súa maioría oficinistas, azafatas de voo ou consultoras financeiras ou mulleres que traballaban en barbarías, en salóns de beleza, en centros de investigación química e na industria farmacéutica.

Os expertos remarcan a necesidade de seguir investigando para comprender mellor o risco que supón o contacto directo con ftalatos no desenvolvemento de hipospadias. Aseguran que a medición obxectiva da exposición a estas sustancias e a biomonitorización (análise da presenza de ftalatos nos tecidos ou fluídos do corpo como o sangue ou os ouriños) poderían axudar a entender posibles vías de exposición e niveis de toxicidade.

Papel da alimentación na gestante

O estudo, no que se entrevistou a 471 nais cuxos fillos foran derivados a cirurxiáns por hipospadias, tratou tamén de achar máis pistas que relacionan o tipo de alimentación da nai gestante coa súa aparición, concretamente a alimentación vexetariana e a inxesta de ácido fólico. Neste sentido, o estudo sinalou por primeira vez que a inxesta de complementos de acedo fólico durante o tres primeiros meses do embarazo pode comportar unha redución do 36% do risco de dar a luz a un fillo con esta enfermidade. De feito, os médicos xa o recomendan na actualidade, pero para evitar anomalías no tubo neural.

No caso do vegetarianismo, o estudo asegura, pondo en dúbida a estudos anteriores, que non hai indicios claros que convertan a comida vexetariana nun factor de risco para o desenvolvemento de hipospadias. Un dos estudos que contradín estes resultados é tamén recente. Esta investigación, elaborada entre Suecia e Dinamarca durante 2000 e 2005 e publicada en Environmental “Health Perspectives”, asegura que o tipo de proteínas que se toman nunha dieta vexetariana, como a soia, poderían ser un factor de risco.

Atribúen este risco, ademais, ás consecuentes dietas baixas en carne e peixe, relacionadas coa deficiencia de nutrientes esenciais durante a formación placentaria e do feto. O mesmo estudo sinala tamén o exceso de peso da nai, o baixo peso do feto, a ausencia de nauseas e a hipertensión durante o embarazo como factores de risco.

ORIXE POUCA CLARO

A causa que orixina a hipospadias non está definida con claridade, aínda que existen certas teorías que han ido aparecendo en diversos estudos. Falouse de aspectos sobre todo materno-fetales, como a idade da nai, o número de fillos e a orde entre eles (parece ser máis frecuente no primeiro fillo), a administración e inxesta de fármacos durante o embarazo (sobre todo durante o primeiro trimestre), a idade de menarquia (data do primeiro período menstrual) ou as enfermidades da nai padecidas neste período. En especial estudouse a toma de fármacos durante a xestación, e varios estudos aseguran que os progestágenos e os antiabortivos poderían desempeñar un papel importante na súa xénese.

Outros estudos relacionaron a aparición de hipospadias con aspectos ambientais e xenéticos. Un estudo recente elaborado en Dinamarca con aproximadamente 5.000 nenos que padecían a enfermidade, publicado na “American Journal of Epidemiology”, asegura neste sentido que os factores xenéticos xogan un papel moi importante na aparición da enfermidade. Outras investigacións afirman o aumento do risco de padecer hipospadias entre irmáns coa enfermidade, que oscila, segundo a fonte, entre o 4% e o 12%.

Sexa cal for a orixe, o diagnóstico baséase na exploración física e dáse cando se descartaron outras alteracións congénitas que poderían asociarse a esta patoloxía. Despois, a maioría dos urólogos recomendan o seu tratamento antes dos dous anos de idade mediante cirurxía, na cal se corrixe a posición do orificio de saída da uretra (usando a miúdo a pel do prepucio para substituír a pel que falta) e corríxese, en caso necesario, a curvatura anormal do pene.