Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Lei Antitabaco

O 16% das mortes ocorridas entre persoas maiores de 35 anos están relacionadas co consumo de cigarros, segundo a OMS
Por Azucena García 21 de Decembro de 2005

Apenas vinte días despois de ser aprobada, o pasado 1 de xaneiro entrou en vigor a denominada Lei Antitabaco ou, o que é o mesmo, a Lei de medidas sanitarias fronte ao tabaquismo e reguladora da venda, a subministración, o consumo e a publicidade dos produtos do tabaco. Cinco capítulos, 23 artigos e varias disposicións adicionais das que o 53% dos traballadores, os máis afectados tras a súa implantación, aseguran ter “un gran descoñecemento”. As emendas presentadas polos partidos políticos tan só serviron paira facer pequenas modificacións dun texto cuxo obxectivo é, segundo o Ministerio de Sanidade, reducir nun 5% o consumo de tabaco nos próximos dous anos. Mentres tanto, os hostaleiros quéixanse da perda de clientes que suporá a posta en marcha da lei, a pesar de que o 70% da poboación non é adicta á nicotina.

Que di a lei?

Resulta complexo botar unha ollada á recentemente aprobada Lei Antitabaco. Sobre todo, paira os case dez millóns de fumadores que desde o 1 de xaneiro xa ven limitados os espazos nos que poder acender un cigarro. Os seus defensores aseguran que non se trata de recortar os dereitos dos adictos á nicotina, senón de pór en valor os de quen non dependen do pitillo. O Goberno, pola súa banda, móstrase convencido de que a lei supón o inicio de “un futuro esperanzador” e conseguiu que o texto que redactou hai algúns meses apróbese no Congreso sen experimentar apenas modificacións.

Que di a lei?

Pero, que di exactamente a Lei? Dividido en cinco capítulos, o texto legal recolle todos os detalles relativos ao seu obxectivo; limitacións na venda, subministración e consumo do tabaco; a súa publicidade, promoción e patrocinio; medidas de prevención do tabaquismo; e o réxime de infraccións e sancións, uno dos apartados que máis interese acapara porque á hora de pagar, non sempre é culpable quen comete a infracción, senón tamén quen dá o seu permiso paira cometela.

Segundo datos da Organización Mundial da Saúde (OMS), o consumo de tabaco é responsable do 90% da mortalidade por cancro de pulmón e do 50% da mortalidade cardiovascular. En España, cada ano, o 16% das mortes ocorridas entre persoas maiores de 35 anos están relacionadas tamén co consumo de cigarros e a propia OMS advirte de que “a exposición ao aire contaminado con fume do tabaco é carcinogénica nos seres humanos”.

Se se analiza a Lei con detemento, destaca en primeiro lugar o interese desta por establecer limitacións na venda, subministración e consumo dos produtos do tabaco, así como pola promoción dos mecanismos necesarios paira a prevención e control do tabaquismo. O reproche realizado por parte dos sanitarios é, con todo, que non aproba o financiamento dos medicamentos paira deixar de fumar por considerar que non se trata dunha “cuestión prioritaria” dentro do Sistema Nacional de Saúde. “Existen fundamentados estudos que sosteñen que una investimento neste campo sería rendible paira o conxunto da sociedade, na medida en que se reduciría o alto gasto que levan as afeccións provocadas polo tabaco”, critica a Sociedade Española de Pneumoloxía e Cirurxía Torácica (SEPAR).

Co novo ano, tan só poderase adquirir una paquete de tabaco nos estancos, as máquinas expendedoras e as tendas libres de impostos autorizadas en portos e aeroportos, nos tradicionais “duty free“. Ademais, as máquinas expendedoras situaranse en lugares nos que non estea prohibido fumar, disporán dunha advertencia sanitaria na superficie frontal e non poderán ser empregadas por menores de 18 anos, una última condición que será regulada mediante a instalación de mecanismos técnicos que impidan o acceso dos menores ao tabaco.

Tampouco se poderá publicitar o tabaco en ningún medio de comunicación, nin distribuírse material promocional “fose da rede de expendedurías de tabaco e timbre do Estado”, e impulsaranse programas de educación paira a saúde, información sanitaria e prevención do tabaquismo.

Onde se pode fumar?

En canto ás limitacións no consumo, a partir do próximo 1 de xaneiro distinguirase entre os lugares nos que estará totalmente prohibido fumar e aqueles en os que, a pesar de existir esta prohibición, permitirase habilitar zonas especiais paira fumadores.

Totalmente prohibido fumar en :.

  • Centros de traballo públicos e privados, salvo nos espazos ao aire libre.
  • Centros e dependencias das Administracións públicas e entidades de Dereito público.
  • Centros, servizos ou establecementos sanitarios.
  • Centros docentes e formativos.
  • Instalacións deportivas e lugares onde se desenvolvan espectáculos públicos.
  • Centros comerciais, incluídas grandes superficies e galerías.
  • Centros de atención social paira menores de 18 anos.
  • Centros de lecer ou esparexemento nos que se permita o acceso a menores de idade.
  • Centros culturais, salas de lectura, exposición, biblioteca, conferencias e museos.
  • Salas de festa ou de uso público en horario de entrada a menores de 18 anos.
  • Áreas ou establecementos onde se elaboren, transformen, preparen, degusten ou vendan alimentos.
  • Ascensores e elevadores.
  • Cabinas telefónicas e caixeiros automáticos.
  • Vehículos ou medios de transporte colectivo urbano e interurbano.
  • Vehículos de transporte de empresa, taxis, ambulancias, funiculares e teleféricos.
  • Medios de transporte ferroviarios e marítimos, salvo nos espazos ao aire libre.
  • Aeronaves con orixe e destino en territorio nacional e en todos os voos de compañías aéreas españolas, incluídos os compartidos con compañías estranxeiras.
  • Estacións de servizo e similares.

Infraccións e sancións

Outro dos capítulos que máis preocupa tanto aos fumadores como aos propietarios de locais e empresarios é o das infraccións e as correspondentes sancións, que oscilan entre os 30 euros -cando se trate de infraccións leves- e os 600.000 euros -no caso das máis graves-. Con todo, tamén pode ser responsable da infracción o propio fabricante de tabaco, o explotador da máquina expendedora, a empresa de publicidade ou os pais dun menor que sexa sorprendido fumando nun lugar prohibido paira iso.

Considéranse infraccións leves, con multas que van desde os 30 até os 600 euros:

  • Fumar ou dar autorización paira fumar nos lugares en que exista prohibición total ou fóra das zonas habilitadas ao efecto.
  • Non dispor ou non expor en lugar visible nos establecementos nos que estea autorizada a venda de produtos do tabaco os carteis que informen da prohibición de venda de tabaco aos menores de 18 anos e advirtan sobre os prexuízos paira a saúde derivados do uso do tabaco.
  • A non disposición das máquinas expendedoras da preceptiva advertencia sanitaria ou que non cumpra coas características legalmente preceptivas.
  • Non informar na entrada dos establecementos da prohibición ou non de fumar, así como da existencia de zonas habilitadas paira fumadores e non fumadores.
  • Non sinalizar debidamente as zonas habilitadas paira fumar.
  • A venda ou comercialización de produtos do tabaco por menores.

Doutra banda, as infraccións graves van acompañadas de sancións entre 601 e 10.000 euros e abarcan, entre outras actuacións:

  • Habilitar zonas paira fumar en establecementos e lugares onde non estea permitida a súa habilitación ou que aquelas non reúnan os requisitos de separación doutras zonas.
  • A entrega ou distribución de mostras de calquera produto do tabaco.
  • A instalación de máquinas expendedoras de tabaco en lugares prohibidos.
  • A subministración ou dispensación a través de máquinas expendedoras de tabaco de produtos distintos ao tabaco.
  • A venda de produtos do tabaco con desconto.
  • A venda ou entrega a persoas menores de 18 anos de produtos do tabaco ou de produtos que imiten produtos do tabaco e induzan a fumar, así como de doces, refrixerios, xoguetes e outros obxectos que teñan forma de produtos do tabaco e poidan resultar atractivos paira os menores.
  • Permitir aos menores de idade o uso de máquinas expendedoras ou que estas non dispoñan do mecanismo adecuado de activación ou posta en marcha polo titular do establecemento.

Por último, son infraccións moi graves, con multas desde 10.001 até 600.000 euros:

  • A publicidade, promoción e patrocinio dos produtos do tabaco en todos os medios, incluídos os servizos da sociedade da información.

Opinións a favor e en contra

Coñecidos os pormenores da Lei e a súa posterior aprobación, moitas foron as voces críticas a favor e en contra que se pronunciaron paira lembrar o “atropelo” que supón paira os fumadores ou aplaudir que por fin se recoñeza o dereito do non fumadores a gozar dun ambiente saudable. Así o destaca a presidenta da asociación Nofumadores.org, Raquel Fernández Megina, paira quen “a Lei é un gran paso adiante porque vai levar a unha sociedade máis sa e non vai en contra dos dereitos de ninguén, senón que salvagarda o dereito á saúde, reflectido na Constitución”. “Por fin temos una lei na que o non fumador non se vai a ver discriminado e, grazas a ela, vai haber un cambio de mentalidade paulatino”, considera.

Ao seu xuízo, grazas a esta norma “as novas xeracións non se van a ver sometidas á publicidade do tabaco e ao acceder ao seu posto de traballo van saber que alí non se pode fumar”, á vez que responde a quen din falar en defensa do sector hostaleiro que “este non vai perder cota de mercado porque o 70% da poboación española non é fumadora”.

Pola súa banda, o portavoz do Club Fumadores pola Tolerancia, Javier Branco, critica que o texto legal “bota á rúa a seis millóns de traballadores que consumen un produto legal, vendido polo propio Estado” e, a pesar de compartir o fin e o espírito da Lei, insiste en que debería existir un acordo entre as persoas “paira conciliar ambos os dereitos, os dos fumadores e non fumadores”. “Doutra maneira, é pouco razoable responder a unha actitude ditatorial. O Goberno non nos fixo nin caso, entregamos 100.000 firmas a favor da creación de espazos específicos paira fumadores nos centros de traballo e levamos un ano solicitando un punto de racionalidade, pero ao final orixinouse una situación inxusta paira o fumador. Cada empresa debe decidir sobre o tratamento dos fumadores, non o Goberno. Os dereitos do non fumadores deben prevalecer sobre os dereitos dos fumadores, pero o empresario debe ser quen decida”, subliña.

Paira Branco, non se entende que o Estado “lexisle paira acabar co consumo de tabaco á vez que o vende” e resulta “una incoherencia tentar acabar con el”. Neste sentido, aposta por informar os fumadores en lugar de tomar decisións que corresponden ás persoas e denuncia que “se o alcol ou a comida rápida tampouco son bos paira a saúde, por que o Estado non multa a quen entra nun local de comida rápida. Por que entón ten que facer una lei para que non se fume?”.