Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Prevención

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Mal uso dos antibióticos

A mala utilización destes medicamentos activa mecanismos defensivos nas bacterias que prexudican a nosa saúde e a de quen nos rodean

O consumo inadecuado de antibióticos está directamente relacionado coa aparición de resistencias bacterianas. A resistencia a estes antimicrobianos é un mecanismo natural de defensa que adquiren as bacterias, axentes de moitas enfermidades infecciosas, que as fai inmunes ás sustancias empregadas contra elas. A automedicación con antibióticos, o incumprimento das doses, do horario das tomas ou a duración do tratamento, así como unha elevada porcentaxe de abuso na prescrición facultativa destes medicamentos son responsables, en gran medida, deste problema de saúde pública que se pode evitar e que se manifesta con complicacións nas patoloxías tratadas, aumento das hospitalizacións, contagios e recaídas.

Problema de saúde pública

Resulta paradoxal que 60 anos despois da introdución dos antibióticos numerosas infeccións bacterianas, sobre todo as das vías respiratorias, “non só non se controlaron senón que resultan difíciles de tratar, acaban complicándose e precisan hospitalización”, reflexiona Vicente Palop, médico de familia do Hospital da Ribeira de Alzira (Valencia) e membro de Grupo de Uso Racional de Fármacos da Sociedade Española de Medicamento de Familia e Comunitaria (SemFYC). “Trátase dun problema de saúde pública que en España é aínda máis preocupante que noutros países da nosa contorna”, engade.

No ano 2000, 20 de cada 1.000 pacientes españois recibían tratamento antibiótico diario. Diversos estudos sobre o consumo de antibióticos na Unión Europea pon de manifesto que o noso país é un dos que máis antibióticos consome, concretamente o segundo de Europa en 1997, por detrás de Francia. E aínda que no país veciño consúmense máis antibióticos, é en España onde se desenvolven máis resistencias bacterianas. Isto débese á mala utilización que facemos das sustancias consideradas o maior avance médico de todos os tempos.

“Se un enfermo se automedica ou recibe un tratamento inadecuado con antibióticos paira un cadro vírico, como o da gripe, e dentro de tres meses contrae una pneumonía bacteriana, ten un 40% de posibilidades de desenvolver resistencias ás penicilinas. Esta resistencia anularía a eficacia de numerosos tratamentos”, advirte Palop.

Ademais, a resistencia das bacterias fronte aos antibióticos pode presentarse, segundo o presidente da Sociedade Española de Farmacia Comunitaria (SEFAC), José Ibáñez, por algo tan común como deixar a medias a caixa de sobres ou comprimidos do antibiótico que o médico nos ha recetado, ou por non respectar o horario prescrito paira tomar cada dose. Como consecuencia, pode resultar que a maioría deses microorganismos causantes da infección que motivou a inxesta do medicamento morran, pero talvez outros consigan mutar, crear un sistema defensivo e resistir. Nestes casos o paciente segue albergando esas bacterias, que lle poden causar una recaída, e ademais transmíteas.

As bacterias deféndense

En palabras de Jesús Blázquez, investigador do Departamento de Biotecnoloxía Microbiana do Centro Nacional de Biotecnoloxía (CNB) do Consello Superior de Investigacións Científicas, “o desenvolvemento de resistencia aos antibióticos é un proceso natural, inherente a unha das propiedades fundamentais da vida: a evolución baseada no cambio (mutación) e a selección do mellor adaptado (o resistente)”.

O fenómeno débese a “a variabilidade natural que se dá entre os seres vivos”, en opinión de García dos Ríos, director da Sección de Microbiología da Facultade de Farmacia da Universidade San Pablo CEU. Para que o entendamos todos, este profesor lémbranos que todos os seres humanos, aínda que pertenzamos a unha mesma especie, temos caracteres que nos diferencian uns doutros; podemos ser máis altos, máis baixos, diabéticos, louros, etc. Nas bacterias, axentes de moitas enfermidades, “a seguinte xeración aparece en minutos”. Vexamos por pasos un exemplo deste ciclo co que nos ilustra:

  • Una soa bacteria que se reproduza cada 30 minutos, ao cabo de 10 horas (20 xeracións) daría lugar a 1.048.576 individuos da mesma especie.
  • Non todos serán exactamente iguais, como ocorre en animais ou vexetais, poida que uno deles sufra una modificación que o faga resistente a un antibiótico.
  • Se sometemos a esa poboación a un tratamento co antibiótico, morrerán 1.048.575 bacterias (as sensibles) e quedará 1 (a resistente).
  • Se se segue aplicando a esa poboación ao tratamento co mesmo antibiótico, salvo excepcións, esa única bacteria dará lugar noutras 10 horas a 1.048.576 individuos resistentes.

A resistencia aos antibióticos pode afectar a calquera persoa ou animal que sufra una enfermidade infecciosa”, afirma o profesor da Universidade San Pablo CEU. Con todo, agora podemos comprender por que o doutor Blázquez subliña que a resistencia aos antibióticos é una propiedade dos microorganismos e “nunca do paciente tratado”.

Paxinación dentro deste contido


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións