Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Manuel Praena, coordinador do Grupo de Vías Respiratorias da Asociación Española de Pediatría de Atención Primaria (AEPap)

Un de cada dez nenos españois ten asma por factores xenéticos e ambientais

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 07deFebreirode2012

O cambio climático, a contaminación do tráfico, o tabaquismo pasivo, a dieta rica en graxas e outros factores ambientais han aumentado o risco da poboación infantil de padecer asma. Cada vez son máis os estudos que avalan que a modificación do medio ambiente repercute na saúde dos máis pequenos. Por iso, os expertos animan a realizar pequenos xestos ecolóxicos cotiáns, a fin de minimizar o impacto sobre o medio ambiente e coidar a saúde da nosa progenie, segundo explica nesta entrevista Manuel Praena, pediatra e coordinador do Grupo de Vías Respiratorias da Asociación Española de Pediatría de Atención Primaria (AEPap), con motivo do III Xornada Científica sobre ‘Saúde Infantil e Medio Ambiente’, celebrada en CaixaForum, en Madrid.

Hai suficientes estudos que avalen que o cambio climático afecta á nosa saúde?

Hai unha gran cantidade de datos procedentes de estudos epidemiolóxicos, en especial, sobre os cambios de temperatura que afectan á polinización, que é cambiante. Mesmo, hase visto que a polinización é maior a partir dunha determinada temperatura. De forma que se suman dous aspectos: un aumento do pole e un incremento da súa actividade. Esta maior actividade adoita afectar o sistema inmunitario.

Os nenos son os máis afectados pola modificación do medio ambiente?

Si, o seu sistema inmunitario aínda se está adaptando ao medio e parece que a súa afectación é maior na súa vida intrauterina. Entre os aspectos que condicionan a saúde respiratoria, non só figura o cambio climático. O que máis afecta é a contaminación do tráfico, o tabaquismo, os estilos de vida, a dieta… Todo isto inflúe de maneira evidente e temos probas irrefutables.

E que factores do medio ambiente afectan máis á saúde dos máis pequenos?

“Os axentes externos que chegan ao interior do ventre materno teñen repercusión ao longo de toda a vida”O tabaquismo materno é un dos factores desencadenamentos máis decisivos para o desenvolvemento de asma. Ao longo dos anos 80, no Reino Unido, realizouse un estudo de cohortes -o estudo de Tucson- e levaron a cabo entre 25 e 30 estudos prospectivos desde o nacemento (e mesmo antes do nacemento), que analizaron a relación que hai entre o tabaquismo e o desenvolvemento de enfermidades respiratorias.

E é peor cando a embarazada fuma.

Si, hai un determinismo importante entre o tabaquismo da nai durante o embarazo e o desenvolvemento de procesos respiratorios como a asma. É certo que actúan distintas características xenéticas de cada un, pero cando alguén ten maior risco de asma, o tabaquismo auméntao moitísimo e ten máis probabilidades de desenvolver a enfermidade. Por este motivo, persoas que non desenvolverían asma, por non ter antecedentes, tamén acaban afectadas debido ás sustancias químicas do tabaco. Estas producen unha metilación do ADN (o código xenético), o que significa que, sen cambiar o ADN, modifícano dalgunha maneira.

Cales son as enfermidades respiratorias que aumentan polos factores ambientais?

“O tabaquismo materno é un dos factores desencadenamentos máis decisivos para o desenvolvemento de asma”Os procesos respiratorios de tipo viral, que están mediados pola resposta inmune. Pero, sobre todo, o que máis preocupa é a asma, que ten unha prevalencia do 10% en España, é dicir, un de cada dez nenos españois ten asma por factores xenéticos e tamén por factores ambientais. Por iso, de maneira decisiva, temos que coidar o medio ambiente pola saúde dos nosos fillos e netos. O tráfico rodado produce unhas partículas, dun tamaño inferior a 2,5 micras (PM2,5) que son capaces de entrar dentro do pulmón e que, dado o seu calibre, poden provocar cambios epigenéticos; isto conduce a unha enfermidade inflamatoria dos bronquios e do pulmón, aspecto sobre o que hai dispoñible bastante evidencia científica.

Entón, teñen máis problemas de saúde os nenos que viven nas cidades respecto de quen viven no campo?

No estudo ISAAC sobre asma e alerxias, realizado en 55 países, comprobouse como nenos que viven preto das grandes vías por onde pasan camións con frecuencia padecen máis procesos respiratorios que quen viven protexidos e non teñen estes problemas co tráfico ás portas da súa casa. Este achado repítese en todos os países onde se realizou este estudo epidemiolóxico coa mesma metodoloxía, en todos eles, o que lle confire unha gran validez. Os nenos que tiñan unha maior exposición ou que vivían nunha zona de maior tráfico tiñan máis sibilancias (un son silbante e agudo durante a respiración, cando o aire flúe a través dunhas vías respiratorias estreitas), que é a principal manifestación da asma.

Antes citaba os datos de prevalencia da asma infantil en España, aumenta debido aos factores ambientais?

“É crucial que os fumadores se absteñan de fumar diante dos nenos no ámbito privado”Non se se debido aos factores ambientais, pero no estudo ISAAC si se observou un aumento dos procesos de asma e unha maior gravidade entre os nenos de 6 a 7 anos no últimos dez anos. En cambio, entre os nenos de 13 a 14 anos, non; mantívose estable. Aínda se analiza por que aumentou máis a prevalencia nos máis pequenos.

Quizá porque os máis pequenos son máis vulnerables?

Un neno pequeno está en formación e, efectivamente, a súa vulnerabilidade é maior. Todos eses axentes que citei son moito máis nocivos para eles. E o ser máis indefenso, porque se atopa en pleno desenvolvemento, é o embrión, o feto. Desta maneira, os axentes externos que chegan desde fóra ao interior do ventre materno non só repercuten na infancia, senón ao longo de toda a vida.

COMO COIDAR O MEDIO AMBIENTE E Aos NENOS

Todos os cidadáns deben pór do seu parte para minimizar o impacto dos factores que danan o medio ambiente e, máis aínda, a propósito de que a deterioración ambiental prexudica a saúde da súa descendencia. Hai pequenas accións cotiás que poden levar a cabo para coidar o medio ambiente, ademais das medidas que, coa mesma finalidade, adopten as administracións públicas, puntualiza Manuel Praena.

Respecto ao tabaquismo, este experto en saúde respiratoria infantil declara que a última lexislación antitabaco aprobada en España, para erradicar o consumo de tabaco nos lugares público, supuxo un avance importante para mellorar a saúde dos fumadores e dos seus fillos. Agora, insiste, é crucial que estes fumadores se absteñan de fumar diante deles no ámbito privado. En canto ao tráfico, afirma que “non está na natureza da nosa sociedade que podamos evitar o automóbil”, pero si a posibilidade de mellorar a condución (evitar aceleróns e freadas bruscas que prexudican o medio ambiente). E, pola súa banda, algunhas urbes xa impuxeron límites de velocidade para reducir a emisión de contaminantes e o gasto de combustibles fósiles (xa que a maior velocidade, máis combustible consómese).

Desde o punto de vista dietético, Praena anima a seguir a dieta mediterránea, rica no consumo de froitas e verduras que protexen fronte á asma, segundo o estudo ISAAC, mentres que as dietas ricas en acedos grasos trans asócianse a un maior padecimiento desta enfermidade crónica. Así mesmo, a lactación materna, promovida por distintas asociacións -como A liga do Leite- e numerosos pediatras, tamén é un factor protector fronte á asma, segundo os resultados de máis de quince estudos.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións