Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Investigación médica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

María Teresa Subirana, presidenta de Cardiología Pediátrica e Cardiopatías Congénitas da Sociedade Española de Cardiología

Sufrir un tipo de hemicrania está relacionado con problemas na estrutura do corazón

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 24deMaiode2011

Cando o feto está no claustro materno ten un orificio no corazón, no tabique que separa as dúas aurículas, denominado foramen oval. Esta abertura mantense durante o embarazo e péchase despois de nacer, nos primeiros anos de vida. Se permanece aberta, denomínase foramen oval permeable (FOP). Persiste no 20%-25% da poboación adulta, aínda que a maioría non chega a sabelo nunca, nin padece ningún problema de saúde asociado. No entanto, algúns adultos sofren hemicrania con aura (alteracións visuais) ou ictus que se relacionan con FOP. Así o conclúe un estudo recente, que sinala que os nenos que padecen este tipo de dor de cabeza con aura teñen unha porcentaxe de foramen oval permeable máis elevado. Por agora, con todo, este achado non permite considerar o seu peche como tratamento e deben realizarse máis estudos, segundo expón María Teresa Subirana, presidenta da sección de Cardiología Pediátrica e Cardiopatías Congénitas da Sociedade Española de Cardiología (SEC) e xefe da Sección de Cardiopatías Congénitas do Hospital da Santa Creu i Sant Pau, de Barcelona.

Que é a hemicrania con aura?

Refírese a un tipo de hemicrania que, antes de sentir dor de cabeza, provoca outros síntomas nos afectados, en xeral, en forma de alteracións visuais, como luces pequenas ou distorsión da visión, entre outras. Este tipo de hemicrania afecta a un 5% dos nenos en xeral.

Que relación teñen estas con o foramen oval permeable?

Un estudo realizado pola Universidade de Utah, en Estados Unidos, detectou que a porcentaxe de foramen oval permeable é máis elevado nos nenos que padecen hemicrania con aura que no resto da poboación infantil.

Esta é a primeira vez que se detecta esta asociación?

Non é a primeira vez, xa había estudos en adultos que puñan de manifesto esta asociación.

Pero este foramen é unha característica anatómica moi frecuente.

É moi prevalente: entre o 20% e o 25% da poboación xeral ten un FOP. No entanto, en varios estudos levados a cabo en adultos, reportouse que esta porcentaxe é maior nos pacientes que padecen hemicrania con aura.

Por que razón?

“En pacientes novos que sofren un ictus embólico sen causa concreta, detectouse unha maior prevalencia de FOP”Crese que a causa reside en microémbolos ou sustancias vasoactivas que non pasan polo filtro pulmonar, senón que cruzan ao lado dereito, que recibe o sangue venosa do organismo, á beira esquerdo do corazón a través do foramen oval, e alcanzan directamente a circulación arterial. Ao chegar ao cerebro, estes microémbolos ou sustancias darían lugar á hemicrania. En calquera caso, nos estudos realizados en adultos, hai datos aínda non concluíntes, por non dicir contraditorios: aínda que nalgúns ensaios repórtase unha melloría desta dor de cabeza tras o peche do foramen oval, noutro realizado de forma específica para estudar este dato, non puido confirmarse.

Que implicacións ten este achado nestes pacientes?

Neste momento, creo que, por unha banda, proporciona maior información e, por outra, obriga a incrementar a investigación neste campo. Pero, de acordo a guías de práctica clínica, non podemos recomendar nin no neno nin no adulto o peche dun FOP como tratamento para superar a hemicrania con aura. Incluso algunhas publicacións reportan que o peche dunha comunicación interauricular asociouse cun incremento da hemicrania. Aínda quedan puntos por resolver.

Pero este é o primeiro estudo que demostra en nenos esta asociación entre FOP e hemicrania con aura?

Aínda que hai varios estudos realizados en adultos, creo que este é o primeiro en nenos e, ademais, procede dun centro de referencia para unha ampla poboación infantil.

Sábese como evitar a hemicrania con aura nestes casos?

Tentamos pescudalo. Este traballo proporciona información que obriga a seguir coa investigación. Non puidemos demostrar de maneira definitiva que o peche do FOP conduza á curación da hemicrania. Tamén hai outros problemas que se relacionaron con el, como son os accidentes vasculares cerebrais de tipo criptogenético, é dicir, os casos nos que, tras estudar de forma exhaustiva ao paciente, só detéctase un FOP como posible alteración relacionada.

Que lles sucede a estes pacientes?

“Aínda non se pode recomendar, nin no neno nin no adulto, o peche dun FOP como tratamento para superar a hemicrania con aura”Nos pacientes, sobre todo novos, que sofren un ictus de tipo embólico, catalogado de criptogenético (non hai unha causa concreta que o poida explicar, como a arteriosclerosis ou unha arritmia cardíaca), tamén se detectou unha maior prevalencia de FOP, pero non se puido demostrar de maneira concluínte que o peche deste orificio preveña totalmente un segundo accidente cerebrovascular. Hai estudos que tentan desde hai varios anos recrutar a pacientes para obter unha resposta definitiva, pero é moi difícil. Por esta razón, nalgúns hospitais, a actitude terapéutica é conservadora.

Por que? É complicado pechar este orificio?

Desde o punto de vista técnico, non é complicado. Realízase mediante cateterismo: consiste en introducir un catéter, por unha vía venosa, que transporta un dispositivo que se libera na rexión onde está o FOP. Este dispositivo, para explicalo de maneira fácil, consta de dous discos que, ao contactar un con outro, engloban e pechan o orificio, como nunha especie de sándwich.

Como sería este dispositivo e que implica levalo?

Pechar este orificio implica deixar dentro do corazón, na área do tabique interauricular, un dispositivo de material inerte, que debe recubrirse de tecido do propio corazón. A súa colocación e a súa presenza, aínda que a miúdo non supón problemas, non está exenta de posibles complicacións, como desprazamento do dispositivo, embolias ou arritmias cardíacas. Para evitar os fenómenos embólicos, o paciente debe recibir tratamento con antiagregantes plaquetarios durante seis meses tras o procedemento, ata que o dispositivo estea, en teoría, recuberto do tecido cardíaco.

A que se deben os ictus relacionados co FOP?

“É un enigma se o peche do FOP podería mellorar os síntomas desta forte dor de cabeza cando os fármacos non son efectivos”Crese que poden ser secundarios a fenómenos embólicos procedentes do territorio venoso. Explicareime a través dun exemplo: a partir dunha formación de trombos nun territorio venoso das extremidades inferiores (pernas), poderíase desprender un coágulo ou trombo que, a través do orificio, podería pasar directamente ao territorio arterial, ocluir algunha arteria cerebral e provocar o consecuente accidente vascular cerebral.

Cre que a poboación ten coñecementos suficientes sobre o FOP?

Non, pero pode ser consecuencia de que, aínda que unha parte importante da poboación ten un, a maioría non o vai a saber nunca.

Nos nenos, está relacionado o foramen con algún tipo de atraso no crecemento?

O foramen oval permeable, de forma illada, non ten nada que ver cos problemas de crecemento. Os nenos cunha cardiopatía congénita, capaz de provocar unha insuficiencia cardíaca, poden rexistrar un atraso no crecemento, pero independentemente de se, asociado a esa malformación cardíaca, hai ou non un FOP.

HEMICRANIA CON AURA EN NENOS CON FOP

A maior frecuencia de FOP entre a poboación adulta que padece hemicrania con aura xa se había destacado, pero agora tamén se detectou en nenos migrañosos, segundo un estudo realizado por investigadores da Universidade de Utah (EE.UU.) e publicado na revista “The Journal Pediatrics”.

Este traballo levou a cabo en 109 nenos e mozos de 6 a 18 anos que, de forma habitual, sufriron hemicrania con e sen aura durante os anos 2008 e 2009, mentres que quen sufrían algunha cardiopatía congénita excluíronse. Segundo concluíu este estudo, o 50% dos pacientes pediátricos incluídos con hemicrania con aura tiñan FOP. Esta porcentaxe é o dobre que o detectado en nenos que sofren a forma sen aura ou que non padecen dores de cabeza.

Este traballo expón a necesidade de confirmar os seus achados a través de novos estudos, á vez que introduce o enigma de se o posible peche do FOP podería mellorar esta dor de cabeza con aura en nenos, sobre todo, nos casos en que non se consegue aliviar os síntomas desta forte dor de cabeza con fármacos. No entanto, no momento actual, aínda non hai suficiente base científica para indicar o peche do orificio, a pesar de ser factible coa colocación dun dispositivo por técnicas de cateterismo.

“Poida que haxa profesionais atrevidos nese sentido, pero en ningunha guía de práctica clínica está indicado. Se estivese demostrado de forma fidedigna que serve para evitalas, poderíase establecer unha escala de tratamentos e, ante situacións nas que fracasa o tratamento farmacolóxico, valorar o peche do FOP, que é máis agresivo e que, sen dúbidas, entraña o seu risco. Pero só se se demostrase que pechalo é o tratamento adecuado para a hemicrania”, precisa María Teresa Subirana.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións