Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Marearse nas viaxes

Palidez, sudoración, náuseas, fatiga, debilidade e nerviosismo son algúns dos síntomas do mareo que poden condicionar unha viaxe
Por María Landa 3 de Xuño de 2004
Img mareo coche
Imagen: Mariah

Ante a decisión de emprender unha viaxe, o mareo, ou cinetosis, determina en máis dunha ocasión o destino final, segundo o transporte que se requira. Este trastorno, que de maneira habitual acompáñase de náuseas, malestar xeral e, mesmo, vómitos, débese a unha perda de equilibrio provocada polo movemento externo. Aínda que son moitos os produtos farmacéuticos destinados a evitar esta situación (chicles, pastillas, parches…) non todos garanten a súa eficacia. Os médicos aconsellan medidas como non comer en exceso antes de iniciar a viaxe, non ler e evitar as altas temperaturas, entre outras.

As causas do mareo

Está comprobado que a maioría dos pasaxeiros que viaxan nun barco que navega con marusía maréanse e teñen ganas de vomitar, en caso de non estar preparados ou adestrados paira iso. É o que, en termos médicos, coñécese como “cinetosis” e está causado pola falta de coordinación na información que recibe o órgano do equilibrio desde as súas diferentes fontes: a vista, o oído e o sistema osteomuscular. O cerebro percibe o movemento a través dos sinais do oído interno, os ollos, os músculos e as articulacións. Cando estes sinais non coinciden, é posible sentir o mareo. No caso dun barco, o oído interno percibe o movemento, pero os ollos non. Isto causa una perda de orientación e equilibrio.

O xefe do servizo de Otorrinolaringología do hospital de Txagorritxu de Vitoria, Enrique Rodríguez, explica a razón desta sensación cando se viaxa en diferentes medios de transporte: “No oído interno están os líquidos das canles laberínticos, que se coñece como labirinto. É una estrutura anatómica que mantén o equilibrio no ser humano. Cando hai un movemento, eses líquidos tamén se moven e provocan o mareo”.

A cinetosis mantida pode provocar hipotensión arterial e deshidratación, ademais de agravar o estado de persoas con outras enfermidades

Esa sensación comeza sempre cos mesmos síntomas: palidez, sudoración, salivación, náuseas, fatiga, aerofagia, vertixe, vómito, debilidade ou somnolencia, nerviosismo, aprensión ou outras alteracións. Algunhas persoas sofren todos eles á vez e outras, só algún de forma illada. Pero, por que nas mesmas circunstancias uns maréanse moito e outros non se alteran en absoluto? Depende da sensibilidade de cada individuo, que é moi variable. Os estímulos visuais (o horizonte en movemento), a mala ventilación e factores emocionais (ansiedade) actúan xunto co movemento e precipitan un episodio.

“É evidente que algunhas persoas son máis susceptibles porque no tema do equilibrio hai un elemento congénito moi importante, posto que hai unha aprendizaxe infantil. Desde pequenos apréndese a integrar e asimilar como chega ao órgano do equilibrio a información de cada fonte en cada momento”, comenta Antón Digón, neurólogo do hospital Santiago de Vitoria.

Os enfermos do oído tamén teñen máis sensibilidade. Segundo explica o especialista en otorrinolaringología, “a tolerancia depende da persoa, aínda que estea sa. Ocorre o mesmo que cos problemas de estómago: hai quen pode comer de todo e a quen todo lle senta mal. En canto ao mareo, hai persoas que o sofren con maior frecuencia porque teñen una sensibilidade aumentada no labirinto”.

Débese ter en conta que una situación de cinetosis mantida pode provocar hipotensión arterial, deshidratación, inanición e depresión, ademais de agravar o estado de persoas con outras enfermidades.

Factores que inflúen no mareo

A idade é un factor importante no mareo. “A partir dos primeiros anos de vida e na idade adulta, as células son máis sensibles. Por iso os maiores e os nenos son quen máis se marean”, apunta Enrique Rodríguez, do servizo de Otorrinolaringología do hospital de Txagorritxu (Vitoria). Con todo, os recentemente nados e os nenos menores de dous anos non sofren este problema. É a partir desa idade cando aumenta a sensibilidade de forma progresiva. Por iso os nenos maréanse máis que os adultos. “Nestes, o problema redúcese aos poucos, ata que volve incrementarse na vellez”, segundo constata o neurólogo Antón Digón, do hospital vitoriense Santiago.

O mareo tamén se dá con videoxogos ou con simuladores de voo, pola cantidade de información visual con movemento

A crenza popular destaca que as mulleres se marean máis que os homes durante viáxelos pero, segundo Rodríguez, non hai dispoñible ningún estudo que o demostre, aínda que é certo que durante determinados períodos hormonais, como a menstruación ou o embarazo, “baixa a capacidade sensorial da muller e iso provoca que se maree con maior facilidade”.

Posto que o movemento é o culpable principal, o barco é un dos medios de transporte onde máis posibilidades téñense de sufrir mareo, seguido do coche, autobús e, por último, o avión. Pero tamén se pode sufrir este problema noutras situacións, como sinala Rodríguez: “Moitas persoas maréanse en atraccións, sobre todo na nora. No coche ou autobús aumenta a probabilidade se se circula por unha estrada sinuosa ou si os automóbiles teñen máis suspensión. Pero tamén se dan estas situacións en xogadores de videoxogos ou con simuladores de voo, debido a que reciben información visual con moito movemento”.

Tratamentos farmacolóxicos e remedios caseiros

Tratamentos farmacolóxicos e remedios caseirosPaira os casos máis graves nos que non basta con seguir estes consellos, recoméndanse diferentes fármacos moi eficaces contra o mareo. Segundo Pilar Gascón, membro do Colexio de Farmacéuticos de Barcelona, os máis efectivos son os antieméticos ou antivertiginosos. O principio activo estrela é o dimenhidrinato, moi útil paira previr os síntomas do mareo. Pero para que sexan efectivos débense tomar de forma correcta e, en ocasións, por descoido, non se toman con suficiente antelación.

Estes fármacos pódense atopar en forma de comprimidos ou en chicles. Os comprimidos débense tomar media hora antes da viaxe e os chicles entre media hora e una hora antes. Recoméndase masticarlos de maneira lenta para que o principio activo disólvase de forma idónea. “Se a viaxe é moi longo, será necesario tomar outra dose ao cabo de 3 ou 4 horas”, engade esta experta. Os menores de dous anos non poden tomar estes medicamentos e a partir desa idade hai preparados coas doses adecuadas paira eles. As mulleres embarazadas deben tomalo con moita precaución e é mellor que pregunten ao seu médico porque pode ser prexudiciais segundo en que mes de embarazo estean.

O dimenhidrinato e outros utilizados de forma habitual, como a cinarizina ou tietilperazina, provocan somnolencia. A algúns afectados, durmir durante o traxecto pode axudarlles a pasar mellor o intre, aínda que a outros, o soño pode resultarlles máis molesto aínda. Neste caso, segundo unha última revisión realizada por Isabel Morais de Álava, especialista en Medicamento Familiar e Comunitario, da Clínica Universidade de Navarra (CUN), en 2010, pode empregarse un antiemético en combinación con cafeína . Por leste mesmo efecto de letargo, deben evitar o seu uso os condutores e nunca deben mesturarse con alcol.

A pesar de que estes medicamentos poden adquirirse na farmacia sen receita médica, débese consultar co médico, sobre todo, cando se sofre algunha enfermidade grave ou crónica. A especialista da CUN, insiste en que non deberían tomar este tipo de fármacos os pacientes con adenoma de próstata, glaucoma en ángulo pechado, enfermidades obstructivas intestinais ou urinarias ou con trastornos do ritmo cardíaco.

Remedios e sugestión

Se se sofre algunha enfermidade grave ou crónica, débese consultar co médico antes de tomar algún medicamento

Á marxe da farmacoloxía, hai una gran variedade de métodos caseiros que axudan a reducir o trastorno do mareo, aínda que Rodríguez considera que non teñen validez científica, máis ben psicolóxica. “O medicamento está baseada na evidencia e para que un fármaco ou remedio teña validez, hai que demostrar una serie de parámetros científicos. Con todo, no tema do mareo a sugestión é moi importante, do mesmo xeito que ocorre cos produtos para que creza o pelo ou paira adelgazar. Cando un cre moito en algo, a sugestión é moi forte, pero na vertente científica non ten ningún valor”, indica.

Os remedios caseiros son variados e, aínda que non contan con ningún recoñecemento médico, tampouco teñen ningunha contraindicación nin risco: pór follas de menta no coche, tomar una cucharada de perexil fresco trinchado unha hora antes de saír de viaxe, tomar un cucharada de mel 20 minutos antes e outra ao subir ao coche ou, mesmo, porse un garavanzo ou una tirita na tripa durante a viaxe. “Coñezo persoas ás que algún destes remedios caseiros foilles ben. Por probar non pasa nada, pode ser que un día funcione e outro non, pero o que non ten ningún sentido é o do garavanzo ou a tirita”, sinala Gascón.

A farmacéutica catalá opina que a parte psicolóxica da persoa que se marea de maneira usual ten un peso importante. “Nalgúns casos, o mareo prodúcese por sugestión psicolóxica, pero adoita darse en persoas que se marean de forma repetitiva, así que é difícil saber cal é a verdadeira causa. Tamén hai afectados que proban todo tipo de remedios que, aínda que non sexan rigorosos, pode facerlles efecto pola propia sugestión e o convencemento de que vai funcionar”, aclara.

Por último, os especialistas consultados fan referencia a algúns produtos alternativos aos medicamentos que poderían ter certa eficacia paira remitir algúns dos síntomas do mareo. O Emetrol, una solución de fructosa, glicosa e ácido fosfórico que reduce o ton da musculatura e retarda o baleirado do estómago. Aínda que non se comprobou a súa eficacia contra o mareo, pode estar indicado paira condutores porque non causa somnolencia. O jengibre é una planta medicinal que, pola súa acción no tracto intestinal, pode inhibir a sensación de vómito, pero tampouco se dispón de estudos rigorosos que demostren a súa efectividade. Por último, as pulseiras presoras, que aplican presión nun punto da parte interna da boneca, correspondente a un punto de acupuntura. Está indicado paira embarazadas e condutores, aínda que non hai evidencias científicas da súa eficacia.